İlk Derece Mahkemesi 2022/20 E. 2025/263 K.

T.C. İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO :2022/424 Esas KARAR NO:2025/269

DAVA:Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:01/07/2022 KARAR TARİHİ:22/04/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Tarafların Talepleri Davacı vekilinin 01/07/2022 tarihli dava dilekçesinde özetle: Müvekkili ... .... ile davalı .... (... Petrol) arasında "... ... Mah., ... Caddesi No:1 .../..." adresinde bulunan ve tapuda "... İli, ... İlçesi, ... Mahallesinde kain ve tapuda 21 ada 25 parselde" kayıtlı taşınmaz üzerinde kurulu otogaz satış ve servis istasyonunun işleticiliğine ilişkin 30.07.2015 tarihinde Standart Otogaz Bayilik Sözleşmesi akdedidiğini, davalı tarafından 30.07.2015 tarihinde Ürün Alım Taahhütnamesi imzalandığıını davalı şirketin imzalamış olduğu Ürün Alım Taahhütnamesi ile yıllık asgari 500 ton, anlaşma süresi boyunca ise toplam 2.500 ton otogaz ürününü almayı, eksik alımları ile ilgili olarak ton başına 120-USD kar mahrumiyeti ödemeyi; söz konusu kar mahrumiyeti tutarının ... Gaz tarafından her bir anlaşma döneminin hitamında veya bizzat belirleyeceği dönemlerde, anlaşmanın ifasıyla birlikte talep edilebileceğini veya anlaşmanın hitamında veya anlaşmanın her ne sebeple olursa olsun sona ermesine müteakip ... Gaz tarafından aynı ticari bölgede yeni bir bayilik tesis edilip edilmeyeceğine bakılmaksızın, talep edilebileceğini; ... Gaz'ın anılan kar mahrumiyeti tutarını mutabakat dahilinde anlaşma süresi sonunda toplam olarak talep edebileceğini kabul ve taahhüt ettiğini, müvekkili ile davalı arasındaki bayilik ilişkisi, sözleşmede öngörülen sürenin sonunda, 30.07.2020 tarihinde sona erdiğini, Davalı ... Petrolün, sözleşme süresince Ürün Alım Taahhüdü ile üstlendiği tutarda ürün alımında bulunmamış olduğunu bu kapsamda müvekkilinin davalıdan (eksik alımları üzerinden hesaplanan) 115.598,32 USD'lik kar mahrumiyeti alacağının bulunduğunu, davalının müvekkili tarafından gönderilen ihtara rağmen muaccel borçlarını ödememesi üzerine arabuluculuk yoluna başvurduklarını, anlama sağlanamadığını belirterek davanın kabulünü, ürün Alım Taahhütnamesi kapsamında doğmuş olan 115.598,32 USD'lik kar mahrumiyeti alacağının şimdilik 1.000,00 USD'sinin temerrüt tarihinden itibaren yabancı paraya işleyecek en yüksek mevduat faizi birlikte davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle: usulsüz tebligat sebebiyle müvekkilinin davadan 02.12.2022 haberdar olduğunu, davacı şirketin kar mahrumiyetine ilişkin talebinin haksız ve yersiz olduğunu, huzurda ikame edilen davanın reddinin gerektiğini, davacı şirketin ürün alım taahhütnamesine aykırı olarak mutabakat imzalamadığını, mutabakat talebinde dahi bulunmadığını, davacı şirket yetkililerinin kay kaybı talebinde bulunmak bir yana; ruhsat devri ve bayiliğin sona ermesi sürecinde kar kaybı taleplerinin bulunmadığını, teminat mektubunun ruhsat devriyle beraber iade edileceğini sözlü olarak beyan ettiklerini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacının kar mahrumiyeti talep edebileceğinin kabulü halinde ortada mücbir sebep hali bulunduğunun dikkate alınması gerektiğini, davacısı oldukları davada (.... asliye ticaret mahkemesi ... e.) alınan bilirkişi heyeti ek raporunda ...'in kar mahrumiyeti talep edemeyeceğine yönelik tespitlerin hukuka uygun olduğunu, raporların incelenmesi gerektiğini, davacının ceza-i şart niteliğindeki kar mahrumiyeti taleplerine karşı tüm itirazlarına karşın fahiş ve ahlaka aykırı ceza-i şartın iptal edilmesi gerektiğini, davacının talep ettiği faiz türünün hatalı olduğunu belirterek davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. B.Uyuşmazlık, Deliller, Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe Dava ürün alım tahhütnamesine binaen kar mahrumiyeti talepli alacak davasıdır. Dilekçeler aşaması tamamlanmakla mahkememizin ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiştir. Dava şartlarına ilişkin eksik ve incelenmesi gereken ilk itiraz bulunmadığı anlaşıldıktan sonra tarafların sulh olma imkanı bulunmadığından uyuşmazlık noktaları belirlenip tahkikat aşamasına geçilmiş, deliller toplanıp bilirkişi raporu alınmak suretiyle sonuca gidilmiştir. Mahkememizce görevlendirilen akaryakıt bilirkişisi ..., Mali Müşavir bilirkişi ... vve Nitelikli hesap uzmanı ... bilirkişi raporunda; Taraflar arasında30.07.2015 tarihli Standart Otogaz Bayilik sözleşmesi ile ek olarak Alım Taahhütnamesi imzalandığı, Davalı tarafın yıllık 500 ton ürün almayı, toplamda 5 yıllık sürede 2500 ton ürün almayı taahhüt ettiği, Eksik alım durumunda ton başına 120 USD kar mahrumiyeti ödenmesinin ekli taahhütname ile kayıt altına alındığı, anlaşmanın beş yıllık normal süre 30.07.2020 tarihi ile sonlandığı, Davalının Normal ürün alımı süresince taahhüdünü yerine getirmediği nedeniyle davacı tarafın 115.589,32 USD kar mahrumiyeti olduğu iddiasıyla huzurdaki davanın ikame edildiği Buna karşılık davalı taraf sözleşme süresinde gerek ... terör olayları gerekse pandemi nedeniyle, taahhüdünü yerine getirilemediğini, bu durumun eksik alım için mücbir sebep olarak değerlendirilmesi gerektiği, zira terör olayları süresince istasyonun kapalı kaldığını bu durumun dosyaya, sunulan fotoğraflarla ve şahit beyanları ile desteklendiği, bu bakımdan davanın reddinin talep edildiği, Dosyaya sunulan taraf beyanlarında yer almaktadır. Taraf beyanlarından davanın salt eksik ürün alımından kaynaklı Kar Mahrumiyeti alacağı ile sınırlı olduğu, Yukarıda tam metni verilen Ürün Alım Taahhütnamesi içeriğinde eksik alımdan kaynaklı kar mahrumiyeti gerek yıllık bazda gerekse beş yıllık periyot sonunda talep edilebileceği açıkça yer almaktadır. Bununla beraber, gerek ...’da meydana gelen terör olaylarının, ürün alımını önemli ölçüde etkileyeceğinin de anlaşılabilir bir durum olduğu, Özellikle ...’da meydana gelen terör olayları nedeniyle Otogaz bayinin uzun süre kapalı kalmasının mücbir sebeplerden kaynaklandığı değerlendirilmekle birlikte hukuki açıklamaya muhtaç olduğu, Gaz alım taahhütnamesinde öngörülen alım miktarına ulaşılmamasının, tesisin imkansızlık ve mücbir sebep dolayısıyla hizmet verememesinden kaynaklandığı; TBK m. 182/2 çerçevesinde tarafların özel olarak imkânsızlık halinde dahi ceza koşulunu talep edilebileceğine ilişkin herhangi bir hüküm de ihdas edilmediği göz önünde bulundurulduğunda, Sayın mahkeme Mücbir sebebe bağlı olarak alımların eksik olarak gerçekleştiği kanaatinde olursa, davacının kar mahrumiyeti talebinin yerinde olmadığı mütalaa edilmiştir. Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; işbu davanın davacı şirketin bayisi olan davalının asgari ürün alım taahhüdüne aykırı eylemi sebebiyle ikame edilmiş alacak davacı olduğu anlaşılmış, davalının davanın reddini savunduğu görülmüş, mahkememizce alanında uzman bilirkişilere tarafların ticari defter ve kayıtları incelettirilmiş olmakla; davalının asgari ürün alım taahhüdüne aykırı eyleminin davalının işletmesinin bulunduğu yerdeki terör eylemlerinden kaynaklandığı, bu durumun da mücbir sebep teşkil edeceği ve taahhüde aykırılığın yaptırımının olmayacağı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.. HÜKÜM: 1-Davacının davasının REDDİNE, 2-Alınması gerekli 615,40TL karar harçtan davacının peşin yatırdığı 286,41TL harcın mahsubu ile kalan 328,99TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Dosyada artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, 5-Arabuluculuk ücreti olan 1.560,00TL nin davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 6-A.A.Ü.T gereğince hesaplanan 16.770,70TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, İlişkin gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.22/04/2025

Katip ... e-imzalıdır

Hakim ... e-imzalıdır