Ankara 4. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 2021/37 E. 2022/229 K.

T.C. ANKARA 4. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ T.C. ''TÜRK MİLLETİ ADINA'' ANKARA 4. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ K A R A R

ESAS NO : 2021/37 KARAR NO : 2022/229

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

DAVACI : ... - ... VEKİLİ : Av. ... -.. DAVALI : 1- ... - ... VEKİLİ : Av. ... - ... DAVALI : 2- ... -... ... VEKİLİ : Av. ... - .... DAVA : Tasarım 2020/T-974 Sayılı ... Kararı İptali- Hükümsüzlük DAVA TARİHİ : 09/02/2021 KARAR TARİHİ : 14/09/2022 Yazım Tarihi : 14/10/2022

İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde ÖZETLE: ... kararına konu olan.... sıra sayılı tasarımın, .... adına 12.02.2020 tarihinde başvurusu yapılarak ilan edildiği, davacı tarafından söz konusu tasarıma ilişkin itirazda bulunulduğu, bu itirazın 26.08.2020 tarihinde ....sayılı karar ile ... tarafından reddedildiği, işbu sebeple söz konusu ... kararın iptali ile tasarımın hükümsüzlüğünü ve sicilden terkininin talep edildiği, davalı tarafa ait.... sıra numaralı tasarımın 1948 yılından beri...'de ve Dünya'da özellikle spor ayakkabılar, spor ürünleri, spor giyim, moda aksesuarları alanında tanınmış davacı ... tarafından yaratılan, tescille korunmakta olan tasarımlarına ve önceki tarihli ürünlerine ayniyet derecesinde benzediği, dava konusu ... tescil numaralı tasarımın davacıya ait .... tasarımı ile neredeyse ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğu, 6769 sayılı SMK 56/1 maddesince kabul edilen yenilik ve ayırt edici nitelik kriterlerini haiz olmadığını kanıtladığı, aynı zamanda davacının tescilli markalarından doğan haklarını da doğrudan ihlal ettiği, 6769 sayılı SMK madde 77/1 c bendi gereği, başvurunun "kötüniyetli yapılması halinde tasarımın hükümsüzlüğüne mahkeme tarafından karar verileceğinin" belirtildiği, davalı tarafın ayak giyim sektöründe yer alan firma olduğu, davacının yaygın reklam ve tanıtım faaliyetleri ile onca emek ve paralar harcayarak tanıtmış olduğu ürünlerini/tasarımlarını alarak neredeyse ayırt edilemeyecek kadar benzeri bir tasarımı kendi adına tescil ettirmesinin, kötüniyetli olduğunu açıkça gösterdiği” belirtilerek, “dava süresince davalının dava konusu tasarımı 3. şahıslara devretme olasılığına karşılık ihtiyaten tedbir kararı verilerek devrin engellenmesi,... numaralı tasarımının hükümsüz kılınmasına ve sicilden terkini, davalının davaya konu olan tasarıma konu ürünlerin ticaretini yapmaktan men edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, duruşmada da dilekçesini aynen tekrar etmiştir. SAVUNMA: Davalı kurum vekili dilekçe ve beyanında ÖZETLE: Alınan kararlar ve yapılan işlemlerin usule ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir. Davalı firmaya usulüne uygun tebligatın yapıldığı, cevap dilekçesi sunmadığı, ancak vekilin bilirkişi raporuna yönelik itirazlarda bulunduğu ve davanın reddini talep etiği görülmüştür. MUHAKEME:HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü " uygulanmıştır. 6769 sayılı SINAİ MÜLKİYET KANUNU";( 10/01/2017 yürürlük ) Madde 55'te ( Tasarım ve ürün ) ; konusu düzenlenmiştir. Buna göre; Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Tasarım konusu ürün, (bilgisayar programları hariç) endüstriyel (makineler ) yoluyla veya elle üretilen herhangi bir nesne , birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneler , birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterlerini ifade eder. Birleşik ürün denildiğinde ise , sökülüp takılma yoluyla değiştirilebilen veya yenilenebilen parçalardan oluşan üründür. Tasarım, bir ürün ya da ürün parçasının görünümüdür. Dolayısıyla görünmeyen bir ürünün tasarımının tescili olanaklı değildir. Bir tasarımın elde edilmesinde harcanan dikkat, çaba, tecrübe aktarımı gibi hususların tek başına bir önemi bulunmamaktadır. Tasarımın korunması için, kaliteli, estetik, faydalı ya da işlevsel olması gerekmemektedir. Ancak, tasarım koruması talep edilen görünümün, fikri veya zihni bir emek ve çabanın ürünü olması gerekmektedir. Tasarım düşüncesi, bir üründen bağımsız olarak hukukî korumadan yararlanamaz. Tasarımın koruma görmesi için mutlaka bir üründe tecessüm etmesi gerekir. Madde 56 'da( Yenilik ve ayırt edicilik ); konusu düzenlenmiştir. Buna göre; Tasarım, yeni ve ayırtedici ise kanun korumasından yararlanır. Şayet birleşik parçalardan oluşan bir üründe, bir veya birkaç parça tasarım sözkonusu ise o parça ürüne takıldığında görünür halde ise , yenilikle beraber ayırtediciliği de varsa tasarım olarak korunması mümkün olur. Bu maddede belirtilen normal kullanım; bakım, servis veya onarım işleri hariç olmak üzere, son kullanıcı tarafından kullanımı ifade eder. Bir tasarım, diğer tasarımla mukayesesinde; Eğer mesnet alınan tesçilli tasarım ise onun başvuru veya rüçhan tarihinden daha önceki bir tarihte; Mesnet alınan tesçilsiz tasarım ise onun kamuya sunulduğu tarihten daha önceki bir tarihte kamuya sunulmamış ise YENİ kabul edilir.(Yenilik kriteri) Tasarımlar bilgilenmiş kullanıcı açısından sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. Bilgilenmiş kullanıcı tasarımı mukayese ederken ; tesçilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden daha önceki bir tarihte; tesçilsiz tasarım için kamuya ilk sunulduğu tarihten daha önceki bir tarihte kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarım AYIRTEDİCİ kabul edilir. ( Ayırtedicilik kriteri) Yenilik kavramı daha çok fiili bir duruma ilişkin olup her bir somut olayda ve somut ürün yönünden ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir. Bununla birlikte yenilik unsurunun varlığı için önceden hiç bilinmeyen bir görünümün elde edilmesi veya bilinen bir görünümün değişik yorumlarla ve yaklaşımla yeniden tasarlanması olgusunun varlığı gerekir. Fikri mülkiyet hukukunda taklidin yasak, esinlenmenin ise serbest olduğu gözden uzak tutulmamalıdır. Bu olgu öğretide “yararlanma ve benzetme serbestisi ilkesi” olarak ifade edilir (Tekinalp, Fikri Mülkiyet, s.32). Yenilik unsurunun tespitinde önemli olan tasarımın dış görünümdür. Görünmeyen unsurların tasarımın yeniliğine etkisi bulunmamaktadır. Buradaki Bilgilenmiş kullanıcı; tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı olarak tanımlanmaktadır. Öğretide ise bilgilenmiş kullanıcı bir uzman olmayıp, tasarım konusu ürünleri daha önce görmüş ve bu ürünlerin ne olduğunu bilebilecek bir ara veya nihai tüketici olarak anlaşılması gerektiği ifade edilir. Bir tasarımın ayırt edici nitelikte olması, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenime göre belirlenir. Ayırt edicilik tespit edilirken ayrıntıya girilir ve detaylı inceleme yapılır. Bilgilenmiş kullanıcının nazarında, farklılığın belirgin olması aranır. Bu unsurun tespitinde dış görünüm esas alınır. Tasarım başvurusundaki tarifnamelerin bu anlamda önemi bulunmamaktadır. Zira tasarımda korunan işlevsellik değil görsel unsurdur.

Madde 57 'de (1) Kamuya sunma) konusu düzenlenmiştir. Buna göre; Ürünü sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. (kamunun bilgi erişimine sunulması ) Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz. Şayet tasarım, başvuru veya rüçhan tarihinden önceki 12 ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile 3.ncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.

Madde 58 de ( Tasarımın Koruma kapsamı ve koruma dışı hâller ) konusu düzenlenmiştir. Buna göre; Tasarım sahibi kendi tasarımına benzer ancak yenilik ve ayırtedicilik yönü bulunmayan tasarım sahiplerine , kullanıcılarına yönelik kanundan doğan bütün haklarını kullanabilecektir. Burada değerlendirme yapılırken tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi de dikkate alınacaktır. Şayet tasarım koruması 5846 sayılı....'de aranan şartları da taşıyorsa....hükümlerine göre de korunabilir. Tasarımın Koruma kapsamı dışında olan halleri ; a) Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı tasarımlar. b) Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri. c) Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün, başka bir ürüne mekanik olarak monte edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesi zorunlu ürünlerin görünüm özellikleri. ç) Paris Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 ncı maddesi kapsamında yer alan hükümranlık alametleri ile bu kapsam dışında kalan ancak kamuyu ilgilendiren, dinî, tarihî ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş ve ilgili mercilerin tescil izni vermediği işaretlerin, armaların, nişanların veya adlandırmaların uygunsuz kullanımını içeren tasarımlar. Yenilik ve ayırtedici olmaları şartıyla farklı veya eş birimlerden oluşan modüler bir sistemde bu birimlerin birbirleriyle sonlu veya sonsuz olarak çeşitli biçimlerde bağlantı kurmasını sağlayan tasarımlar korumadan yararlanır."; DELİLLER ve DEĞERLENDİRME: Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı firmanın.... sayılı 2 sıra nolu başvuru tasarımı ile davacı tarafın kurum nezdinde ileri sürdüğü tasarımlar, görseller ve kataloglar açısından bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yenilik ve ayırt edicilik vasfı bulunup bulunmadığı, benzerlik oluşup oluşmadığı,.... sayılı ... kararının yerinde ve doğru olup olmadığı, davalı tasarımının hükümsüzlüğünün gerekip gerekmediği noktasında olduğu anlaşılmıştır. ... kararının 10/12/2020 tarihinde davacı tarafa tebliğ edildiği, davacının da 5000 sayılı....15/C maddesinde öngörülen iki aylık süre içerisinde 09/02/2021 tarihinde ve 6769 sayılı SMK 156.ncı maddesinde görevli ve yetkili mahkemeye dava açtığı anlaşılmıştır. ...'nun 2020/T-974 sayılı kararında; ''Yapılan inceleme ve değerlendirmede;.... sıra numaralı tasarımlar genel izlenim itibariyle farklı görüldüğü gibi, itiraz ekinde listelenen ve itiraza gerekçe gösterilen tasarımlar, işbu tescilin başvuru tarihinden önceki tarihlere ait facebook ve internet çıktılarında yer alan ürünler de genel izlenim itibariyle farklı görülmüştür. İtiraz ekinde sunulan bir kısım görseller tarihsiz olduğu için, katalog görselleri ise Sınai Mülkiyet Kanunu Yönetmeliğinin 64/7 maddesine uygun olmadığı için incelemede dikkate alınmamıştır. Karar: İtirazın reddine ve .... sıra numaralı tasarımın tescilinin devamına oy birliği ile karar verilmiştir. " ifade edilmiştir. Türk Hukukunda koruma görecek olan bir tasarımda bulunması gereken olumlu şartlar ; a) Yenilik, b) Ayırt edici nitelik, c) Tasarlanan ya da Tasarımın uygulandığı Ürün ve/veya Ürün Parçası ve d) İnsan duyuları ile algılanabilen görünüm şeklinde sıralanabilir. Tarafların dosyaya sunmuş oldukları iddia ve savunmalar , tüm delil ve belgelerin teknik bir boyutu da olduğundan mahkememizce konunun uzmanı bilirkişi heyetinden rapor alınmıştır. 12/01/2022 tarihli KÖK raporda ÖZETLE:" ...bilgilenmiş kullanıcı taraf tasarımlarını aynı raflarda ve/veya aynı anahtar kelimelerle kamuya açık internet arama motorlarında arattığında aynı sayfalarda bulabilecektir. Ortak özelliklerinin de ağır bastığı kısmı “kabarcık” görünümlü geometrik şekiller ve bulunduğu yer ile genel kıvrımlarıdır. ... tabloda dava konusu tasarımlar ile davacı mesnet tasarımları karşılaştırıldığında genel görünüm olarak birbirlerine özellikle ayakkabı tabanında yer alan “kabarcık” görünümlü geometrik şekillerin fazlasıyla benzediği, çağrışımdan öte benzerlik taşıdığı, esinlenmenin var olduğu ancak bir bütün olarak bakıldığında da esinlenmenin ötesine geçildiği, dolayısıyla davalı taraf tasarımının görsel biçimsel çağrışım, genel görünüm ölçütleri bakımından ve diğer tüm ölçüler bakımından değerlendirildiğinde davaya konu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı nezdinde davacı ...’ ait mesnet tasarımları karşısında yenilik ve ayırt edicilik koşullarını sağlamadığı kanaatine varılmıştır. Son olarak bu kanaatimizi destekler nitelikte heyetimize verilen dosya içeriğinde yer alan “önceki tarihli kamuya sunulan görseller” ve kataloglar da incelenmiştir. Buna göre bulunan içeriklere ait tarihlerin, dava konusu tasarımdan önce olduğu tespit edilmiştir.... SONUÇ: Dava konusu.... sıra nolu başvuru tasarımı ile davacı tarafın kurum nezdinde ileri sürdüğü tasarımlar, görseller ve kataloglar açısından bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yenilik ve ayırt edicilik vasfı bulunmadığı ve benzerlik oluştuğu, " şeklinde; ifade edilmiştir. Rapora davalı firma vekilinin itiraz etmesi üzerine teknik boyutu karşısında aynı heyetten alınan 16/05/2022 tarihli EK rapor'da ise ; " A) Yeniden yapılan karşılaştırma ve incelemeler neticesinde; ....dava konusu tasarımlar ile davacı mesnet tasarımları karşılaştırıldığında genel görünüm olarak birbirlerine özellikle ayakkabı tabanında yer alan “kabarcık” görünümlü geometrik şekillerin fazlasıyla benzediği, çağrışımdan öte benzerlik taşıdığı, esinlenmenin var olduğu ancak bir bütün olarak bakıldığında da esinlenmenin ötesine geçildiği, dolayısıyla davalı taraf tasarımının görsel biçimsel çağrışım, genel görünüm ölçütleri bakımından ve diğer tüm ölçüler bakımından değerlendirildiğinde davaya konu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı nezdinde davacı ...’ ye ait mesnet tasarımları karşısında yenilik ve ayırt edicilik koşullarını sağlamadığı kanaatine yeniden varılmıştır B) Ve yine bu kanaatimizi destekler nitelikte heyetimize verilen dosya içeriğinde yer alan “önceki tarihli kamuya sunulan görseller” ve kataloglar da yeniden incelenmiştir. Buna göre bulunan içeriklere ait tarihlerin, dava konusu tasarımdan önce olduğu tespit edilmiştir. ... ... SONUÇ: Dava konusu ... sayılı 2 sıra nolu başvuru tasarımı ile davacı tarafın kurum nezdinde ileri sürdüğü tasarımlar, görseller ve kataloglar açısından bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yenilik ve ayırt edicilik vasfı bulunmadığı ve benzerlik oluştuğu, " şeklinde ifade edilmiştir. Dosyadaki bilirkişi heyet raporu ve itiraz üzerine alınan ek rapor ilgili uzmanlardan seçilip her iki tarafın iddia ve savunmasına, taraf delillerine, tasarım kapsamlarına , ... kararına uygun şekilde denetlenebilir, içeriği olumlu veya olumsuz mahkemece değerlendirilebilir nitelikte olduğundan davalı firma vekilinin yeni bir heyetten rapor alınması yönündeki talebi HMK 30.Maddesi kapsamında değerlendirilerek yargılama gereksiz uzamaması için bu talep reddedilmiştir. GEREKÇE: Tarafların iddia ve savunmaları, sunulan delil ve belgeler, ...kararı , dava konusu tasarımlar ve mesnet olan görsel tasarımlar , bilirkişi heyet raporu, itiraz üzerine alınan ek raporu ve dosya bütünüyle birlikte değerlendirildiğinde; Davalı kurum tarafından davalının .... sıra numaralı tasarım ile davacının.... kararında belirtilen tasarımların farklı olduğu belirtilmiş ise de; sonucu ve içeriği aynen benimsenen bilirkişi heyet raporunda " dava konusu tasarımlar ile davacı mesnet tasarımları karşılaştırıldığında genel görünüm olarak birbirlerine özellikle ayakkabı tabanında yer alan “kabarcık” görünümlü geometrik şekillerin fazlasıyla benzediği, çağrışımdan öte benzerlik taşıdığı, esinlenmenin var olduğu ancak bir bütün olarak bakıldığında da esinlenmenin ötesine geçildiği, dolayısıyla davalı taraf tasarımının görsel biçimsel çağrışım, genel görünüm ölçütleri bakımından ve diğer tüm ölçüler bakımından değerlendirildiğinde davaya konu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı nezdinde davacı ...’ ye ait mesnet tasarımları karşısında yenilik ve ayırt edicilik koşullarını sağlamadığı, ... dosya içeriğinde yer alan “önceki tarihli kamuya sunulan görseller” ve kataloglar da yeniden incelenmiştir. Buna göre bulunan içeriklere ait tarihlerin, dava konusu tasarımdan önce olduğu tespit edilmiştir. Dava konusu .... sayılı 2 sıra nolu başvuru tasarımı ile davacı tarafın kurum nezdinde ileri sürdüğü tasarımlar, görseller ve kataloglar açısından bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yenilik ve ayırt edicilik vasfı bulunmadığı ve benzerlik oluştuğu, "şeklindeki özetlenen görüşe aynı gerekçelerle iştirak edilerek davalının ....sıra numaralı başvuru tasarımı ile davacının .... kararında belirtilen itiraz mesnedi tasarımların bilgilenmiş kullanıcı nezdinde benzer olup dava konusu başvuru tasarımının yenilik ve ayırt edicilik koşulu gerçekleşmediğinden davanın kabulü gerekmiştir. H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ; 1-Davanın KABULÜNE, 2-Dava konusu .... sayılı ... Kararının iptaline, 3-Dava konusu .... nolu 2 sıra sayılı tasarımın hükümsüzlüğüne, sicilden terkin edilmesine, karar kesinleştiğinde....müzekkere yazılmasına, 4-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 80,70 TL maktu karar harcından peşin alınan 59,30 TL'nin düşümü ile bakiye 21,4 TL'nin davalılardan tahsiliyle Hazine'ye gelir kaydına, 5-AAÜT uyarınca 15.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan eşit tahsiliyle davacıya verilmesine, 6-Davacının yaptığı; 2.100,00 TL bilirkişi ücreti, 335,5 TL tebligat ücreti, 59,30 TL ilk harç masrafı olmak üzere toplam 2.794,8 TL yargılama giderinin davalılardan eşit tahsiliyle davacıya verilmesine, 7-Karar kesinleştiğinde arta kalan gider avansının yatıran tarafa iadesine, Dair verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı, 6100 sayılı HMK 341 ila 345 inci maddesine göre tebliğden itibaren 2 haftalık süre içinde mahkememiz aracılığı ile .... Mahkemesine istinaf kanun yoluna dilekçe ile başvurulabileceğine yönelik karar okunup açıklandı.14/09/2022

Katip ... ✍e-imzalıdır

Hakim ... ✍e-imzalıdır