İlk Derece Mahkemesi 2022/386 E. 2023/929 K.

T.C. İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2022/408 Esas KARAR NO:2023/925

DAVA:6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İtirazın İptali) DAVA TARİHİ:25/05/2022 KARAR TARİHİ:12/12/2023

Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda: GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı arasında 15.06.2020 tarihli Sermaye Piyasası Araçlarının Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi akdedildiğini, Davalının müvekkili ile imzalamış olduğu sözleşme uyarınca ...A.Ş. nezdinde bulunan VİOP alım satım işlemleri gerçekleştirmekte olduğunu, müvekkilinin bu işlemlerde sadece davalının alım satım emirlerini ...nezdindeki ilgili piyasaya ilettiğini ve gerçekleşen işlemlerden komisyon geliri elde ettiğini, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri kaldıraç etkisi nedeniyle riskli işlemlerden olduğunu, vadeli işlem sözleşmesinin, sözleşmenin taraflarına, standartlaştırılmış miktar ve kalitedeki bir malı, kıymeti veya finansal göstergeyi, belirlenen ileri bir tarihte, bugünden üzerinde anlaşılan fiyattan alma veya satma yükümlülüğü getiren sözleşme olduğunu, opsiyon sözleşmesi ise, alıcıya, ödeyeceği belli bir tutar karşılığında, belirli bir vadeye kadar, bugünden belirlenen bir fiyat üzerinden opsiyona dayanak teşkil eden bir malı, kıymeti veya finansal göstergeyi satın alma veya satma hakkı tanıyan, satıcıya da alıcının bu sözleşmeden doğan hakkını kullanması durumunda sözleşmeye dayanak teşkil eden malı, kıymeti, veya finansal göstergeyi satma veya alma yükümlülüğü getiren sözleşme olduğunu, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinde taraflar Borsa İstanbul’a sözleşme bedelinin tamamını değil, belirli bir kısmını teminat adı altında ödeyip, sözleşmeye konu varlığın fiyatındaki değişimlere göre teminatlarının değeri arttığında çekme hakkı veya teminat eksildiğinde eksik teminatı tamamlama yükümlülüğü altında olduğunu, müvekkili ve diğer aracı kurumların, yatırımcıların ...İstanbul’un ilgili piyasasına teminatların yatırılmasına veya çekilmesine sadece aracılık ettiğini, davalının hesap ekstrelerinde, VİOP nezdinde almış olduğu alım ve satım pozisyonları ve pozisyonların dayanağını oluşturan varlıkların fiyatlarında yaşanan değişimler nedeniyle teminatının tamamını kaybettiğini ve kayıplarının yatırdığı teminatı aşarak eksi bakiye miktarı 70.932,39-TL olduğunu, davalıya teminat eksiğini tamamlaması çağrısı yapıldığını, ancak davalının icabet etmediğini, borcunu ödemekten imtina ettiğini, davalının itirazında haksız ve kötü niyetli olması sebebiyle takip tutarının %20'sinden aşağı olmamak üzere davalının icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Mahkememizin görevsiz olduğunu, görevsizlik nedeniyle davanın reddini talep ettiklerini, görevli mahkemenin Tüketici Mahkemesi olduğunu, dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesini talep ettiklerini, Mahkemece ilk önce bu hususun değerlendirilmesi gerektiğini, somut olayda yetkili icra dairesinin davalının ikametgahının bulunduğu yerdeki ... İcra Dairesi olduğunu, yatırım hizmetleri ve faaliyetleri ile yan hizmetlere ilişkin esaslar hakkında tebliğ Madde 19/1-d Kaldıraçlı işlemlerle ilgili olarak yatırılan teminat tutarlarının üzerinde bir kayba uğratacak şekilde müşterilere işlem yaptırılamayacağını, yatırımcının piyasa koşullarından dolayı teminatından daha fazla zarara uğraması halinde söz konusu zarar yatırımcıdan talep edilemez.' denildiğini, kaldıraçlı alım satım ( forex) ve VİOP işlemlerinin bankacılık sözleşmesi benzeri bir sözleşme niteliğinde olduğu, dolayısıyla da her ne kadar yatırımcıya risk bildirimi yapılmışsa da yatırımcının tüketici işlemi yapmasından ötürü eksi bakiyeye düşürülemeyeceğini, dolayısıyla eksi bakiye oluşması halinde zararın yatırımcıya rücu edilemeyeceğini, zarara yatırım kuruluşunun katlanması gerektiğini, sözleşme maddelerinin tek taraflı belirlenmiş olması ve müvekkili ile hüküm ve sonuçları hakkında gerekli bilgi verilmemesi ve 67 sayfalık bir sözleşmenin açıklama yapılmadan müvekkilince okunup anlaşılabileceğinin de mümkün olmaması nedeniyle sözleşmenin hükümsüz olduğunu, kurumun sözleşmeyi imzalatırken yapmış olduğu bu davranışları ile de kötü niyetli olduğunu ve müvekkillinin bilgi ve tecrübesizliğinden faydalandığını, durumun telefon kayıtlarından da anlaşılabileceğini, olduğunu, haksız ve dayanaktan yoksun açılan davanın reddi ile karşı tarafa %20 oranında kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ettikleri anlaşıldı. DELİLLER VE GEREKÇE Dava, sermaye piyasası araçlarının alım satımına aracılık sözleşmesinden kaynaklı alacak nedeniyle başlatılan takibe itirazın iptali davasıdır. .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalı aleyhine 70.932,43 TL asıl alacak, 1.863,19 TL faiz olmak üzere toplam 72.795,62 TL alacağın tahsili için genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi yapıldığı, davalı tarafından yasal 7 günlük süre içinde, yetliye, borcun tamamına ferilerine itiraz edilmesi üzerine icra takibinin durduğu anlaşılmıştır. Dosya kapsamının incelenmesinden; taraflar arasında kaldıraçlı alım satım işlemleri çerçeve sözleşmesi, Sermaye Piyasası Araçların Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi imzalandığı davacının yatırım amaçlı söz konusu sözleşmeleri imzaladığı davaya konu ilişkinin temelinde tüketici işlemi bulunmadığı, davalının ticari amaçla hareket ettiği anlaşıldığından mahkememizin bu davada görevli olduğu değerlendirilmiştir. Davalı Tarafından İstanbul İcra Müdürlüğünün ve Mahkememizin yetkisine itiraz edilmiş ise de TBK 89. maddesi gereğince sözleşmeden kaynaklı alacak nedeniyle alacaklının merkezinde takip ve dava açılabileceğinden yetki itirazı yerinde görülmemiştir. Davalı tarafından mahkememizin görevli olmadığı, Tüketici Mahkemelerinin görevli olduğu ileri sürülmüş ise de dosyada mevcut, müşteri tanıma ve mali bilgiler formunda, malvarlığı kaynağının ticari ve hesap açma amacının yatırım olarak işaretlendiği görülmüştür. Davacının akdettiği sözleşme ve buna bağlı işlemler ile yüksek riskli ve yüksek kazançlı işlemler yapmak istediği ve ticari bir amaç güttüğü anlaşıldığından görev itirazı yerinde görülmemiştir. Mahkememizce alınan 06/01/2023 tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak; davacının 2016/2017/2018/2019 yılları ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu, davalı taraf incelemeye katılmadığı, ticari defter ve kayıtları ibraz etmediğinden davacı taraf ticari defter kayıtları üzerinden bir tespitin yapılamadığı, tüm bu hususlar dikkate alındığında davacı tarafın davalı tarafından cari hesap bakiyesi olan 70.932,39 TL tutarında Alacaklı olduğu mütalaa edildiği anlaşıldı. Davalı tarafın rapora itirazları ve alınan bilirkişi raporunda sermaye piyasası yönünden değerlendirme olmadığından yeni bir bilirkişiden rapor alınmasına karar verilmiştir. Mahkememizce alınan 18/04/2023 tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak; SPK ve Borsa mevzuatı çerçevesinde; Borsa/ VİOP'da gerçekleşen işlemler borsa üyesi aracı kurum ve bankalar vasıtasıyla yapıldığını, yatırımcıların VİOP’ta doğrudan işlem yapabilmesinin mümkün olmadığını, VİOP’ta işlem yapılabilmesi için, VİOP üyesi bir kuruluşta hesap açılması, alım satım kararlarının üyeye ulaştırılması ve gerekli teminatın yatırılmasının yeterli olduğunu, dosya verilerine göre ... ...hesap 20 Aralık 2021 tarihinde düşüş yaşaması sebebiyle 70.932,43-TL Teminat Açığına olduğu, yatırımcıların teminat tutarı, bulunması gereken teminat seviyesinin altına düşmesi veya TL teminat açığı bulunması durumunda ilgili hesaplar için teminat tamamlama çağrısı yapıldığını, yatırımcının teminat açığını tamamlama yükümlülüğünü ilgili sözleşme hükümlerinde kabul ettiğini,( ... Anonim Şirketi Türev Araçların Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi Başlangıç Teminatı madde 23 - sayfa 8 Sürdürme Teminatı ve Teminat Tamamlama Çağrısı madde 24- sayfa 8 Teminat Hükümleri madde 25-sayfa 8) Teminat Tamamlamanın Müşteri sorumluluğunda olduğu mütalaa edildiği anlaşıldı. Tarafların rapora karşı itirazlarının irdelenerek ve davacı tarafından dava ve takipte faiz talebi olduğundan faiz bakımından değerlendirme yapılarak ek rapor alınmasına karar verilmiştir. Mahkememizce alınan 12/07/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda sonuç olarak; Dosya verilerine göre ilgili ... ...hesap 20 Aralık 2021 tarihinde 70.932,43-TL teminat açığına düştüğü, teminat açığı sebebinin SPK tarafından toplamda 3.984.450-TL İDARİ PARA CEZASI'nın davacı ... A.Ş. 'ye davalının itiraz maddelerini içermesi sebebiyle verildiği dikkate alınarak karar verilmesi halinde; sorumluluğun davacı ... A.Ş. ait olduğu, teminat açığı sebebinin yatırımcı yönünde olması kararı verilmesi halinde; Davalı ... yükümlülüğünün, temerrüt Faiz = 4.744,52-TL ile birlikte toplamda 70.932,43+4744,52= 75.676,95-TL olduğu, mütalaa edildiği anlaşıldı. SPK'dan 21/12/2021 tarihli işlemler nedeniyle davacıya uygulanan yaptırıma ilişkin karar sureti celbedilerek tarafların iddia ve savunmaları, davacının herhangi bir hizmet kusurunun olup olmadığı var ise bunun sonuca etkisi de değerlendirilmek suretiyle yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınmasına karar verilmiştir. Mahkememizce alınan 23/10/2023 tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak; Davalının ...Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) işlem yaptığı, piyasada oluşacak fiyat hareketleri sonucunda aracı kuruluşa yatırılan teminatın tümünün kaybedebileceği gibi, kayıpların toplam teminatı dahi aşabileceği bilgisinin kendisine sözleşmeler ve risk formları vasıtasıyla verildiği, bu çerçevede davacı kurum tarafından hazırlanması ve davalıya imzalatılması sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde zorunlu olan sözleşme ve formların davalıya imzalatıldığı, bildirim ve teminat tamamlama çağrılarının hukuka ve mevzuata uygun olarak yerine getirildiği, bu meyanda davacı kuruma atf-ı kabil bir kusurdan bahsedilemeyeceği, VİOP işlemleri ile kaldıraçlı işlemlerin tabi olduğu mevzuatın farklılığı nedeniyle kaldıraçlı işlemlere ilişkin hükümlerin VİOP işlemleri açısından tatbikinin hukuken mümkün olmadığı, Dava konusu icra takibinin dayanağı eksi bakiyenin 2021 yılında yapılan işlemler ile sahip olunan alım satım pozisyonlarından kaynaklandığı ve davacı kurumun husule geldiği iddia olunan zararın oluşmasında bir kusuru olmadığı, ... A.Ş. tarafından teminat tamamlama çağrısı tutarının davalı adına davacı tarafından ödendiğini gösteren bilgi ve belgeler çerçevesinde, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda da yapılan hesaplama çerçevesinde icra takibinde talep edilen VİOP temerrüt alacağı ve işlemiş faizi tutarında davacı kurumun davalıdan alacaklı olduğu, davacının talebinin borsa ve SPK mevzuatı ile ... yönetmeliğinde yer alan ... kuralları, merkezi karşı taraf uygulamaları ve taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine uygun olduğu, bu meyanda davalının borca ve icra takibine itirazının haksız olduğu, dosyaya mübrez kök raporda hesaplanan ve davalı tarafından ödenmesi gereken tutara iştirak edildiği, davalının ödeyeceği borç miktarının belirli olması hasebiyle alacağın likit olduğu kanaati çerçevesinde davacı kurumun icra inkar tazminatı talebinin değerlendirilmesinin, konunun hukuki nitelik arz etmesi nedeniyle sayın Mahkemenin münhasır yetkisinde ve takdirinde olduğu, SPK tarafından davacı kurum hakkında uygulanan idari para cezası yaptırımının sistemsel kesinti ve ilgili SPK tebliğlerine aykırılık nedeniyle tesis edildiği, ancak davalının hesapları incelendiğinde ve dosyaya sunulan log kayıtlarına bakıldığında, davalının hesabının 21.12.2021 tarihi itibariyle zaten teminat yetersizliği nedeniyle temerrüde düşmüş olduğu, bu çerçevede, 21.12’deki sistemsel kesinti nedeniyle SPK tarafından davacı kurum hakkında tesis edilen idari yaptırım ile huzurdaki dava konusu işlemler nedeniyle ortaya çıkan teminat açığından mütevellit borç arasında doğrudan bir illiyet bağı bulunmadığı, bilirkişi ek raporunda atıf yapılan diğer idari yaptırım kararlarının huzurdaki dava konusu ile bir ilgisinin bulunmadığı mütalaa edildiği anlaşıldı. Davacı tarafından sunulan belgelere göre taraflar arasında; Müşteri Tanıma ve Mali Bilgiler Formu, Fatca ve CRS beyanı,inansal Hizmetlere İlişkin Mesafeli Sözleşmeler Ön Bilgilendirme Formu, Genel Müşteri Bilgilendirme Formu, Yatırım Hizmet Ve Faaliyetleri Genel Risk Bildirim Formu, Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmelerine İlişkin Risk Bildirim Formu ( ...A.Ş Vadeli İşlem Ve Opsiyon Piyasası Nezdindeki İşlemlere İlişkin), Risk Bildirimi (Vadeli İşlem Sözleşmelerinde ve Opsiyon Sözleşmelerinde İşlemlerle İlgili Olarak, Müşteriler İçin Genel Açıklamalar), Yurt Dışı Piyasalarda Alım Satım İşlemlerine İlişkin Risk Bildirim Formu, Pay Senetleri Piyasası İşlemleri Risk Bildirim Formu, Genel İşetmeler Piyasası (GİP) Risk Bildirim Formu, Varant Ve Varant Benzeri Sermaye Piyasası Araçları Risk Bildirim Formu, Sermaye Piyasası İşlemleri Genel Çerçeve Sözleşmesi, Sermaye Piyasası Araçların Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi,Türev Araçların Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi, Yurt Dışı Piyasalarda Alım Satım İşlemlerine Aracılık Sözleşmesi, imzalandığı görülmüştür. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında Sermaye Piyasası İşlemleri Genel Çerçeve Sözleşmesi, Alım-Satıma Aracılık Çerçeve Sözleşmesi, Türev Araçların Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmelerinin imzalandığı, yine işlemlere ilişkin risk formlarına yer verildiği ve davalının imzaladığı, davalının almış olduğu alım ve satım pozisyonlarının ve bu pozisyonların dayanağını oluşturan varlıkların fiyatlarında meydana gelen değişimler nedeniyle oluşan oluşan zararın mevcut teminatı aştığı, davalı yanın sözkonusu işlemden dolayı hesapta bulunan teminatının ,sürdürme teminatının altına düşmesi sebebiyle tamamlama teminatının yeniden bulunması gereken düzeye yükseltilmesi gerektiği, ... tarafından talep edilen teminat açığının davalıya iletilmesine rağmen davalının açığı tamamlamadığı, SPK mevzuatı gereğince teminat açığının aracı kurum tarafından yatırılmasının zorunlu olduğu, davalı tarafından yatırılmayan teminatının ...’a davacı tarafından yatırıldığı, davalı tarafından yapılan işlemin VİOP işlemi olduğu kaldıraçlı işlem olmadığı, dolayısıyla teminatın üzerinde zarara neden olunamayacağına yönelik iddianın yerinde olmadığı, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 24-25-28-29 maddeleri ve SPK mevzuatı uyarınca davacının tamamladığı teminat açığı için davalıdan talepte bulunabileceği, 23.10.2023 tarihli bilirkişi raporu ile meydana gelen zararın oluşmasında davacının bir kusurunun bulunmadığının, davalı kuruma SKP tarafından kesilen ceza ile davalının zararı arasında illiyet bağı olmadığının, davacının sisteminde kaynaklanan kesintiden önce davalının hesabının 21.12.2021 tarihi itibariyle eksi bakiyeye düştüğünün, teminatın yetersiz olduğunun tespit edildiği, alınan raporun hüküm kurmaya yeterli denetime elverişli olduğu değerlendirildiğinden, davacının ...'a yaptığı ödeme nedeniyle bakiye alacağının takip tarihi itibariyle 70.932,43 TL olduğu, işlemiş faizin ise 12.07.2023 tarihli bilirkişi ek raporu ile 4.744,52-TL olarak hesaplandığı, davacının faiz talebinin 1.863,19 TL olduğu, taleple bağlı kalınması gerektiği, alacağın likit olduğu, gözetilerek davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilerek davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M :Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının davasının kabulü ile tahsilde tekerrür etmemek kaydıyla davalının ....İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında yaptığı itirazın 70.932,43 TL asıl alacak, 1.863,19 TL işlemiş faiz, olmak üzere toplam 72.795,62 TL üzerinden iptaline, asıl alacağa takip tarihinden itibaren ticari temerrüt faizi uygulanmak suretiyle takibin kaldığı yerden devamına, 2-Kabul edilen alacağın %20’si olan 14.559,12 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-Alınması gereken 4.972,67 TL karar ve ilam harcından, 879,19 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 4.092,88 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına, 4-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 879,19 TL peşin harç ve 80,70 TL başvuru harcın toplamı olan 959,89 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 17.900 -TL. vekalet ücretinin davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine, 6-Davacı tarafından yapılan 8.500 TL bilirkişi ücreti ve 133,50 TL tebligat+müzekkeri gideri olan toplam 8.653,50 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.560 -TL Arabuluculuk ücretinin; davalı taraftan alınarak, hazineye irad kaydına, 8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verilecek veya başka mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderilecek bir dilekçe ile İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.12/12/2023

Katip ... e-imzalıdır

Hakim ... e-imzalıdır