İlk Derece Mahkemesi 2020/701 E. 2023/145 K.

T.C. ADANA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2020/701 Esas - 2023/145 TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARAR T.C. ADANA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2020/701 KARAR NO : 2023/145

BAŞKAN : ... ÜYE : ... ÜYE : ... KATİP : ... DAVACI : ... VEKİLİ : ... DAVALI : ... VEKİLİ : ... DAVA : Tazminat DAVA TARİHİ : 09/11/2020

BİRLEŞEN ADANA 2.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN 2020/... E. 2020/... K. SAYILI DOSYASI; DAVACI : ... VEKİLİ : ... DAVALI : ... DAVA : İtirazın İptali DAVA TARİHİ : 16/11/2020 KARAR TARİHİ : 26/04/2023 KARARIN YAZILDIĞI TARİH : ...

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat - İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davalarının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 28/01/2020 tarihli "TSE EN 197/1 ve TSE 196/1-2 Standartlarına Uygun Laboratuvar Ekipmanları Alım-Satım Sözleşmesi" akdedildiğini, bu sözleşmeye göre müvekkilinin, tüm teknik özellikleri sözleşmede yazılı cihaz ve makinelerin 31/05/2020 tarihine kadar imalatı ile teslimi borcunu üstlendiğini, davalının ise %40'ı peşinat olarak imza tarihinde ve bakiyesi de sevkiyata kadar ödenmek koşuluyla toplamda 86.500,00 Euro (KDV hariç) tutarında bedel ödeme borcunu üstlendiğini, davalı şirketin sözleşme gereği ödemesi gereken %40 nispetinde 34.600,00 Euro peşinat ödeme borcunu tam olarak yerine getirmemesine rağmen müvekkilinin kendi öz sermayesinin yanına kredi kullanarak yüklenmiş olduğu edimin ifasına 28/01/2020 tarihinde başladığını, müvekkilinin bu süreç boyunca karşı tarafın edimini tam olarak ifası için bildirimlerde bulunduğunu, ancak davalı tarafın ödeme vaadi ile oyalamasına rağmen edimini tamamlamadığını, müvekkilinin sözleşme gereği yüklenmiş olduğu edimini %100 oranında tamamladığını yeniden ödeme konusunda davalı şirkete bildirimde bulunduğunu, ancak 26/06/2020 keşide tarihli ihtarname ile sözleşmenin davalı tarafından "Covid-19 salgınının yaşattığı ve yaşatacağı olumsuz etkiler nedeniyle kurulması planlanan çimento üretim tesisinin kurulumundan şimdilik kaydı ile vazgeçildiği" gerekçe gösterilerek haksız bir şekilde feshedildiğini öğrendiklerini, bunun üzerine müvekkilinin Ankara 1.Sulh Hukuk Mahkemesi nezdinde tespit yaptırdığını, davalının sözleşmeyi feshetmesinin dürüstlük kuralları ile bağdaşmadığını, müvekkilinin sözleşme konusu cihaz ve makineleri paketlenmiş bir halde 15/05/2020 tarihinden beri işyerinde depo ettiğini, davalının 26/06/2020 tarihli fesihnamesinde sadece 11.500 Euro tutarındaki avans ödemesinin iadesinin talep edildiğini ve aynı zamanda Adana 3.İcra Müdürlüğünün 2020/... E. Sayılı dosyası ile 11.500 Euronun tahsilini talep etiğini, bu durumda davalı şirketin 11.500 Euro dışında bir ödeme yapmadığını da zımnen kabul ettiğini belirterek, davalı şirketin İskenderun 1.Noterliğinin 26/06/2020 tarih ... nolu ihtarname ile yapmış olduğu feshin geçersizliğinin tespitine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 200 Euro'nun davalıdan tahsiline ve hesaplanacak tazminat ve alacaklara temerrüt tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek ticari faizin yürütülmesine karar verilmesini talep etmiş, ayrıca 18/11/2022 tarihli bedel arttırım dilekçesi ile dava değerini arttırarak toplam 21.625,00 Euro tazminatın faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirket ile davacı şirket arasında akdedilen 28/01/2020 tarihli sözleşme bedeli gereği kısmi dava açılması mümkün olmadığından öncelikli olarak davanın usulden reddine karar verilmesini, ayrıca tüm dünyada etkili olan ve faaliyet alanlarını ciddi derecede sınırlayan Covid-19 salgını nedeniyle kurulması planlanan çimento üretim tesisinin kurulumundan vazgeçildiğini, mücbir sebep teşkil eden salgın hastalığın, müvekkili şirketin verilen siparişlerinden vazgeçmesini de kaçınılmaz kıldığını, taraflar arasında yapılan sözleşmenin 11.maddesinde mücbir sebepler nedeniyle tesellümün geçici olarak veya tamamen durdurulabileceğinin belirtildiğini, yaşanan salgın sürecinin ne zaman sona ereceğinin de belirsiz olduğunu, davacı tarafın özel sipariş iddiasının gerçeği yansıtmadığını, yapılan tespitin de kabulünün mümkün olmadığını, tespitin hatalı bir tespit olup müvekkili şirketin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkili tarafından sözleşme için peşin olarak ödenen tutarın iadesinin ihtarname ile talep edilmesine rağmen iade edilmediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Birleşen Adana 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/... E. 2020/... K. Sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile davalı arasında 28/01/2020 tarihli TSE EN 197/1 ve TSE 196/1-2 standartlarına uygun laboratuvar alım-satım sözleşmesi akdedildiğini, İskenderun'da kurulması planlanan çimento üretim tesisinin COVİD-19 salgını nedeniyle kurulumundan vazgeçildiğini, söz konusu salgın nedeniyle müvekkili şirketin faaliyet alanının ciddi ölçüde sınırlandığını, müvekkili şirketin ticari hayatını sürdürme gayesi içerisindeyken davaya konu sözleşmeyi yaptıktan sonra salgın nedeniyle sözleşmeyi feshetmek zorunda kaldığını, taraflar açısından sözleşmenin akdedilmesinden sonra ortaya çıkan ve mücbir sebep olarak nitelendirilen olaya maruz kalan tarafın sözleşme ile üstlendiği edimi ifa etmesini engelleyen bir sebep olduğunu, ayrıca taraflar arasında yapılan sözleşmenin 11. maddesinde de mücbir sebepler nedeniyle tesellümün geçici olarak veya tamamen durdurulabileceğinin belirtildiğini, sözleşmeyi keyfi bir sebeple sonlandırmayan müvekkilinin ödediği peşinatın bedelinin iadesi talepli İskenderun 1. Noterliği'nin 26/06/2020 tarihli ve ... yevmiye numarası ile gönderilen ihtarın çözümsüz kalması nedeniyle Adana 3. İcra Müdürlüğü'nün 2020/... E. sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, yapılan itiraz üzerine takibin durduğunu, diğer taraftan da davalı tarafından Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/... E. sayılı dosyası üzerinden feshin geçersizliğinin tespitine ve fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak 200 Euro'nun tahsiline ilişkin dava açıldığını beyan ederek usul ekonomisi yönünden iş bu davanın anılan Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/... E. sayılı davası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Birleşen Adana 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/... E. 2020/... K. Sayılı Dosyasında davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının karşı davasına konu tüm iddia ve taleplerin reddine karar verilmesini talep etmiştir. Adana 3.İcra Müdürlüğünün 2020/... E. Sayılı dosyası, Ankara 1.Sulh Hukuk Mahkemesinin 2020/... D.İş sayılı dosyası, taraflar arasındaki sözleşmeye ilişkin tüm bilgi ve belgeler, tarafların ticari defter ve kayıtları celp edilmiştir. Adana 3.İcra Müdürlüğünün 2020/... E. Sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklı ... Şti. Vekili tarafından borçlu ... Şti. Aleyhine toplam 85.271,92 TL alacağın tahsili amacıyla icra takibi açıldığı, takip dayanağının taraflar arasında imzalanan 28/01/2020 tarihli sözleşmeye istinaden yapılan 11.500 Euro bedelli ödemenin iadesine ilişkin olduğu, borçlunun borca, yetkiye, işlemiş ve işleyecek faize, faiz oranına, faizin türüne, borcun ve faizin tamamına ve tüm fer'ilerine itirazı üzerine takibin durduğu anlaşılmıştır. Ankara 1.Sulh Hukuk Mahkemesinin 2020/... D.İş sayılının incelenmesinde; davacı ... Şti. Vekili tarafından davalı ... Şti. Aleyhine, taraflar arasında akdedilen 28/01/2020 tarihli "TSE EN 197/1 ve TSE 196/1-2 Standartlarına Uygun Laboratuvar Ekipmanları Alım-Satım Sözleşmesine" istinaden üretilen cihaz ve makinelerin, standartlara uygun bir şekilde imal edilerek teslimata hazır hale getirildiğinin ve söz konusu makinelerin siparişe özel olarak üretilen makinelerden olduğunun bilirkişi marifetiyle tespitinin istendiği, Makine Mühendisi bilirkişi refakate alınmak suretiyle yapılan keşif sonrası aldırılan 26/07/2020 tarihli bilirkişi raporunda, tespiti istenen cihaz ve ekipmanların toplam bedelinin 93.876,00 Euro olduğunun bildirildiği anlaşılmıştır. Davacı tarafından whatsapp yazışmalarının yapıldığı cep telefonunun mahkememize ibrazından sonra dosya bilişim uzmanı bilirkişiye tevdii edilmiş ve bilirkişi ... tarafından düzenlenen 08/04/2022 tarihli rapor ile taraflar arasındaki whatsapp yazışmalarının dökümü yapılmıştır. Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/... Tal. Sayılı dosyasında dinlenen davacı tanığı ... beyanında; tarafları tanıdığını, dava konusu sözleşmenin yapılması hususunda aracılık yaptığını, davalının isteği üzerine bir ekipman listesi hazırladığını ve bu listeyi davalıya gönderdiğini, davalının bu ekipman listesini kabul ettiğini, ekipmanların özel olarak TSE standartlarına göre hazırlandığını, daha sonra davalı şirket temsilcisinin Ankara'ya davacıyı ziyarete gittiğini ve orada tanıştıklarını, hazırlanan liste üzerinde anlaşma sağladıklarını, anlaşma üzerine bütün ekipmanların davacı tarafından hazırlandığını, davalının sözleşmede belirtilen bir kısım ödemeyi yapmadığı için davacının hazırlanan ekipmanları davalıya teslim edemediğini, taraflar arasındaki görüşmelerin uzun sürdüğünü, daha sonra davalı şirket sahibinin fabrikayı kurmaktan vazgeçtiğini bildirerek davacı şirket sahibine sözleşmeyi feshettiğini söylediğini belirtmiştir. Taraflara ait ticari defterlerin ibrazı üzerine dosya bu kez Makine Mühendisi ..., Mali Müşavir ..., Medikal Uzmanı ... ve Hesap Uzmanı bilirkişi ...'a tevdii edilmiş ve bilirkişi heyetince düzenlenen 17/08/2022 tarihli raporda; Taraflar arasında 28/01/2020 tarihinde 86.500 Euro bedel ile laboratuvar ekipmanları alım satım sözleşmesi akdedildiği, işin teslim süresinin 31/05/2020 olarak belirlendiği, davalı şirketin mücbir sebebe dayanarak 26/06/2020 tarihli ihtarname ile sözleşmeyi feshettiği, Dava dosyasındaki tespitlerden sözleşme konusu ekipmanların %90 oranında hazır olduğu, ancak davalı şirkete teslim edilmediği, Taraflar arasındaki sözleşmenin feshinin haklı sebeple olup olmadığının takdiri mahkemeye ait olup, iki ihtimal üzerinden değerlendirme yapılarak, 1-Covid-19 salgınının etkileri sebebiyle, İskenderun'da kurulması planlanan çimento üretim tesisinin kurulumundan vazgeçilmesinin, sözleşmenin 11.maddesinde öngörülen hallerden birisi kabul edilmesi halinde, davalı şirketin haklı sebeple sözleşmeyi feshettiği sonucuna varılabileceği, bu durumda da sözleşmede satıcının herhangi bir zarar, ziyan ve tazminat talebinde bulunmamayı peşinen kabul ettiğinin görüldüğü, Davalı şirketin sözleşmeyi haklı sebeple feshettiğinin kabulü halinde; TBK'nun 136/2 maddesi uyarınca ödediği 11.500,00 Euro karşılığı olan 81.000,00 TL'nin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iadesini talep edebileceği, Öte yandan TBK'nun 136/3 hükmü dikkate alındığında, davaya konu olayda taraflar arasındaki sözleşmede ekipmanın teslim tarihi 31/05/2020 olarak belirlenmişken davalı şirketin 26/06/2020 tarihli ihtarname ile sözleşmeyi feshettiği, davalı şirketin fesih beyanının teslim süresinin tamamlanmasından yaklaşık 1 ay sonra olduğu dikkate alındığında gecikmeksizin bildirim yapılmaması sebebiyle davacı şirketin uğradığı zarardan sorumlu tutulabileceği, Davacı şirketin geç bildirim sebebiyle sözleşme bedeli olan 86.500 Euro'nun %10'u olan 8.650,00 Euro zararının belirlendiği ve davacı şirketten bu tutarın ödenmesinin talep edilebileceği, 2-Davalı şirketin sözleşmeyi feshinin 11.madde kapsamına girmediği, haksız fesih olduğunun kabulü halinde; davacı şirketin uğradığı menfi zararın tazminini talep etmesi gündeme gelecek olup, takdirin mahkemeye ait olacağı, sözleşme feshedilince davacı şirketin 86.500 Euro değerindeki sözleşme konusu ekipmanı %25 düşük (21.625 Euro) bedel ile 64.875 Euro'ya satılmasının mümkün olduğu, bu durumda davacı şirketin menfi zararının 21.625 Euro olarak tespit edildiği belirtilmiştir.

Taraf vekillerince bilirkişi raporuna itiraz edilmesi üzerine dosya yeniden bilirkişi kuruluna tevdii edilmiş ve bilirkişi heyetince düzenlenen 11/11/2022 tarihli ek raporda; sözleşme konusu ürünlerin %25 indirimli fiyattan satılabileceği hususunda, serbest piyasa koşullarında, imalatçı-kullanıcı-tacir vb.gibi piyasa koşullarında çalışanlardan edinilen izlenimlere göre değerlendirme yapıldığı belirtilerek, kök raporda herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Dava; asıl dava yönünden sözleşmenin haksız feshi nedeniyle tazminat, birleşen dosya yönünden ise sözleşmenin feshi nedeniyle alacaktan kaynaklanan itirazın iptali davasıdır. Asıl dava yönünden; Somut olayda, davacı ... Şti. ile davalı ... Şti. arasında 28/01/2020 tarihinde 86.500 Euro bedel ile Laboratuvar ekipmanları alım satım sözleşmesi akdedildiği, alıcı ... Şti. tarafından sözleşmenin 6.maddesi uyarınca sözleşme bedelinin %40'ının avans olarak ödenmesi gerekirken 11.500 Euro ödendiği, işin teslim süresinin 31/05/2020 olarak belirlendiği, satıcı konumundaki davacı şirketin 04/05/2020 tarihinde işin tamamlandığını belirterek ürünlerin fotoğraflarını gönderdiği, davalı alıcının ise mücbir sebebe dayanarak 26/06/2020 tarihli ihtarname ile sözleşmeyi feshettiği anlaşılmıştır. Dosyadaki tüm delillerden sözleşme konusu ekipmanların %90 oranında hazır olduğu anlaşılmaktadır. Tüm bu nedenlerle özellikle sözleşmedeki teslim tarihinden yaklaşık 1 ay sonra mücbir sebebe dayanılarak 26/06/2020 tarihinde sözleşmenin alıcı olan davalı tarafından haksız olarak feshedildiği kanaatine varılmıştır. Davacı sözleşmenin haksız olarak feshi nedeniyle uğradığı zararları davalıdan talep edebilir. Mahkememizce yaptırılan bilirkişi incelemesinde, davacı tarafından üretilen ürünlerin serbest piyasada sadece çimento ve toprak gibi sektörlerde kullanılan ürünler olduğu, bu sektörde çalışan tüm firmaların bu ürünlere zorunluluktan dolayı sahip oldukları, bu nedenle sanayinin çok az bir kesimi tarafından bu ürünlere ihtiyaç duyulduğu ve siparişe göre özel imal edilmiş ürünler olduklarından, bu ürünlerin kolayca elden çıkarılamayacağı anlaşılmıştır. Bu tespitler dikkate alındığında, davacı şirketin 86.500 Euro değerindeki sözleşme konusu ekipmanları ancak %25 (21.625 Euro) düşük bedelle 64.875 Euro'ya satmasının mümkün olduğu, bu nedenle davacının sözleşmenin haksız feshi nedeniyle uğradığı zararın 21.625 Euro olduğu kabul edilmiştir. Davalı alıcı tarafından avans olarak davacıya gönderilen 11.500 Euro'nun mahsubu ile davacı satıcının sözleşmenin feshi nedeniyle davalıdan alacağının 10.125 Euro olduğu kabul edilerek asıl davanın bu miktar üzerinden kabulüne karar verilmiştir. Birleşen dava yönünden; Davacı ... Şti. İle davalı ... Şti. arasında 28/01/2020 tarihinde 86.500 Euro bedel ile Laboratuvar ekipmanları alım satım sözleşmesi akdedildiği, davacı alıcı ... Şti. tarafından sözleşmenin 6.maddesi uyarınca sözleşme bedelinin %40'ının avans olarak ödenmesi gerekirken 11.500 Euro ödendiği, işin teslim süresinin 31/05/2020 olarak belirlendiği, satıcı konumundaki davalı şirketin 04/05/2020 tarihinde işin tamamlandığını belirterek ürünlerin fotoğraflarını gönderdiği, davacı alıcının ise mücbir sebebe dayanarak 26/06/2020 tarihli ihtarname ile sözleşmeyi feshettiği anlaşılmıştır. Dosyadaki tüm delillerden sözleşme konusu ekipmanların %90 oranında hazır olduğu anlaşılmaktadır. Tüm bu nedenlerle özellikle sözleşmedeki teslim tarihinden yaklaşık 1 ay sonra mücbir sebebe dayanılarak 26/06/2020 tarihinde sözleşmenin alıcı olan davacı tarafından haksız olarak feshedildiği kanaatine varılmıştır. Haksız fesih nedeniyle davalı 21.625 Euro zarara uğramıştır. Davacı alıcı avans olarak ödediği 11.500 Euro'nun iadesini talep etmektedir. Davacı tarafından sözleşmenin haksız feshi nedeniyle davalının 21.625 Euro zarara uğramış olması dikkate alınarak davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; A-1-Mahkememizin 2020/701 E sayılı dava dosyası yönünden; -Davanın KISMEN KABULÜ İLE, 10.125 euro'nun dava tarihi olan 09/11/2020 tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarının euro cinsi para ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, -Fazlaya ilişkin talebin reddine, 2-Alınması gereken 6.957,88 TL karar harcının, peşin alınan 54,40 TL ile 16.840,25 TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 16.894,65 TL harçtan mahsubu ile bakiye 9.936,77 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istem halinde davacıya iadesine, 3-7155 sayılı kanun 23. Maddesi ile 6325 sayılı Kanuna eklenen 18/A Maddesinin 14. fıkrası gereğince suçüstü ödeneğinden karşılanan 1.320,00 TL arabulucuk ücretinden kabul ve reddolunan kısım dikkate alınarak 618,03 TL'sinin davalıdan tahsili ile; bakiye 701,97 TL'sinin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA, 4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan AAÜT uyarınca hesap olunan 16.278,63 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan AAÜT uyarınca hesap olunan 18.353,50 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine, 6-Davacı tarafından yapılan 6.957,88 TL peşin harcın tamamının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 7-Davacı tarafından yapılan 54,40 TL başvuru harcı, 230,90 TL tebligat+posta gideri ve 3.750,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 4.035,30 TL ile Ankara 1.Sulh Hukuk Mahkemesinin 2020/... D.İş sayılı dosyasında yapılan 500,00 TL bilirkişi ücreti, 384,90 TL keşif harcı olmak üzere genel toplam 4.920,20 TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranına göre 2.303,63 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına, B-1-Birleşen Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/... E. - 2020/... K. Sayılı dava dosyası yönünden; -Davanın REDDİNE, 2-Alınması gereken 179,90 TL red harcının, peşin alınan 1.029,88 TL harçtan mahsubu ile bakiye 849,98 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 3-7155 sayılı kanun 23. Maddesi ile 6325 sayılı Kanuna eklenen 18/A Maddesinin 14. fıkrası gereğince suçüstü ödeneğinden karşılanan 1.320,00 TL arabulucuk ücretinin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA, 4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan AAÜT uyarınca hesap olunan 13.643,51 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine, 5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 6-Hüküm kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının ilgilisine iadesine, Dair, Davacı-birleşen dosya davalı vekili ve Davalı-birleşen dosya davacı vekilinin yüzüne karşı 6100 sayılı HMK.nun 341/1 ve 345 maddeleri gereğince, kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize veya eşdeğer başka bir mahkemeye verilecek bir dilekçe ile İSTİNAF YOLU açık olmak üzere oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup, alenen ve usulen tefhim kılındı.26/04/2023

Başkan ...

Üye ...

Üye ...

Katip ...