Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/502 E. 2023/1000 K.

T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2020/502 Esas KARAR NO : 2023/1000 Karar

DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 12/08/2020 KARAR TARİHİ : 31/10/2023 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 30.11.2023

Davacı tarafından mahkememizde açılan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde; Davacı şirketin otomotiv yedek parça toptan ticareti ile iştigal ettiğini, davaya konu çekin, ticari alacaklarına ilişkin müşterilerden alınıp ... kargo aracılığı ile gönderilmek istendiğini, Kargo şirketinde iken çekin çalındığını, kargo şirketi çalışanı tarafından ... merkezine bildirimde bulunulduğunu, ayrıca davacı tarafından da suç duyurusunda bulunulduğunu, söz konusu çek ile Büyükçekmece ... İcra Müd.... Esas sayılı dosyası İcra takibi yapıldığını, takibe itiraz ettiklerini ve Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesinden ihtiyati tedbir kararı alındığını, çekin yapılan incelemesinde, çekte cirosu bulunan ... tan teslim alındığını fakat davacı şirketin cirosu bulunmadığı çeke cirolar girilerek iyiniyetli hamil yaratılmaya çalışıldığını, açıklanan nedenlerle ... Bankası ... şubesi/Şırnak ait 30.06.2020 keşide tarihli 20.000,00 ₺ bedelli ... numaralı çekin ... Otomotiv tarafından davacı şirket çalışanı ... ’a 12.02.2020 tarih ve ... numaralı tahsilat makbuzu ile teslim edildiğini, davalı şirketin çekin iktisabında ağır kusurlu olduğunu, açıklanan nedenlerle ... Bankası ... şubesi/Şırnak ait 30.06.2020 keşide tarihli 20.000,00 ₺ bedelli ... numaralı çekin İSTİRDATINA, meşru hamilin ve alacaklısının davacı şirket olduğunun tespitine ve çekin davacı şirkete verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı şirkete mahkememizce tebligat çıkarıldığı, usulüne uygun olarak tebliğ edildiği ancak davalı şirket tarafından davaya süresi içerisinde cevap verilmediği görüldü. Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 20/01/2021 havale tarihli raporda; "Davacı şirket ile çek hamili olan ... arasında cari hesap ilişkisi nedeniyle Temel bir ticari ilişkinin oluştuğu, taraflar arasında geçmiş yıllara dayanan yoğun bir ticari ilişki olduğu cari hesap ekstresinden anlaşılmıştır. Davacı şirket .... Otomotive ait hesapları ... nolu Alıcılar hesabında takip ettiği ve 12.02.2020 tarihinde ... nolu tahsilat makbuzu ile cari hesaba kayıt ettiği, bu işlem kaydının karşı hesabı olarak 101. Alınan çekler hesabına söz konusu çekin kaydını yapmış olduğu görülmekte ise de cari hesap kayıtlarında 11.02.2020 tarihli kayıtta “...,Müşteriye İade Edilen Çekler, Nr: ..., V:30.06.2020, Çekin Müşteriye İadesi, ... OTOMOTİV ... OTOMOTİV (KARGODA KAYIP OLAN ÇEK ),...,” açıklaması ile cari hesaptan çıkartmış olduğu, aynı şekilde ... noılu Alınan çekler (Portföyde bulunan çekler) hesabından da çıkışının yapıldığı anlaşılmıştır. davacı şirket bu çek bedelini bu işlem kayıtları ile ... Otomotiv- ... hesabından çıkartmıştır. Diğer bir ifade ile davacı şirket bu çek bedeli kadar ... Otomotivden alacaklı değildir. Ek:3 de davacı şirketin ... nolu cari hesap ekstresi davacı şirket kaşe ve imzalı olarak ve ekran görüntüsü sunulmuştur.Davacı şirketin ... nolu hesap muavin kaydında çok fazla işlem bulunduğundan rapor içeriğinde sadece davaya konu 20.000,00 tutarlı çekin 11.02.2020 ve 12.02.2020 tarihli kayıtları verilmiştir.Davacı şirketin davaya konu çek ile ilgili giriş kaydını 12.02.2020 tarihli ... nolu tahsilat makbuzuna istinaden 12.02.2020 tarihinde dava dışı ... Otomotiv cari hesabına kayıt ettiği, aynı zamanda 101. Alınan çekler hesabında (Portföydeki çekler hesabı) kayıt altına alındığı, 11.02.2020 tarihli kayıt ile cari hesaptan ve portföydeki çekler hesabından çıkış işleminin yapıldığı anlaşılmıştır. 11.02.2020 tarihli portföyden çıkış kaydında ise açıklama kısmında müşteriye iade edilen çek (Kargoda kayıp olan çek) açıklaması ve aynı çek numarası ile çıkış işlemi yapılmıştır. Davacı şirketten, davaya konu çekin kargo şirketine teslim edildiğine ilişkin kargo teslim belgesi talep edilmiş olmakla davacı şirket tarafından 08.02.2020 tarihli kargo takip numarası “...” olan gönderi takip ekranı çıktısını ibraz etmiş ise de söz konusu belgenin tarihinin 08.02.2020 olduğu, davaya konu çekin teslim alınma tarihinin ise 12.02.2020 tarihi olduğu, bu nedenle davaya konu çek ile ilişkilendirilememiştir. Ek:5 de davacı şirket tarafından ibraz edilen “gönderi takip bilgi ekran” görüntüsü sunulmuştur. Açıklanan nedenlerle, davaya konu ... Bankası ... şubesi/Şırnak ait 30.06.2020 keşide tarihli 20.000,00 ₺ bedelli ... numaralı çek yönünden, davacı şirketin kendi ticari defter ve kayıtlarına göre, 12.02.2020 tarihinde teslim alındığı yönünde kayıt yapılan çekin 11.02.2020 tarihinde çek cirantası olan ... Otomotive iade edildiği yönünde kayıt yapılmış olduğu ve bu işlem kaydı ile davaya konu çekin davacı şirket kayıtlarından çıkmış olduğu anlaşılmakla, davacı şirketin dava dışı ... Otomotiv ... tan davaya konu çekten dolayı alacaklı olduğuna yönelik bir tespitimiz bulunmamakta olup, Nihai Takdir ve Hukuki Değerlendirme Sayın Mahkemenize aittir. Sonuç olarak; dosya kapsamı ve delilleri ışığında Nihai Takdirin ve Hukuki Değerlendirmenin Sayın Mahkemenizin görev alanına ait olduğuna işaret edilmek suretiyle, 1. Davacı şirketin 2020 yıllına ait ticari defterlerinin E-defter olarak tutulduğu ve ilgili tebliğe uygun olarak Ocak, Şubat ve temmuz ayı beratlarının süresinde verildiği, 2020 yılı aralık ayı defter beratı için yasal sürenin bulunduğu ve belirli kanuni şartları taşıdığı, 2020 yılı ticari defterlerinin sahibi lehine delil vasfına sahip olduğu kanaatine varılmış ise de Nihai Takdirin Sayın Mahkemenize ait olduğu, 2. Davaya konu ... Bankası ... şubesi/Şırnak ait 30.06.2020 keşide tarihli 20.000,00 ₺ bedelli ... numaralı çek yönünden, davacı şirketin kendi ticari defter ve kayıtlarına göre, 12.02.2020 tarihinde teslim alındığı yönünde kayıt yapılan çekin 11.02.2020 tarihinde çek cirantası olan ... Otomotive iade edildiği yönünde kayıt yapılmış olduğu ve bu işlem kaydı ile davaya konu çekin davacı şirket kayıtlarından çıkmış olduğu, 3. Davacı şirketin dava dışı ... Otomotiv-...’tan davaya konu çekten dolayı alacaklı olduğuna yönelik bir tespitimiz bulunmadığı" sonuç ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir. Dava dilekçesi, taraf beyanları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; Dava, çek istirdati isteminden ibarettir. Dava konusunun; Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibindeki ... bankası ... Şubesi'ne ait 30/06/2020 keşide tarihli, 20.000,00 TL bedelli ... seri numaralı çek yönünden davacının meşru hamil sıfatına haiz olduğu ve rızası hilafına elinden çıkmasına kaynaklı çek istirdatına ilişkin dava olduğu görülmüştür.

Dava konusu miktar 20.000,00-TL' dir. Büyükçekmece .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; alacaklının davalı ...Ltd.Şti., borçlularının ... İnşaat...Ltd. Şti., ve ... ...Ltd. Şti. olduğu, takibin kambiyo senetlerine özgü takip olduğu, takibe esas çekin dava konusu olan, 30/06/2020 keşide tarihli, 20.000,00 TL bedelli ... seri numaralı çek olduğu, çekin keşidecisinin..., Lehtarının dava dışı ... Otomotiv... olduğu ve son cirantasının ise davalı ...Ltd.Şti. olduğu görülmüştür. 6102 sayılı TTK'nın 763. maddesine göre, elden çıkan kıymetli evrakın ortaya çıkması halinde senedi elinde bulundurana karşı iade davası açılabilir. TTK'nın 792. Maddesine göre, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. TTK'nın 788/1. maddesinde, açıkça “... yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çekin, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebileceği, TTK'nın 790. maddesinde ise, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağı düzenlenmiştir. Ayrıca çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır. Dava konusu çekteki ciro silsilesi görünürde düzgün olup, şeklen çeki elinde bulunduran kişinin hamil sıfatını ispat eder niteliktedir. Ciro silsilesinde bir kopukluk söz konusu olmadığından hamil senedin illetten mücerret olması ilkesinden yararlanır. Kanunda aksine özel bir düzenleme olmadıkça; taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü (TMK 6), diğer bir ifadeyle, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükü altında (HMK 190) olup, bu temel kuralların da sonucu olarak herkes iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. İspat yükü kendisinde olmayan diğer taraf da ispat yükünü taşıyan tarafın iddiasının doğru olmadığı hakkında delil sunabilir. Karşı ispat faaliyeti için delil sunan taraf, ispat yükünü üzerine almış sayılmaz (HMK 191). 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Yine, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur. Bu tür davalarda, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hamil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delile kanıtlanabilir. Eldeki davada, davacı öncelikle çekin yetkili hamili olduğunu, ardından davalı tarafın çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini ispat etmesi gerekir. Bununla birlikte davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, zira aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır niteliktedir. Bilirkişi raporu ve ihbar olunan tarafça sunulan beyan ve kayıtlarla davacının meşru hamil olduğu anlaşılmıştır. Bununla birlikte, dosya içerisine celp edilen başka mahkeme dosyaları içeriğinden anlaşıldığı üzere; davalı taraf hakkında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturması - kovuşturması bulunması, bunun yanı sıra davalının farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp, bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu etmesi durumunda kargodan çalınan ve Türkiye'nin çeşitli yerlerinde kaybolan çek veya bonoların bir şekilde davalı şirketin eline geçmiş olması hayatın olağan akışına aykırı olup, bu durumda davalı şirketin basiretli bir işadamı gibi davranma yükümlülüğü gereği çekin iktisabında, gerekli dikkat ve özeni göstermemesi nedeniyle ağır kusurlu olduğu mahkememizce kabul edilmiştir. ( Yargıtay 11. HD'nin 26.05.2021 tarih, 2020/5570 E. - 2021/4450 K. sayılı kararı). Yukarıda açıklanan sebeplerle dava konusu çekin istirdatına karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının davasının KABULÜ İLE, -... Bankası ... Şubesine/Şırnak ait 30/06/2020 keşide tarihli, 20.000,00-TL bedelli, ... numaralı ... tarafından keşide edilen çekin davalıdan istirdatı ile DAVACIYA VERİLMESİNE, 2-Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 1.366,20-TL harçtan davacı tarafça peşin yatırılan 379,54-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 986,66-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat KAYDINA, -Davacı tarafça sarf edilen toplam 450,24- TL harcın davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, 3-Davacı tarafından sarf edilen/edilecek bilirkişi, tebligat ve posta masrafı olmak üzere toplam 1.041,10-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, -Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan miktarın karar kesinleştiğinde yatıran tarafa İADESİNE, (Gerekçeli kararın tebliğe çıkarılma masraflarının kalan gider avansından karşılanmasına) 4-Davanın kabul miktarı dikkate alınarak karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 31/10/2023

Katip ... e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır