İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/713 E. 2025/758 K.

T.C. İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2022/713 Esas KARAR NO:2025/758

DAVA:İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:26/10/2022 KARAR TARİHİ:12/11/2025

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkilin lehtar olarak bulunduğu, ... İç ve Dış Tic. A.Ş “nin keşideci olarak bulunduğu, .../...-... Şubesi Seri no ... Keşide yeri ..., Tarihi; 09.09.2022, bedel 250.000 TL bilgilerine haiz çek kaybedildiği, İşbu çek 02.09.2022 tarihinde ... ATM 2022/... E Sayılı dosyasından çek iptali ve zayı davası açıldığı ve ödeme yasağı konulduğu, İşbu dava konusu çekin ... Bankası A.Ş'de olduğu bilgisi, davalının Müvekkile ... İcra Md. 2022/... E Sayılı İcra takibi ile öğrenildiği, Takibe karşı İstanbul | ATM 2022/... E. sayılı dosyası ile de Menfi tespit davası açıldığı, Müvekkilin kaybettiği çeki kötü niyetli olarak eline geçiren 3.şahıs/şahıslar tarafından çekin takasa konulduğu hususunun banka şubesinden sözlü olarak öğrenildiği Müvekkilin, ... ... ... A.Ş ile hiçbir ticari ilişkisi bulunmadığı, hiç bir borç/alacak ilişkişi de bulunmadığı, çeki hiçbir şekilde ...'a vermediği, Müvekkil firmanın ticari defter kayıtları ve tanık beyanları ile dosyaya kazandırıldığı takdirde haklı davanın kanıtlanacağı, Çeki bankaya ibraz eden kişi/firma ile müvekkil arasında her hangi bir fatura bulunmadığı, yahut müvekkilin banka hesap hareketleri incelendiğinde çeki ibraz eden kişi ile müvekkil arasında her hangi bir para transferi yapılmadığının görüleceği, Açıklanan nedenlerle ve duruşmalar sırasında resen nazara alınacak nedenirle fazlaya ilişkin talep ve sair haklar saklı kalmak kaydıyla, davanın kabulüne, dava konusu ... seri nolu çekin davalıdan alınarak müvekkile iadesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesi talep edilmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin huzurdaki davanın açılmasına sebebiyet veren taraf olmadığını, iyiniyetli 3. kişi konumunda olduğunu, müvekkili bankanın, çekin davacının elinden rızası dışında çıktığını bilebilecek durumda olmadığını, işbu davada ispat yükünün davacıda olduğunu, çek üzerinde, davacının çeki ciro ederek dava dışı Banka müşterisi ... ... ... A.Ş. 'ye teslim edildiğini, davanın diğer cirantaya da ihbarını ve davacı ile ticari ilişkilerinin varlığının, ticari defter ve vergi kayıtlarından araştırılmasını, davacı ve cirantanın BA ve BS formalarının da ilgili vergi dairesinden celbini, çek aslını .... İcra Müdürlüğü 2022/ ... E. dosyası ile ilgili olarak icra kasasına sunduklarını, çek aslının gerekirse İcra müdürlüğünden celp edilebileceğini ve açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE : Dava; .... İcra Müdürlüğünün 2022/... E. sayılı icra takibine dayanak gösterilen davacının lehtarı olduğu, çekin TTK'nın 792. maddesi kapsamında davalıdan istirdadına ilişkindir. ... Vergi Dairesi, ... Vergi Dairesi, ... Bankalar Birliğine, ... Bankasına, .... ATM'ye ,.... ATM'ye ve .... İcra Dairesine yazılan müzekkere cevapları dosyamız arasına alınmıştır. Bilirkişiler ... ve ... 04/05/2025 tarihli heyet raporunda ''Nihai takdir Mahkemenizde olmak üzere, Tarafların iddia ve savunmaları, icra dosyası, Davacı BA, Dava dışı .....A.Ş BS formları ve tüm dosya kapsamı üzerinde taraflarca sunulu deliller üzerinde yapılan ve detaylarına işbu raporun yukarıdaki ilgili bölümlerinde yer verilen inceleme, tespit ve değerlendirmeler sonucunda: ....İcra Md 2022/... E.Sayılı Kambiyo takibine konu edilen T.... Bankası A.Ş/... ... Şb. nezdindeki hesap üzerine davacı dava dışı ... ..A.Ş tarafından davacı ... Mühendislik...A.Ş emrine düzenlenen 09.09.2022 keşide tarihli ... seri nolu 250.000.00 TL bedelli çekin Keşideci dava dışı ... A.Ş tarafından Ticari ilişki gereğince Davacı ... Mühendislik ...A.Ş emrine düzenlenerek teslim edildiği, Çekin arka yüzündeki Ciro silsilesinde silinti/kazıntı olmadığı, çekin arka yüzündeki davacı adına atılı kaşe ve üstündeki imzaya ilişkin olarak her hangi bir beyanda bulunulmadığı ve işbu imzaya ilişkin Grafolojim İmza incelemesi yapıldığana dair dosyada Grafoloji Uzmanı tarafından düzenlenen inceleme raporu bulunmadığı, Davalı Bankanın, dava konusu çekin Kredi ilişkisinde bulunulan ... ... ...A.Ş tarafından ciro edilerek 17.05.2022 tarihli Çek Tevdü bordrosu ile teslim alındığı, Davacı Çekin kaybedildiğini, çekte ciranta olarak görünen ... .....A.Ş ile her hangi bir ti.cari ilişkisinin bulunmadığını ve çeki ... .....A.Ş'ne teslim edilmediği yönümnde beyanlarda bulunduğu, Çekin ödemeden men kararı için ... ATM 2022/... E Sayılı dosyasından Men kararı aldırıldığı ve çek bankasına Müzekkere ile kararın gönderildiği, İşbu Raporun Mali değerlendirme başlığı altında yapılan inceleme, tespit ve değerlendirmeler Bir bütün olarak nazara alındığında, Davalı bankanın dava konusu çekin elde edilmesinde iyi niyetli hamil olduğu yönünde kanaat oluştuğu, ve davacının takibe konu çekten dolayı takip alacaklısına (Davalıya) borçlu olup/olmadığına ve davacının İstirdat talebine ilişkin nihai takdir ve kararın Mahkemenizde olduğu, Rıza hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gerekeceği, bu durum karşısında davada ispat yükü çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulünün kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldıracağı, somut olayda yapılması gerekenin (çekin istirdatının mümkün olabilmesi bakımından) davacının, davalının senedi iktisap ederken bile bile borçlu (davacı) zararına hareket etmiş olduğunu, bu bağlamda, senedin rıza hilafı elden çıkmış olduğunun davalı tarafından bilindiğini ya da bilmesinin mümkün oladuğunu gösteren emareleri ortaya koyması gerektiği olup (11 HD, 26.01.2017 Esas: 2016 / 4868 Karar: 2017 / 539), dosya kapsamından ise böyle bir delilin mevcut olup olmadığını takdir yetkisinin tamamen sayın mahkemeye olduğu mütalaa olunmaktadır. Tarafların diğer talepleri Mahkemeniz takdirlerinde olduğu, Sonuç ve kanaatine varılmıştır. Takdirinize saygı ile arz ederim. 04.05.2025 '' şeklinde görüşte bulunmuşlardır. Huzurdaki dava; davacı tarafça, çekin kaybolduğundan bahisle ve kendisinin yetkili hamil olduğu iddiasıyla davalıdan çekin istirdatına karar verilmesi istemiyle açılmıştır. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; .... İcra Dairesi 2022/... Esas sayılı dosyasında 09.09.2022 keşide tarihli ... çek nolu 250.000,00 TL bedelli çek nedeniyle borçlu olup olmadığı, bu çek bedelinin davalılardan istirdatının talep edilip edilemeyeceği noktalarında toplandığı anlaşılmıştır. Dava konusu çekle ilgili savcılık soruşturması bulunduğuna dair iddia ileri sürülmemiş, mahkememizce de böyle bir kayda rastlanmamıştır. .... Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/... esas sayılı dosyasında çek iptali hususunda dava açıldığı ve ödemeden men kararı verildiği görülmüştür. Dava ile ilgili defter ve kayıtlar üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş 04.05.2025 tarihli bilirkişi raporunun mahkememiz ve üst yargı denetimine açık yeterli incelemeyi ihtiva ettiği anlaşılmakla hükme esas alınmıştır. 6102 sayılı TTK'nın 763. maddesine göre, elden çıkan kıymetli evrakın ortaya çıkması halinde senedi elinde bulundurana karşı iade davası açılabilir. Zayi nedeniyle iptali istenen çekin davalı tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/... esas sayılı çek iptali dosyasına çekin ibraz edildiğinin bildirdiği anlaşılmaktadır. TTK'nın 792. Maddesine göre, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. TTK'nın 788/1. maddesinde, açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çekin, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebileceği, TTK'nın 790. maddesinde ise, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağı düzenlenmiştir. Ayrıca çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır. Dava konusu çekteki ciro silsilesi görünürde düzgün olup, şeklen çeki elinde bulunduran kişinin hamil sıfatını ispat eder niteliktedir. Ciro silsilesinde bir kopukluk söz konusu olmadığından hamil senedin illetten mücerret olması ilkesinden yararlanır. Kanunda aksine özel bir düzenleme olmadıkça; taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü (TMK 6), diğer bir ifadeyle, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükü altında (HMK 190) olup, bu temel kuralların da sonucu olarak herkes iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. İspat yükü kendisinde olmayan diğer taraf da ispat yükünü taşıyan tarafın iddiasının doğru olmadığı hakkında delil sunabilir. Karşı ispat faaliyeti için delil sunan taraf, ispat yükünü üzerine almış sayılmaz (HMK 191). 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Yine, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur. Bu durumda eldeki davada da davacı tarafça çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekir. Davacı taraf davalı bankanın kötü niyetli olduğunu ileri sürmemiş ancak banka olması nedeniyle iyi niyetli olup olmamasının bir önemi olmadığını basiretli tacir olma yükümlülüğünden kaynaklı olarak çekin kendilerine iade edilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Dava konusu çekin ciro silsilesinin görünüşte düzgün olması göz önünde bulundurulduğunda temel ilişkinin geçersiz olduğu yahut hiç bulunmadığı iddiaları şahsi def'i niteliğinde olup iyi niyetli 3. Kişilere karşı ileri sürülemez. Ancak 3. Kişinin senedi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmesi durumunda 3. Kişilere karşı da ileri sürülebilir. Davalı tarafın banka olması iyi niyetli üçüncü kişi olarak değerlendirilmesine engel nitelikte bulunmamakla birlikte salt banka sıfatını haiz olmasının dava konusu çekin davalıca kötü niyetle ve ağır kusurlu iktisap edildiğini göstermez. Nitekim davacı tarafça bu çeki kötü niyetle veya ağır kusurla iktisap ettiği hususu da ileri sürülmemiş, basiretli tacir olmasından bahisle sorumlu olduğu ileri sürülmüştür. 6102 sayılı TTK'nın 792.maddesinde "çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa , ister hamile yazılı ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkının 790.maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki vermekle yükümlüdür" hükmünün düzenlenmiş olduğu, bu hüküm gereğince davacının öncelikle çekin yedindeyken rızası hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği, ancak somut olayda, davacı tarafça bu hususlar ile ilgili herhangi bir iddia ileri sürülmediği, çekin istirdadı talebinin temelini dava dışı ... ..... A.Ş ile aralarında ticari ilişki bulunmadığı hususu oluşturduğu, şahsi def'i niteliğindeki bu hususun iyi niyetli üçüncü kişiye karşı ileri sürülemeyeceği, davalı bankanın kötü niyetli veyahut ağır kusurlu olduğunu gösteren dosyada mevcut iddia, delil ve emare de bulunmadığından davacının davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Yukarıda açıklanan gerekçe ve nedenlerle; 1-Davanın REDDİNE, 2-Başlangıçta yatırılan 4.269,38 TL peşin harçtan alınması gereken 615,40 TL peşin harcın mahsubuna artan 3.653,98 TL harcın karar kesinleştikten sonra ve talep halinde davacıya iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı tarafından yapılan toplam 76,50 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine, 6-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı HMK'nın 341/1 ve 345/1. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 12/11/2025

Katip ... E-imza

Hakim ... E-imza