İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/812 E. 2024/690 K.

T.C.

İZMİR

3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/812 Esas

KARAR NO : 2024/690

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 05/10/2022

KARAR TARİHİ : 19/09/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; İzmir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı ile müvekkili arasında İzmir ... Noterliğinin 13.05.2022 tarih ve ... yevmiyo nolu kira sözleşmesi uyarınca müvekkili şirket '... Çeşme/İZMİR' adresinde kain '... ' isimli tesisin işletmecisi konumunda olduğunu, müvekkili ile davalı arasında akdedilen 22.04.2022 tarihli Taşeron Sözleşmesi (su deposu imalatı sözleşmesi) uyarınca davalı şirketin müvekkilinin işlettiği tesisin su ihtiyacının karşılanmasını teminen "su deposu ve bağlı işlerin imalatı" işini üstlendiğini, İşbu sözleşme ile aynı tarihte ve Taşeron Sözleşmesi (su deposu yeri hafriyatı sözleşmesi) başlığıyla başka bir sözleşme daha akdedilmiş olup bu sözleşme ile de "su deposu yeri hafriyat işleri ve depo teknik bölümü imalatı" işi üstlenildiğin, her iki sözleşmenin ekinde davalı tarafından üstlenilen iş kalemleri ayrıntılı şekilde belirtildiğini, anılan bu taşeron sözleşmeleri (su deposu imalatı ve su deposu yeri hafriyatı sözleşmeleri) dışında taraflar arasında aynı alandaki sondaj işinin tamamlanmasına yönelik şifahi bir anlaşma daha yapıldığını ve davalı tarafın sondaj vurulması, kuyu borulama, pompa alımı/montajı, enerji beslemesi çekimi bağlantısı işlerini üstlendiğini, akdedilen tüm sözleşmeler aynı tarihli olup esasen müvekkilince işletilen tesisin su ihtiyacının karşılanmasına hizmet eden ve aynı şantiye alanındaki iş kalemlerine ilişkin olduğunu ve birbiriyle ayrılmaz şekilde bağlantılı olduğunu, örneğin şantiye alanında kazı yapılıp harfiyat atılmadan su deposu imalatına başlanılmasının mümkün olmadığını, hal böyle olmakla birlikte sözleşmelerin bedeli, ödeme şekli ve vadesi birbirinden farklı olduğundan şeklen ayrı sözleşmelere bağlanıldığını, taraflar arasındaki sözleşmeler uyarınca müvekkili şirketin, edim yükümlülüğünü yerine getirmiş olmasına karşın davalı taraf üstlendiği işlerin bir kısmını hiç yerine getirmemiş bir kısmını ise fen, sanat kurallarına aykırı biçimde ayıplı ifa ettiğini, 22.04.2022 tarihli Taşeron Sözleşmesi (su deposu imalatı sözleşmesi) ile üstlenilen edimlerin gereği gibi yerine getirilmemesi nedeniyle eldeki davaya esas olmak üzere Çeşme Sulh Mahkemesinin... D.İş dosyasıyla yapılan tespitte su deposu için yapılan işlerin sözleşmede kararlaştırılan detay ve ölçülere uymadığını, sözleşmeye uygun hale getirilmesi için de imalatın kaldırılarak yeniden yapılması gerektiği ve eski hale getirmek için mevcut imalatın sökülüp kazı alanının yeniden doldurulması gerektiği belirtildiğini, dosyaya sunulan raporda davalı tarafından yapılan eksik/ayıplı imalat bedeli 115.000-TL+KDV, eski hale getirme bedeli de 60.000TL+KDV olarak tespit edildiğini, kararlaştırılan toplam sözleşme bedeli 570.000,0TL olup 22.04.2022 tarihinde müvekkili tarafından toplam 120.000,00 TL nakit ödeme yapıldığını, bakiye 450.000,00-TL için ise keşidecisi müvekkili ve lehtarı davalı taraf olan: ... Çeşme Şubesi, 31.08.2022 tarihli, ... seri nolu, 130.000-TL bedelli; ... Çeşme Şubesi (30)31.09.2022 tarihli, ... seri nolu, 130.000-TL bedelli; ... Çeşme Şubesi 31.10.2022 tarihli,... seri nolu, 100.000-TL bedelli; ... Çeşme Şubesi (30)31.11.2022 tarihli, ... seri nolu, 90.000-TL bedelli dört adet çekin teslim edildiğini, müvekkili tarafından keşide edilen çeklerin davalının temel ilişkideki edimini yerine getirmediğinden bedelsiz kalmış halde olduğunu belirterek; fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalarak; öncelikle ... Çeşme Şubesi (30)31.09.2022 tarihli, ...seri nolu, 130.000-TL bedelli; ... Çeşme Şubesi 31.10.2022 tarihli, ... seri nolu, 100.000-TL bedelli; ... Çeşme Şubesi (30)31.11.2022 tarihli,... seri nolu, 90.000-TL bedelli üç adet çekin ibraz tarihinde muhatap banka tarafından ödenmemesi ve bu çeklere dayanılarak icra takibi yapılmaması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, davalının temel ilişkideki edimi yerine getirmemesi nedeniyle davalıya teslim edilen ... Çeşme Şubesi (30)31.09.2022 tarihli, ... seri nolu, 130.000-TL bedelli; ... Çeşme Şubesi 31.10.2022 tarihli, ... seri nolu, 100.000-TL bedelli; ... Çeşme Şubesi (30)31.11.2022 tarihli, ... seri nolu, 90.000-TL bedelli üç adet çekin bedelsiz kaldığının tespiti ile çek bedellerinin karşılığı olan toplam 320.000,00-TL yönünden borçlu olmadığının tespitine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ:

Davalı şirkete dava dilekçesi ve ekleri ile tensip zaptı usulüne uygun davetiye ile tebliğ edilmiş, ancak davalının dilekçeler aşamasında davaya cevap vermediği, duruşmalara katılım sağlamadığı anlaşılmıştır. DOSYANIN SAFAHATI:

Mahkememiz 07/10/2022 tarihli ara kararı uyarınca davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile dava değerinin % 20 itibariyle karşılığı olan 64.000,00-TL nakdi teminatın yatırılması veya kesin ve süresiz banka teminat mektubu ibrazı halinde dava konusu çeklerin davalı tarafça bankaya ibrazı halinde ödemelerin durdurulmasına ve söz konusu çeklerle ilgili davalı tarafça icra takibi yapılmamasına dair karar verildiği, davacı vekilince nakdi teminatın yatırtıldığı, Mahkememiz ilgili bankaya tedbirin icrasına ilişkin müzekkerenin yazıldığı,

Davacı vekili 31/10/2022 tarihli dilekçesi ile; davalı yanın mahkememizce verilen tedbir kararı sonrası çeki 3. bir kişiye ciro ederek, 31.10.2022 tarihi itibariyle bankadan işlem yaptırmaya çalıştığını, davalı yanın mahkemece verilen tedbir kararının arkasından dolanarak işlem yaptığını, bu nedenle ilgili bankaya yeniden müzekkere yazılarak, dava konusu edilen çeklerin 3. Kişiler tarafından da ibrazı halinde ödeme yapılmaması hususunda müzekkere yazılmasına karar verilmesini talep ettiği,

Mahkememiz 01/11/2022 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin talebinin reddine karar verildiği, davacı vekilinin Mahkememiz 01/11/2022 tarihli ara kararına karşı istinaf incelemesinde bulunduğu, İzmir BAM ....H.D.' nin 29/12/2022 tarih ... E. ... K.sayılı kararı ile davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DELİLLER:

1-Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtları

Taraf şirketlerin en son sicil kayıtları ilgili Ticaret Sicil Müdürlüklerinden celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.

2-Taraflar arasında akdedilen 22.04.2022 tarihli Taşeron sözleşmeleri (Su deposu imalatı sözleşmesi- Su deposu yeri hafriyatı sözleşmesi )

3-Çeşme Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.iş sayılı dosyası

UYAP üzerinden celp getirtilerek dosyamız arasına alınan dosyanın incelenmesinde; talep edenin dosyamız davacısı, aleyhinde tespit istenenin dosyamız davalısı olduğu,

Talep eden vekili tarafından sunulan 14/06/2022 tarihli talep dilekçesinde, İzmir İli Çeşme İlçesi ... adresinde kain “...” isimli turistik tesisin işletmecisi konumunda olduğunu, karşı taraf ile 22.04.2022 tarihinde su deposu ve bağlı işlerin yapımı için taşeron sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmeye göre tüm işlerin en geç 04.05.2022 tarihine kadar tam ve eksiksiz olarak yapılacağı belirtilmiş olmasına rağmen işin tamamlanmadığını, müvekkilinin sözleşme ile üstlenilen tüm edimlerini yerine getirdiğini karşı tarafın işi tamamlamamasından kaynaklı 100'ü aşkın odaya, bağlı hizmet birimlerine ve sosyal alanlara hiç veya düzenli olarak kullanıma uygun su verilemediğini bundan kaynaklı olarak müvekkili olan şirketin finansal ve ticari itibari bakımından telafisi güç zararlara uğramasına neden olduğunu belirtilerek karşı taraf/davalı tarafından yapılan işlerin karşılığı olan bedelin toplam sözleşme bedeline göre karşılığının tespiti, ayıplı ve/veya eksik imalatlar ile bunların onarımı yada onarımı mümkün değilse eski haline getirilmesi için gerekli masraflarının tespitinin talep edildiği;

Mahkemece yapılan 24/06/2022 tarihli keşfe binaen aldırılan 07/09/2022 tarihli raporda; yerinde yapılan incelemelerde; Sözleşmeye konu işlerin yapımı amacıyla; yaklaşık 2 metre derinliğinde, 270 m3 lük bir kazı yapıldığı, zemine, fen ve sanata uygun olmayan (statik projesi bulunmayan) yaklaşık 20 cm yüksekliği olan (kademeli olarak imalat yapılmış) ve temel olarak nitelendirilen demirli beton dökümü yapıldığı, ilaveten temel olarak nitelendirilen alandan perde yapmak amacıyla donatı demirlerinin bağlandığı, işin devam etmediği bu haliyle bırakıldığının gözlemlendiği, sözleşme ekinde yer alan "Su Deposu" detay çizimine göre eni 5 metre, boyu 27 metre olan, toplamda 270 m3 alanı kapsayan su deposu imalatı öngörüldüğü, yerinde alınan ölçüyle kıyaslandığında, yapılan kazı alanına sözleşme ekinde yer alan su deposunun (ölçüsel olarak) yapılamayacağının tespit edildiği, dosyasında bulunan fotoğraflardan, sözleşme ekinde bulunan "Su Deposu" kesiti ve imalat detayına uyulmadığı, temel altına beton dökülmediği, su yalıtımı uygulanmadığı, su yalıtımı üzerine koruma betonu atılmadığının anlaşıldığı, yapılan işin maliyetinin 115.000,00-TL +KDV, eski hale getirilme maliyetinin 60.000,00-TL+KDV olacağının hesap edildiğinin rapor edildiği anlaşılmıştır.

4-İzmir ....Noterliğinin 20/05/2022 tarih ... yevmiye sayılı ihtarnamesi

5-Davaya konu ... Çeşme Şubesi olan 31/09/2022 tarihli, ... seri nolu, 130.000-TL bedelli, 31/10/2022 tarihli, ... seri nolu, 100.000-TL bedelli ve 31/11/2022 tarihli,... seri nolu, 90.000-TL bedelli 3 adet çek

6-Banka kayıtları

Mahkememizce ... Çeşme Şubesine müzekkere yazılarak; keşidecisi ... Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. olan ... seri numaralı 31/09/2022 keşide tarihli 130.000,00 TL bedelli çek, ... seri numaralı 31/10/2022 keşide tarihli 100.000,00 TL bedelli çek, ... seri numaralı 31/11/2022 keşide tarihli 90.000,00 TL bedelli çeklerin ibraz edilip edilmediği, ibraz edilmiş ise kim tarafından ibraz edildiği, ödeme olup olmadığı hususları ile çekin ibraz anındaki ekran görüntüsü ile yapılan ödemeye ilişkin dekontların Mahkememize gönderilmesi hususlarında yazılan müzekkereye verilen 03/04/2024 tarihli cevabi yazı ile ... seri numaralı 31/11/2022 keşide tarihli 90.000,00 TL bedelli çekin 31.10.2022 tatihinde ... tarafından ibraz edilmiş olup, karşılıksız işlemi gördüğü, ... seri numaralı 31/09/2022 keşide tarihli 130.000,00 TL bedelli ve ... seri numaralı 31/10/2022 keşide tarihli 100.000,00 TL bedelli çekler üzerinde yasaklı kodu bulunduğu, ibraz kaydının bulunmadığının bildirildiği anlaşılmıştır.

7-Davalının isticvabı

Mahkememizce talimat yoluyla davaya konu 22/04/2022 tarihli Taşeron Sözleşmeleri isticvap davetiyesi ile davalı şirkete usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalı şirket yetkilisinin isticvap celsesine katılmadığı, talimat evrakının bila ikmal edildiği anlaşılmıştır.

8-Davacı şirket ticari defter ve kayıtları

9- Bilirkişi raporları

i) Mahkememizce, tarafların iddia ve savunmaları değerlendirilmek suretiyle davacı ile davalı arasında akdedilen 22/04/2022 tarihli Taşeron Sözleşmesi uyarınca davalının davacının işlettiği tesisin su ihtiyacının karşılanmasını teminen su deposu ve bağlı işlerin imalatı işini üstlenip üstlenmediği, ayrıca başka bir sözleşme ile su deposu yeri, hafriyat işleri ve depo teknik bölümü imalatı işini üstlenip üstlenilmediği, tarafların edimlerini gereği gibi veya tamamen yerine getirip getirmediği, dava konusu 3 adet çekin karşılıksız kalıp kalmadığı hususlarında davacı taraf defterleri üzerinde inceleme yapılmak suretiyle İnşaat Mühendisi ile SMMM bilirkişiden oluşan heyetten aldırılan 19/12/2023 tarihli raporda özetle; Davaya konu sözleşmelere bakıldığında: taraflar arasındaki sözleşmeler uyarınca sözleşme bedeli ve ödeme bilgilerinin 22.04.2022 tarihli Taşeron Sözleşmesi bedelinin 436.000,00TL (su deposu imalatı sözleşmesi), 22.04.2022 tarihli Taşeron Sözleşmesi bedeli 93.000,00TL (su deposu yeri hafriyatı sözleşmesi), 22.04.2022 tarihli sondaj işi sözleşmesi bedeli 41.000,00TL olmak üzere toplam 570.000,00-TL olduğu, 22.04.2022 tarihinde toplam 120.000,00 TL nakit ödeme yapıldığı, bu durumda işin ayıpsız ve eksiksiz yapılması durumunda: bakiye 450.000,00TL kaldığının anlaşılacağı,

Delil tespitiyle, sözleşmede kararlaştırılan şartlara aykırı olarak ayıplı/eksik ifada bulunulduğu, yapılan işin maliyetinin 115.000TL+KDV, eski hakine getirilme maliyetinin 60.000TL+KDV olacağının hesap edildiği,

Yapılan iş bedelinin 115.000,00+ %18 KDV olmak üzere 135.700,00-TL olduğu, ayıplı iş gideri bedelinin ise 60 . 000TL+%18 KDV: 70.800, 00 TL olacağının belirlendiği,

Bu durumda: davalının sözleşmeyle üstlenilen bedelin (KDV dahil):570.000,0TL olduğundan ve 22.04.2022 tarihinde toplam 120.000,00 TL nakit ödeme yapıldığı anlaşıldığından işin ayıpsız ve eksiksiz yapılması durumunda: bakiye 450.000,00-TL nin kaldığının anlaşılacağı,

KDV dahil 570.000,00-TL sözleşme bedelinden, yapılan iş bedeli olan: KDV dahil 135.700,00TL çıkarılınca, bakiye: 434.300,00TL tutarında işin yapılmamış olduğunun anlaşıldığı;

Netice itibariyle davalıya, verilen çekler karşılığında bir iş yapmadığı anlaşıldığından, iş bu davada talep edilen toplam da 450.000,00TL bedelli olan 4 adet çekin, davacıya iadesi gerekeceği kanaatine varıldığı, rapor edilmiştir.

ii) SMMM bilirkişi tarafından denetime elverişli şekilde rapor düzenlenmediğinden dosya yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilerek; ticari defterlerin usulüne uygun olarak tutulup tutulmadığı, ticari defterlere yansıyan taraflar arasındaki ticari ilişki tespit edilerek davacı tarafından davalıya yapılan ödemeler ile davalı tarafından davacıya düzenlenen herhangi bir fatura bulunup bulunmadığının irdelenerek faturanın ve varsa ödemelerin defter kayıtlarında yer alıp almadığı, faturaların açık fatura mı kapalı fatura mı olduğu, iade edilmiş ise iade faturaları ve iade edilen miktarın değerlendirilmesi hususlarında aldırılan 15/04/2024 tarihli ek raporda özetle; Davacı şirketin 2022 yılına ait ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal süresi içinde yaptırıldığı, ticari defter kayıtları ile dayanağı belgelerinin bir biriyle uyumlu olduğu, davacı kayıtlarına göre davalıya Nakit, Çek ve davalı adına şahıslara yapılan çek ödemeleri toplamının 720.000,00-TL olarak işli olduğunun tespit edildiği,

Davacı firmanın yevmiye defteri yılsonu kapanış kayıtlarında, 159.01.007 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI Hesabı alacak sütununda 720.000,00-TL'nin, davalıya verilen avans olarak işli olduğu, KDV dahil 570.000,00TL sözleşme bedelinden, yapılan iş bedeli olan: KDV dahil 135.700,00TL çıkarılınca, bakiye: 434.300,00TL tutarında işin yapılmamış olduğu,

Ancak, dosyada yer alan tespit raporuyla: KDV dahil 70.800,00TL eksik/ayıp giderim bedeli belirlendiğinden, bu durumda: yapılan iş bedeli 135.700,00-TL - ayıp giderim bedeli 70.800,00-TL = ayıpsız iş bedeli (hak ediş) 64,900-TL - 120.000,00-TL peşin ödenen = 53.100,00-TL davalı borcu hesap edildiği,

Toplam 4 adet çek tutarının 450.000,00-TL olup, bu çekler karşılığı herhangi bir iş yapılmadığı gibi bilakis: 55.100,00-TL davalının borçlu olduğu, rapor edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı ile davalı arasında düzenlenen 22/04/2022 tarihli iki adet taşeron sözleşmesi uyarınca davalının davacının işlettiği tesisin su ihtiyacının karşılanmasını teminen su deposu ve bağlı işlerin imalatı işini üstlenip üstlenmediği, ayrıca başka bir sözleşme ile su deposu yeri, hafriyat işleri ve depo teknik bölümü imalatı işinin üstlenilip üstlenilmediği, tarafların edimlerini gereği gibi yerine getirip getirmediği, davaya konu edilen 3 adet çekin bedelsiz kalıp kalmadığı noktalarında toplanmaktadır.

Davaya dayanak sözleşme eser sözleşmesi niteliğinde olup bilindiği üzere eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Eser sözleşmesiyle bir eser meydana getirmeyi üstlenen yüklenici, üstlendiği bu edimi iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle ifa etmek ve meydana getirilen eseri teslim etmek, iş sahibi de eserin teslimi ile muaccel olan iş bedelini ödemek borcu altındadır.

Eser sözleşmelerinde teslim, yüklenicinin tamamladığı eseri sözleşmeyi ifa etmek niyetiyle iş sahibinin fiili hakimiyetine geçirmesi olarak tanımlanmaktadır. (Yargıtay 15. HD 20/03/2017 tarih ve 2017/526 E- 2017/1199 K)

Eser sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda eksik işlerin varlığı ve kim tarafından giderildiği konusunda yüklenici ve iş sahibinin birbiriyle çelişen beyanda bulunmaları halinde bu konularda ispat yükünün kimde olduğuna bakılmalı ve buna göre bildirilen deliller değerlendirilmelidir. İspat yükü belirlenirken kanuni ve fiili karinelerden de yararlanılmalıdır.

Kanunda aksine özel bir düzenleme olmadıkça taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü (TMK. madde 6), diğer bir ifadeyle, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükü altında (HMK. madde 190) olup, bu temel kurallarında sonucu olarak herkes iddiasını ispat etmekle yükümlüdür.

Eser sözleşmesi imzalandıktan sonra yapılan işlerin yüklenici tarafından yapıldığı karine olarak kabul edilir. Ancak bu karinenin aksi savunulup ispat edilebilir. ( Yargıtay 15. HD. 16/03/2017 tarih ve 2016/3073 E- 2017/1156 K) Bu nedenle eser sözleşmelerinde kural olarak sözleşme feshedilmediği veya işten el çektiği kanıtlanmadığı sürece imalatın yüklenici tarafından yapıldığı kabul edilmelidir. Bir başka anlatımla iş sahibi, eseri kendisinin tamamladığını, yüklenicinin işi terk ettiğini, yani sözleşmenin sona erdiğini kanıtlamakla yükümlüdür.

Tüm bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde;

Taraflar arasında 22/04/2022 tarihli "Su deposu ve bağlı işlerin imalatı" ve "Su deposu yeri hafriyat işleri ve depo teknik bölümü imalatı" konulu taşeron sözleşmeleri imzalanmıştır.

Su deposu imalatı sözleşmesi işinin en geç 04/05/2022 tarihine kadar tamamlanacağı belirtilerek, iş bedeli 436.000,00-TL+KDV olarak belirlenmiş, sözleşme bedelinin 136.000,00-TL'sinin sözleşme tarihinde nakden, kalan bedelin 31.08.2022 tarihli 100.000,00-TL bedelli, 30.09.2022 tarihli 100.000,00-TL bedelli ve 31.10.2022 tarihli 100.000,00-TL bedelli çekler ile ödeneceği belirtilmiştir.

Su deposu yeri hafriyatı sözleşmesi işinin ise, en geç 04/05/2022 tarihine kadar tamamlanacağı belirtilerek, iş bedeli 93.000,00-TL+KDV olarak belirlenmiş, sözleşme bedelinin 33.000,00-TL'si sözleşme tarihinde nakden, kalan bedelin 31.08.2022 tarihli 30.000,00-TL bedelli ve 30.09.2022 tarihli 30.000,00-TL bedelli çekler ile ödeneceği belirtilmiştir.

Taraflar arasında ayrıca aynı alandaki sondaj işinin tamamlanması için sondaj vurulması, kuyu borulama, pompa alımı/montajı, enerji beslemesi çekimi bağlantısı işine yönelik 41.000-TL bedel mukabilinde sözlü anlaşmaya varılmıştır.

Anılan bu sözleşmeler kapsamında davalı yüklenici, İzmir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı ile davacı arasında geçerli olan İzmir ...Noterliğinin 13.05.2022 tarih ve ... yevmiye nolu kira sözleşmesi uyarınca davacı şirketin işletmecisi konumunda bulunduğu ... sonu Çeşme/İzmir' adresinde kain '...' isimli tesisin su ihtiyacını teminen su deposu imalatı, su deposu yeri hafriyat işleri ve depo teknik bölümü imalatı ile sondaj vurulması, kuyu borulama, pompa alımı/montajı, enerji beslemesi çekimi bağlantısı yapımı işlerini üstlenmiştir.

Davacı tarafça, anlaşma konusu edilen işlerin toplam bedeli olan 570.000-TL'nin 120.000-TL'lik kısmının nakit olarak geri kalan 450.000-TL'lik kısmın ise ... Çeşme Şubesine ait 31.08.2022 tarihli ... seri nolu 130.000,00-TL bedelli, 31.09.2022 tarihli ... seri nolu 130.000,00-TL bedelli, 31.10.2022 tarihli ... seri nolu 100.000,00-TL bedelli, 31.11.2022 tarihli ... seri nolu 90.000,00-TL bedelli dört adet çek ile ödendiği ileri sürülerek bu çeklerden 31/09/2022 tarihli ... seri nolu 130.000-TL bedelli, 31/10/2022 tarihli ... seri nolu 100.000-TL bedelli ve 31/11/2022 tarihli ...seri nolu 90.000-TL bedelli çeklerin bedelsiz kaldığından bahisle borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesi talep edilmektedir.

Mahkememizce yazılan talimat yoluyla, davalı adına davacının davasına dayanak göstermiş olduğu sözleşmeler ekli olarak HMK m. 171 ihtaratını içerir isticvap davetiye tebliğ edilmiş ise de davalı yanın isticvap davetine icabet edilmediği görülmekle bu surette davalının isticvap konusu sözleşmeleri ikrar ettiği kabul edilmiştir.

Mahkememizce taraf ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş olup, davalı şirkete ticari defterlerinin ibrazı konusunda HMK md. 222/3 ihtaratını içerir şekilde çıkarılan davetiye usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiş ise de, davalı tarafça ticari defterler Mahkememize ibraz edilmemiştir. Davacı ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde, davacı tarafından davalıya 120.000-TL nakit, 450.000-TL çek ve 150.000-TL olmak üzere toplam 720.000-TL ödeme yapıldığının kaydedilmiş olduğu, yapılan bu ödemelerin davacı ticari defterlerinde verilen sipariş avansları hesabında takip edildiği, davalı tarafından davacıya yapılan herhangi bir ödeme ya da düzenlenen fatura kaydının davacı ticari defterlerinde yer almadığı anlaşılmıştır.

Çeşme Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.iş sayılı dosyasında yapılan keşif ve aldırılan bilirkişi raporu ile de tespit olunduğu üzere, davaya dayanak olan sözleşmelere konu işin yapımı amacıyla davalı tarafından yaklaşık 2 metre derinliğinde, 270 m3'lük bir kazı yapıldığı, zemine, fen ve sanata uygun olmayan (statik projesi bulunmayan) yaklaşık 20 cm yüksekliği olan kademeli olarak imalat yapılarak temel olarak nitelendirilen demirli beton dökümü yapıldığı, temel olarak nitelendirilen alandan perde yapmak amacıyla donatı demirlerinin bağlandığı, başkaca bir imalatın olmadığı, işin bu haliyle bırakıldığı anlaşılmıştır.

Sözleşme ekinde yer alan su deposu detay çizimine göre eni 5 metre, boyu 27 metre olan, toplamda 270 m3 alanı kapsayan su deposu imalatı öngörüldüğü, mahallinde yapılan keşifte alınan ölçüyle kıyaslandığında, açılan kazı alanına sözleşme ekinde yer alan su deposunun ölçüsel olarak yapılamayacağı, bu anlamda yapılan imalatın sözleşme ekinde bulunan su deposu kesiti ve imalat detayına uyulmadığı, temel altına beton dökülmediği, su yalıtımı uygulanmadığı, su yalıtımı üzerine koruma betonu atılmadığı; davalı tarafça bu haliyle yapılan işin maliyetinin KDV dahil 135.700,00-TL olduğu bilirkişi raporu doğrultusunda tespit edilmiştir.

Yapılan imalatın sözleşmede belirtilen imalat detaylarına uygun olmadığı tespit edildiğinden, imalatın sözleşmeye uygun hale getirilmesi için kazı alanının büyütülmesi ve davalı tarafından yapılan imalatın kaldırılması ve imalatın tekrar yapılması gerektiğinden yapılan işin eski hakine getirilme maliyetinin ise KDV dahil 70.800,00-TL olacağı hesap edilmiştir.

Davacı tarafça, sözleşmelerde kararlaştırıldığı üzere davalı tarafa vadeli çekler ile ödemelerin yapıldığı, davalı tarafından sözleşme kapsamında bir takım imalatlara başlanmış ise de yapılan imalatın sözleşmeye uygun olmadığı ve işin tamamlanmadığı tespit edilmekle, davacı tarafından davalıya verilen çeklerin bedelsiz kaldığı dosya içeriği ile sabit hale geldiğinden, davaya konu muhatap bankası ... Çeşme Şubesi olan 31/09/2022 tarihli, ... seri nolu, 130.000-TL bedelli, 31/10/2022 tarihli, ... seri nolu, 100.000-TL bedelli, 31/11/2022 tarihli, ... seri nolu, 90.000-TL bedelli üç adet çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davanın KABULÜNE; davacının keşidecisi olduğu, muhatap bankası ... Çeşme Şubesi olan 31/09/2022 tarihli, ... seri nolu, 130.000-TL bedelli, 31/10/2022 tarihli, ...seri nolu, 100.000-TL bedelli, 31/11/2022 tarihli, ... seri nolu, 90.000-TL bedelli üç adet çek yönünden DAVACININ DAVALIYA BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,

2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 21.859,20-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 5.464,80-TL harcın mahsubu ile bakiye 16.394,40-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

3-Peşin harç ve başvuru harcı için yapılan toplam 5.545,50-TL yargılama gideri ile davacı tarafından iş bu dosyada yapılan toplam 5.555,30-TL yargılama gideri (posta+tebligat+bilirkişi ücreti) ile Çeşme SHM'nin ... D.iş dosyasında yapılan toplam 1.571,90-TL yargılama gideri ile 2.400,00-TL vekalet ücreti olmak üzere toplam 15.072,70-TL nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince hesaplanan 50.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-Karar kesinleştiğinde ayrıca karar yazılmaya gerek görülmeden artan gider avansının resen ilgilisine iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda HMK'nın 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesince incelenmek üzere istinaf yolu açık olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 19/09/2024

Katip ...

e-imzalı

Hakim ...

e-imzalı