Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/1061 E. 2025/1182 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. DİYARBAKIR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : KARAR NO : HAKİM : KATİP : DAVACI : VEKİLİ : DAVALI : VEKİLİ : DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 15/10/2023 KARAR TARİHİ : 24/11/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH :

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili .....davalı kooperatifin .....numaralı ortağı olduğunu, davalı Kooperatifte .....yılında yolsuzluk ve zimmet olayları çıktığını, davalı kurum çalışanları olan .....ile .....adlı şüphelilerin yolsuzluk ve zimmet yaptıkları, birçok çiftçiyi mağdur ettikleri ortaya çıkmış bu hususa ilişkin raporlar düzenlenip soruşturması da Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının .....numaralı soruşturması ile de devam ettiğini, müvekkili Kooperatife borçlu olmamasına rağmen çıkan zimmet ve yolsuzluk sorunlarından sonra müvekkile haksız ve dayanaksız olarak borç yazıldığını, hem veresiyeli borç hem de senede dayalı borç olduğu iddia edildiğini, veresiyeli borç ana para 111.197,00 TL olup şu an faizi ile birlikte 176.200,00 TL gözüktüğünü, .....nolu senet borcu ana para 11.000,00 TL, .....nolu senet borcu ana para 104.000,00 TL olup şu an ikisinin faiz ile toplamı 298.883,00 TL olduğunu, ancak borçlar kesinlikle müvekkiline ait olmayıp yolsuzluk ve zimmet suçlarından sonra ortaya çıktığını, düzenlenen birçok senet ve sözleşmede ki imza müvekkiline ait olmadığını, müvekkiline ait imza olsa da kandırılarak imza alınmış olup mal aldığına dair kantar, depo çıkış gibi hiçbir fiş olmadığını, kısaca arz ve izah edilen ve mahkemece re'sen nazara alınacak nedenlerle her türlü tazminat ve faziaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; davalı aleyhine açtığınız menfi tespit davanın kabulüne, davaya ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla alınacak bilirkişi raporundan sonra artırmak şartıyla şimdilik 1.000 TL üzerinde Davacı müvekkilinin davalı Kooperatife herhangi bir borcunun olmadığının tespitine veya borçlu olduğu düşünülüyorsa gerçekteki borcunun tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davali Kooperatif üzerinde bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı taraf açmış olduğu davayla davalı kooperatifte kullanmış olduğu kredilerden kaynaklı borçlarının bulunmadığını iddia ettiğini, davacının davası ve talepleri dayanaksız ve açıkça hukuka aykırı olduğundan reddi gerektiğini, davacı tarafın davaya konu etmiş olduğu borçlar .....tarihli ....., .....nolu senetler kredi borç senetleriyle bono senedi olduğunu, senet içeriklerinin, .....Nolu Senet: İş bu senet 24.10.2018 tarihinde alınan 11.000,00 TL petrol ürünleri(yakıt) kredisine ilişkin olup kullandırılan kredi davacıya teslim edildiğini, bu durum kendi kendi imzalı beyanlarıyla da sabit olduğunu, .....Nolu Senet: İş bu senet .....tarihinde alınan 104.000,00 TL gübre kredisine ilişkin olup kullandırılan kredi davacıya teslim edildiğini, bu durum kendi kendi imzalı beyanlarıyla da sabit olduğunu, .....Düzenleme, .....ödeme tarihli 111.197 TL meblağlı senetin davacının kullanmış olduğu çeşitli mal alımlarına ilişkin düzenlenmiş olup, senet içeriğindeki borç borçlu tarafından ikrar ve kabul edildiğini, kooperatif bünyesinde yürütülen bir soruşturma nedeniyle kontrolörce ifadesine başvrulan davacı, .....ve .....tarihli ifadelerinde senetlere ilişkin bir itirazı bulunmadığını, kısaca arz edilen ve yargılama aşamasında toplanacak deliller gözetilerek; davacının eksik harcı ikmal etmesine, aksi halde davanın açılmamış sayılmasına, davacı tarafın haksız, hukuki dayanaktan yoksun dava ve taleplerinin reddine yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir. Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, davalı kooperatiften davaya konu edilen borçlanma senedi, bono ve borç ikrarını havi belge, Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliğinden davalı kooperatif nezdinde yürütülen idari soruşturma sonucu düzenlenen müfettiş soruşturma raporu ve UYAP sistemi üzerinden Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının .....nolu soruşturma dosyası ile Diyarbakır .....Ağır Ceza Mahkemesinin .....esas sayılı dosyası celp edilerek dosya arasına kazandırılmıştır. Dava, kooperatif üyesi olan davacı tarafından .....nolu ve 104.000,00 TL bedelli ve .....nolu ve 11.000,00 TL bedelli kredi borç senetlerine, .....düzenlenme tarihli 111.197,00 TL bedelli bono ve borç ikrarına havi belgeye konu ürünlerin teslim alınmadığından bahisle davalı kooperatife borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, kredi borç senetlerine ve bonoya konu ürünlerin davacıya teslim edilip edilmediği, burada varılacak sonuca göre kredi borç senelerinden ve bonodan dolayı davacının davalıya borçlu olup olmadığına ilişkindir. Davaya konu edilen .....düzenlenme tarihli 111.197,00 TL bedelle bono ile .....nolu ve 104.000,00 TL bedelli ve .....nolu ve 11.000,00 TL bedelli kredi borç senetleri ve borç ikrarını havi belgenin cari faizli gübre satışı karşılığı düzenlendiği ve ilgili senetler ve belgenin davacı tarafından imzalandığı, ilgili belgelere konu 56 ton gübrenin teslim alındığına ilişkin davacının beyanı ve imzasının bulunduğu, davacı vekilince iddia edildiği üzere ilgili senetler ve belge altındaki imzaların davacıya ait olmadığının ve bahsi geçen 42 ton gübrenin davacı tarafından satın alınmadığının öne sürülmesiyle ilgili borç nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti isteminde bulunulduğu anlaşılmaktadır. Türkiye Tarım Kooperatifleri Merkez Birliği Rehberlik ve Teftiş Kurulunca davalı kooperatif çalışanları .....ve .....ile .....hakkında yürütülen idari soruşturma sonucu düzenlenen .....tarihli ve .....sayılı İdari Soruşturma Raporunda; "Malatya Bölge Birliğine bağlı 2804 Sayılı Silvan Tarım Kredi Kooperatifi Müdür Yardımcısı .....(S.....) ve Kooperatif Yetkilisi .....(S.....) ilgili kooperatifte yetkili olarak görev yaptıkları dönemde; 1-Kooperatif deposunda bulunan 23 çeşit emtiada noksanlığa sebebiyet vererek toplam 3.748.333,60 TL'yi uhdelerine geçirdikleri, 2-Kooperatif deposunda bulunan 11 çeşit emtiayı kayıt dışı sattıkları, ilgililerin bahse konu borçlarını kabul etmedikleri/teyit ettirilemediği, dolayısıyla kooperatifi toplam 517.068,00 TL tutarında zarara uğrattıkları, 3-Kooperatifte oluşan kasa açığını kapatmak maksadıyla .....no'lu ortak .....kredi limitinden ortağın bilgisi ve rızası haricinde olmak üzere, 18.000,00 TL tutarındaki nakdi krediyi uhdelerine geçirdikleri, 4-.....stok kodlu .....adlı emtianın 1.825 adedinin nakden satılmasına rağmen bedeli olan 114.975.600 TL'yi kooperatif kayıtlarına aktarmayarak nhdelerine geçirdikleri ve bu işlemi gizlemek için ise kooperatifin .....no'lu ortağı .....adına .....nolu kredi borç senedi tanzim ettikleri, 5-Kooperatifin .....no'lu ortağı .....adına 32.500,00 TL tutarında .....no'lu nakdi kredi borç senedini düzenlemek suretiyle mezkur tutarı uhdelerine geçirdikleri, 6-Kooperatifin .....no'lu ortağı .....adına 61,00 ton 20.20.0 NP gübre borcunu içeren .....no'lu kredi borç senedini sahte olarak düzenlemek suretiyle ilgili emtia bedeli olan 118.950,00 TL'yi uhdelerine geçirdikleri, 7-Kooperatifin .....ortağına toplam 640.100,93 TL tutarında senet düzenlendiği ve bu senetlerin imzasız olduğu, bahse konu senetlere ilgili ortaklarca kısmen/tamamen itiraz edildiği ve bu senetlerin 638.275,93 TL'lik bölümünü kısmen/tamamen uhdelerinde geçirdikleri, 8-Kooperatifin .....ortağını .....Veresiye Satışlar hesabını kullanarak toplam 320.504,26 TL tutarında borçlandırmak suretiyle anılan bedeli uhdelerine geçirdikleri, 9-Kooperatifin .....ortağına .....Veresiye Satışlar hesabını kullanarak toplam 98.754,78 TL tutarında satış yaptıkları, ilgililerin ifadeye gelmemeleri sebebiyle bahse konu satışların teyit ettirilemediği, dolayısıyla kooperatifi ilgili tutarda zarara uğrattıkları, 10-Kooperatifin 2 ortağından açığa imza alarak ilgilileri toplam 88.627,50 TL tutarında borçlandırmak suretiyle anılan bedeli uhdelerine geçirdikleri, 11-Kooperatifin ürün alımı faaliyeti döneminde herhangi bir şekilde ürün teslim etmeyen 30 ortağa ait 2.632.190.26 TL tutarındaki müstahsil makbuzlarmı gerçeğe aykırı olarak düzenlemek suretiyle resmi evrakların sahte düzenlenmesine sebebiyet verdikleri, 12-Ürün alımı faaliyeti kapsamında .....numaralı ortak .....ve .....numaralı ortak .....ait toplam 1.161.495.86 TL tutarında müstahsil makbuzu düzenlendiği, ancak ilgili makbuzları eksik ve gerçeğe aykırı olarak (ortaklar tarafından teslim edilen üründen daha az müstahsil makbuzu düzenlemek suretiyle) düzenlenmesine sonucu resmi evrakta sahtecilik fiilinin işlendiği, 13-Kooperatifin .....numaralı ortağı ....., .....numaralı ortağı. ....., .....numaralı ortağı ....., üretici .....ve .....tarafından kooperatife ürün teslim edilip, bedeli tahsil edilmesine rağmen ilgili çifiçiler adına müstahsil makbuzu düzenlemeyerek görevinin gereklerini yerine getirmedikleri, 14-Kooperatifin .....numaralı ortağı .....tarafından kooperatife teslim edilen 51.900 kg arpa için 49.305,00 TL bedelli müstahsil makbuzu yerine gerçek dışı (miktar ve tutar bazında fazla düzenlemek suretiyle) 137.592,91 TL bedelli müstahsil makbuzunu düzenledikleri ve ilgili tutarı ödemeyerek zimmetine geçirdikleri,15-Ürün alımı faaliyeti kapsamında 13 ortak adına sahte ve gerçek dışı müstahsil makbuzu tanzim edilmek suretiyle ilgili ortaklar adına düzenlenmiş imzasız tediye fişleri ile toplam 1.402.172,55 TL tutarın zimmetine geçirdikleri, 16-Kooperatifte oluşan toplam 451.793,90 TL. tutarındaki stok noksanlığını kapatmak maksadıyla; 29 ortak üzerinde .....hesap marifetiyle, hayali mahsuben peşin satış yaparak anıları tutarı zimmetlerine geçirdikleri, 17-Ürün alımı faaliyeti kapsamında Kooperatifin .....numaralı ortağı .....' in adına sahte müstahsil makbuzu tanzim etmek suretiyle mahiyeti belli olamayan imzalı tediye fişi ile toplam 14.000,00 TL tutarı zimmetine geçirdikleri, 18-Kooperatifin 4 ortağı adına kooperatif lehine verilen ipotek ve rehinleri mevzuata aykırı şekilde kaldırmaları sebebiyle görevini kötü kullanarak 400.000,00 TL tutarında ki kooperatif alacaklarını riskli hale getirdikleri, Malatya Bölge Birliğine bağlı 2804 Sayılı Silvan Tarım Kredi Kooperatifi Müdür Yardımcısı .....(S.....), Kooperatif Yetkilisi .....(S.....) ve Yetkili Ziraat Mühendisi .....(S.....) ilgili kooperatifte yetkili olarak görev yaptıkları dönemde; 19- Kooperatifin .....ortağına kullandırılan ve/veya tespit edilen kredilerle ilgili olarak krediningeri dönüşünü sağlayacak yeterli ve gerekli teminatları almayarak 2.060.138,09 TL tutarında senet düzenleyerek kooperatif alacaklarını riske ettikleri, Malatya Bölge Birliğine bağlı 2804 Sayılı Silvan Tarım Kredi Kooperatifi Müdür Yardımcısı .....(S.....) ve Kooperatif Yetkilisi .....(S.....) ilgili kooperatifte yetkili olarak görev yaptıkları dönemde; 20- Kooperatif stoklarındaki 29 çeşit emtiayı kayıt dışı ve mevzuat doğrultusunda gerekli ve yeterli teminatları almamak suretiyle ortaklara/kişilere satarak kooperatifin toplam 6.231.838,00 TL tutarındaki alacağın riske girmesine sebep oldukları, Malatya Bölge Birliğine bağlı 2804 Sayılı Silvan Tarım Kredi Kooperatifi Müdür Yardımcısı .....(S.....), Kooperatif Yetkilisi .....(.....) ve Yetkili Ziraat Mühendisi .....”'nın (.....) ilgili kooperatifte yetkili olarak görev yaptıkları dönemde; 21- Kooperatif stoklarındaki 1 çeşit emtiayı gerekli tedbirleri almamak suretiyle satış kabiliyetini yitirmesine sebep olarak kooperatifi toplam 32.083.52 TL tutarında zarara uğrattıkları, 22-Kooperatifte düzenlenen ve .....tarihi itibarıyla açık bulunan kredi borç senetlerinden 140 adedinin ortak imzaları ikmal edilmeden kredi kullandırılması sebebiyle kooperatifin toplam 2.324.006,60 TL tutarındaki alacağını riske ettikleri, 23-Kooperatifin 13 ortağına gerekli ve yeterli teminatları almadan .....Veresiye Satışlar Hesabı marifetiyle satış yaparak kooperatifin toplam 74.197,92 TL tutarındaki alacağını riske ettikleri, hususları alınan ifadeler, toplanan delil ve belgeler ve ilgililerin ikrarından sabit olmuştur." şeklinde rapor düzenlendiği anlaşılmaktadır. Davalı kooperatif çalışanlanları .....ile .....hakkında resmi begede sahtecilik ve zimmet suçundan yürütülen ve nihai aşamada Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının .....nolu soruşturma sonucu düzenlenen iddianamenin Diyarbakır .....Ağır Ceza Mahkemesinin .....esasını aldığı ve yargılamanın halen derdest olduğu anlaşılmaktadır. İlgili senetler, bono ve belge üzerinde davacı adına atıan imzaların davacıya ait olup olmadığına ilişkin yapılan inceleme neticesinde düzenlenen .....tarihli ATK raporunda özetle; "İnceleme konusu belgelerde .....adına atılı imzalar ile .....mukayese imzaları arasında; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından uygunluk ve benzerlikler saptandığından söz konusu imzaların .....eli ürünü olduğu" raporda ibraz edilmiştir. İlgili tespit ve değerlendirmelerin usulüne uygun deliller kapsamında gerçekleştirildiği dikkate alınarak .....tarihli bono, kredi borç senetleri ve borç ikrarını havi belgede davacı adına atılan imzaların davacıya ait olduğuna ilişkin tespitler hükme esas alınmıştır.

Somut olayda, davacı tarafça, bono ve kredi borçlanma senedine ve bu senetlerin düzenlenmesine esas teşkil eden ürünlerin bir kısmının teslim alınmadığı, nitekim kooperatif çalışanları tarafından da ürünlerin teslim edilmediğinin beyan edildiği ileri sürülerek kredi borçlanma senetleri ve bonodan dolayı borçlu olunmadığının tespiti talep edilmiştir. Davaya konu edilen kredi borçlanma senedi, bono ve borç ikrarını havi belge ile bunların düzenlenmesine esas teşkil eden ürünlerin teslim alındığına ilişkin beyan ve imzalar davacı tarafından inkar edilmiş ise de alınan ATK raporu kapsamında ilgili imzaların davacıya ait olduğunun anlaşılması karşısında davacı kredi borçlanma senetleri ve bonoda yazılı bedeli ödemekle yükümlüdür. Davalı kooperatif çalışanları .....ile .....gerek kooperatifin iç işleyişine ilişkin yürütülen idari soruşturma aşamasında, gerekse haklarında resmi belgede sahtecilik ve zimmet suçundan yürütülen soruşturma esnasında şüpheli sıfatları ile vermiş oldukları kredi borçlanma senedine konu ürünlerin davacıya teslim edilmediğine yönelik beyanlarına itibar edilme olanağı bulunmadığından, bu yöne ilişkin verilen beyanlar davacının davalı kooperatife karşı borcunu ödeme yükümlülüğünden kurtarmayacaktır. Bu halde, ceza davasının sonucu verilecek kararda elde ki dava yönünden sonuca etkili değildir. Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere: 1-Davanın REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL peşin harçtan, başlangıçta yatırılan 269,85 TL peşin harcın mahsubu sonucu bakiye kalan 345,55 TL harcın davacıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına, 3-Davacı tarafından tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 5-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği Adalet Bakanlığı tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen iki taraf için iki saatlik ücret tutarı karşılığı olan 3.120,00 TL arabulucu ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 6-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine, Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. Katip Hakim