İlk Derece Mahkemesi 2020/443 E. 2024/917 K.

T.C. İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2020/443 Esas KARAR NO : 2024/917 DAVA : Alacak (Kooperatif Üyeliğinin Sona Ermesi Nedeniyle) DAVA TARİHİ: 26/08/2020 KARAR TARİHİ: 21/11/2024 Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kooperatif Üyeliğinin Sona Ermesi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, davalı kooperatif nezdinde hem hat sahibi hem de üye olarak faaliyetini sürdürmekte iken sahibi olduğu hatta şoför olarak çalışan eşinin yaşadığı sağlık problemlerinden dolayı, kooperatif başkanlığının önerisi ile Ayrancılar - İzmir Otogar arası taşımacılık faaliyeti yapan hattını güzergâh izin belgesi ile Torbalı 1. Noterliğinin 06.05.2008 tarihli ... yev nolu taahhütnamesi ile ...'e devrettiğini, ancak devir sonrasında üyeliğinin devam ettiğini, davalı kooperatif başkanlığının noter işlemi uyarınca ...'e devredilen hattın güzergâh izin belgesi başvurusunu 06.05.2008 tarihinde izmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Şube Müdürlüğü'ne yaptığını, Kooperatif devir işlemi ile ilgili 10.05.2008 tarihli 24 sayı numarası ile "davacıya ait güzergâh izin belgesinin ...'in ...'deki dosyası çıkana kadar ...' in olduğu, çıkmaz ise ...'de kalacağının davacıya ... tarafından güzergah temin edileceği kararının alındığını, Torbalı 1. Noterliğinin 04.07.2008 tarih 0... yev nolu taahhütnamesi ile ...'in Ayrancılar - İzmir Otogar arası hattı geri davacıya devrettiğini, kooperatif üyeliği de sona ermeyen davacının 04.07.2008 tarihli devir işlemi ile hem üye hem de tekrar hattın sahibi olduğunu, güzergâh izin belgesi alabilmek için de 04.07.2008 tarihli satışla izmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Şube Müdürlüğü'nden güzergâh izin belgesi alabilmek için kooperatife başvurduğunu, ancak kooperatifin gereğini yapmadığını, hattın ...'in tasarrufuna bırakıldığını, akabinde de hattın rızası dışında ...'a, 01.11.2011 tarihli 79 sayfa 80 nolu kooperatif karan ile devrinin yapıldığını beyanla 04.07.2008 tarihinden bu yana hattı kullanamaması dolayısıyla, öncelikle hattın tekrar tahsisine, bu kabul edilmez ise fazlaya ilişkin haklan saklı kalmak kaydı ile hattın güncel değeri taraflarınca belirlenemediğinden şimdlik 1,00 TL güncel hat bedelinin ve kooperatifin kusurlu davranışı sonucu müvekkilinin uğramış olduğu maddi ve manevi zarar belirlenemediğinden şimdilik 1,00-TL maddi, 1,00-TL manevi tazminatın 04.07.2008 tarihi itibariyle ticari faiz oranının işletilerek müvekkilini talep ve dava etmiştir. Davanın ıslahı; Davacı vekili 26/09/2023 havale tarihli ıslah dilekçesi ile; dava dilekçesi ile talep edilen alacak kalemlerini bilirkişi raporu doğrultusunda hattın değerinin dava tarihi itibarıyla 400.000,00 TL, kar kaybının 04.07.2008 tarihinden 01.11.2011 tarihine kadar 5.659,16 TL., 04.07.2008 ile dava tarihi arasındaki kar kaybının ise 61.563,96 TL., olarak belirlendiğinden, dava konusu hattın değerini 399.999,00 TL artırarak, kar kaybını ise 67.222,12 TL artırarak dava değerini 467.223,12 TL olarak ıslah ettiklerini beyan etmiş, talebe ilişkin eksik harç ikmal edilmiştir. DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu parasal talebinin bahsi geçen tarihte yürürlükte bulunan 818 sayılı BK-126/4 gereği 5 yıllık zamanaşımına uğradığını, güzergâh hakkı ile üyeliğin bir bütün olduğunu, ... isimli şahsa devir ile üyeliğin de sona erdiğini, salt devrin bile davacıya üyelik ve güzergâh hakkını vermediğini, kaldı ki, bu şahsın da 01.11.2011 tarihinde bir başkasına devrettiğini, yine davacının bu zamana kadar dava açmadan, ihtar çekmeden beklemiş olmasının da hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, somut olayda davacının usulüne uygun teşekkül etmiş üyelik ve güzergâh hakkının bulunmadığını beyanla hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir. DELİLLER: 1-Ticaret Sicil Müdürlüğü Kayıtları Torbalı Ticaret Sicil Müdürlüğünden davalı kooperatifin sicil dosyası celp edilerek dosyamız arasına alınmış, sicil dosyasının incelenmesinde; Kooperatifin Torbalı Noterliğinin 15.11.1990 tarihli ... yevmiye nolu tasdik edilmiş ana sözleşmesi ile kurulduğu, sözleşmenin ilk 8 maddeden sonra 46. maddeye oradan 81 ve oradan da 83. maddeye aynı sayfa içinde geçiş yaptığı, ana sözleşmede ortaklık şartlarına ve kaybetmeye dair düzenlemelere rastlanmadığının görüldüğü, Genel Kurul Evraklarının incelenmesinde; davacı ...'a 16.06.2008 tarihli Genel Kurul Hazirun Listesinde 51. sırada, ...'e 104. Sırada, davacı ...'a 30.06.2009 tarihli Genel Kurul Hazirun Listesinde 50. sırada, ...'e 101. Sırada, davacı ...'a 30.04.2010 tarihli Genel Kurul Hazirun Listesinde 48. sırada imzalı olarak, ...'e 91. sırada yer verildiği, 2010 yılı Genel Kurul Hazirun Listesinde ise 41. sırada ...'e yer verildiği, 2011 yılı Genel Kurul Hazirun Listesinde ise 41. sırada ...a yer verildiği anlaşılmıştır. 2-Kooperatif karar defteri ve kayıtları Davalı Kooperatifin Karar Defterinin incelenmesinde; Torbalı 2. Noterliğinin 5314 yevmiye nolu 15.06.2007 tarihinde açılış tasdikinin yapdmış olduğu; defterin 24. sayfasında, 10.05.2008 tarihli karar ile "davacıya ait güzergâh izin belgesinin ...'in ...'deki dosyası çıkana kadar ...'in olduğu, çıkmaz ise ...'de kalacağı, davacı ...'a ... tarafından güzergâh temin edileceği kararının alındığı anlaşılmış, karar defterinin 80 nolu sayfasında ise ...'in üyelikten çıkışına, ...'ın girişine karar verildiği görülmüştür. 3-SGK Kayıtları Torbalı Sosyal Güvenlik merkezine, ...' in davalı kooperatifin halen veya daha önce çalışanı olup olmadığı hususunda yazılan müzekkereye Torbalı Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından verilen 26/11/2020 tarihli cevabi yazı ile ... sicil nolu dosyada işlem gören Sınırlı Sorumlu ... Otobüsçüler ve Minibüs Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi' ne ait işyeri dosyasına ilişkin kurum kayıtlarında yapılan incelemede, iş yerinin 22/02/2017 tarihi itibariye 5510 sayılı Kanun kapsamına alındığı ve 22/05/2017 tarih itibariyle sigortalı çalıştırmaya son verdiğinin tespit edildiği bildirilmiştir. 4-... yazı cevabı Mahkememizce İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığına, 04.07.2008 tarihinden sonra davacı ... adına Güzergah İzin Belgesi verilmesi yönünde herhangi bir başvuru olup olmadığına ilişkin bilgi verilmesi hususunda yazılan müzekkereye verilen 28/01/2021 tarihli cevabi yazı ile arşivinde yapılan incelemede; Sınırlı Sorumlu ... Otobüsçüler ve Minibüs Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi' davacı ...'un; "..." plakalı aracına 12.03.2008 -12.03.2010 tarihleri arasında (İki Yıl) geçerli olmak üzere "Güzergah İzin Belgesi" düzenlenmesine ilişkin 12.03.2008 tarih, ...Nolu ... Genel Kurul Kararı'nın alınmış olduğu, 04.07.2008 tarihinden sonra, "Güzergah İzin Belgesi" düzenlenmesi yönünde herhangi bir başvurusunun bulunmadığı bildirilmiş, yazı ekinde 12.03.2008 tarih, 2008/82 No.lu ... Genel Kurul Kararının ibraz edildiği anlaşılmıştır. 5- Davacının Kooperatif üyeliğine ilişkin imza sirküleri 6-... Genel Kurulunun 11.03.2009 tarih .. Nolu karar sayılı ...' in ...plakalı aracına 11.03.2009-12.03.2010 tarihleri arasında geçerli olmak üzere verilen Karayolu Toplu Taşımacılık Güzergah İzin Belgesi 7-İzmir Otobüsçüler ve Umum Servis Araçları İşletmecileri Odası müzekkere cevabı Mahkememizce, İzmir Otobüsçüler ve Servis Araçları Esnaf Odasına, davaya konu edilen Ayrancılar-İzmir Otogar arası taşımacılık faaliyeti yapılan hattın güncel değerinin ne kadar olabileceği hususunda yazılan müzekkereye verilen 08/11/2021 tarihli cevabi yazı ile yapılan araştırma neticesinde Ayrancılar-İzmir Otogar hattının güncel değerinin 250.000,00-TL olduğu sonucuna varıldığı bildirilmiştir. 8-Torbalı 1. Noterliğinin 06.05.2008 tarihli ...yevmiye nolu taahhütnamesi 9-Torbalı 1. Noterliğinin 04.07.2008 tarihli ... yevmiye nolu taahhütnamesi 10-İzmir 15. Noterliğinin 19.03.2012 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi 11-Torbalı 3. Noterliği'nin 03.04.2012 tarihli...yevmiye nolu cevabi ihtarnamesi 12-İzmir 24. Noterliğinin 19.04.2012 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi 13-Torbalı 3. Noterliğinin 11.05.2012 tarihli...yevmiye nolu cevabi ihtarnamesi 14-Karşıyaka 5. Noterliğinin 11959 yev nolu 15.04.2020 tarihli ihtarnamesi 15-Torbalı 1.ASHM' nin ... Esas ... Karar sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınan dosyanın incelemesinde; dosyamız davacısı ... tarafından davalı ... Büyük aleyhine, Torbalı 1.Noterliği'nin 06/05/2008 tarihli...yevmiye nolu sözleşmesi ile kendi adına tahsisli olan İzmir Ayrancılar hattını ...'e devrettiği, devirden iki ay sonra Torbalı 1.Noterliği tarafından düzenlenen taahhütname ile aynı hattın tekrar kendisine devredildiği, devir işlemi sonrasında tahsisi devredilen hattın kendisi adına çıkartılması gerekiyor iken davalı tarafından hattın 3.kişilere tahsisinin sağlandığı, taahhüde konu hakkı talep ettiğinde davalının tahsisi sağlayacağını belirttiğini ve kendisine senet verdiğini, davalının taahhüt ettiği hat tahsisini yapmadığı ve hat bedelini de ödemediğinden bahisle 55.000,00-TL alacağın tahsili talebiyle 17/07/2012 tarihinde açılan alacak davası olduğu, Yargılama aşamasında dava tarihi itibariyle piyasa şartları da dikkate alınarak hat bedeli hususunda mali müşavir bilirkişiden aldırılan 06/05/2014 havale tarihli ek raporda, davacı ve davalı arasında hat güzergah devrine ait olduğu iddia edilen 55.000,00 TL'nin piyasa şartlarına uygun olduğu kanaitine varıldığının rapor edildiği, Mahkemece yapılan yargılama ve toplanan deliller neticesinde; 03/07/2014 tarih ... Esas... Karar sayılı karar ile; "(...)davalı tarafından davacıya İzmir Ayrancılar hattında bir hat tesis edileceği edilememesi halinde hat bedelinin ödeneceğine dair senet imzalayarak taahhütte bulunduğu, ancak davacıya hat tesisinin yapılmadığı gibi hat bedelinin de ödenmediği, davalının hat bedeli olarak 25.000,00 TL ödemeyi Torbalı 3. Noterliğinin 11.05.2012 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile kabul ettiği, ancak talep edilen 55.000,00 TL hat bedelini kabul etmediği, 06/05/2014 havale tarihli bilirkişi ek raporu uyarınca dava tarihi itibariyle hat tesisine ilişkin olarak talep edilen 55.000,00 TL'nin piyasa şartlarına ve devir bedellerine uygun olduğu" gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilerek 55.000,00-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine dair karar verildiği, hükmün tarafların kararı temyiz etmemesi üzerine 09/09/2014 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. 16-Tanık beyanı Mahkememiz 11/07/2024 tarihli celsesince dinlenen davacı tanığı ...; " ben 2005 yılında Ayrancılarda hat aldığımda ... davalı kooperatifin başkanıydı. Davacının da kooperatif üyesi olduğunu biliyorum. 2005 yılında ben ticarete atılmak istediğimde bana Ayrancılardan 2 kişinin ismini verdiler bunlardan biri Ali Büyük tü. Kendisinin güvenilir olduğu söylendiği için ben ondan dolmuş hattı aldım. O dönemde hattın güzergah izin belgesi yoktu. Yolda yapılan kontrollerde izin belgesi olmadığı için sıkıntı yaşıyordum. Hattın izin belgesi olmadığı için ben hattı geri almasını ve paramı iade etmesini istedim o da bana hattı ve belgesi olup ta aktif olarak çalışmayan birisinin izin belgesinin bana devrini yapacağını söyledi. Daha sonra benim hattıma izin çıkması halinde benim de bu izni ona devredeceğimi söyledi. Bende bu şartları kabul ettim. Benim hat ve güzergah alımı esnasında davacı ile herhangi bir anlaşmam olmadı. Süreci ... ile yürüttük. Daha önceki uygulamada kooperatif üyesi olup ta hattı olmasına rağmen güzergah izin belgesi olmayan üyeler bulunabiliyordu. Daha sonra Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan değişiklik ile 13/04/2005 tarihinden önce hattı olup ta güzergah izin belgesi olmayanlara...kararı ile güzergah izin belgesi verildi. Benim üyelik tarihimde 22/06/2005 olduğu için bu haktan yararlanamadım. ... te bana belgeli hat satışını yapacağını söyledi. Ben paramı iade istediğimde bu gerekçe ile kabul etmedi daha sonra ki tarihlerde güzergah izin belgesi olmayanların üyelikleri sonlandırıldı. ... beni davacı ive eşi ile beni kooperatifte buluşturdu. Kendisinin bana güzergah izin belgesini devredeceğini söyledi. Orada görüşme esnasında kendi elemanlarına senet hazırlatıp davacıya teslim etti. Daha sonra notere gittik. Noterde davacı bana güzergah izin belgesini devretti. Belgenin sahibi devir sebebi ile değiştiğinde devralan adına yeni bir belge çıkarılacağından bundan dolayı benim adıma yeni güzergah izin belgesi çıkarıldı. Noterde işlemler tamamlandıktan 3-5 gün sonra yönetim kurulu kararı ... tarafından yazdırıldı. Benim hattımın çıkması halinde davacıya bana çıkan hattı devredecektim. Davacı ile değil ... ile bu anlaşmayı yaptım. Davacı ile ... arasında nasıl bir anlaşma yapıldı. Bunu bilmiyorum. ... davacının eşi olur. Bana güzergah izin belgesi çıkması halinde devir işlemlerini yapması için bu kişiye vekalet vermiştim. Bana göstermiş olduğunuz bana vekaleten ... tarafından imzalanan taahhütnameden bilgim yoktur. Noterden güzergah izin belgesini ben devraldıktan sonra Büyükşehir Belediyesine teslim ederek gerekli işlemleri tamamladım. Kooperatif yönetim kurulu kararında belirtilen ... tarafından güzergah temin edilmesi hususu benim anladığım kadarıyla yasa değişikliğinden önce güzergah izin belgesi olan birisinden alıp davacıya vermesi şeklinde olabilir ama yasa değişikliğinden sonra olan üyelikler zaten Büyükşehir Belediyesi tarafından red ediliyordu ve güzergah izin belgesi çıkmıyordu. Yani yasa değişikliğinden sonra güzergah izin belgesini eski üyeler alabilir yeni üyeler ise alamaz . 13/04/2005 den önce üyeliği olanlar ve son 1 yıl içinde güzergah izin belgesi olanlar talep etmeleri halinde güzergah izin belgesi alabilirdi. Benim bildiğim kadarıyla kooperatif tarafından davacıya güzergah temini yönünde alınan başka bir karar yoktur. Kooperatifte davacı ile buluştuğumuzda onlar benden önce gitmişlerdi. Ben ... ile onlar arasında nasıl bir anlaşma ve konuşma geçtiğini öncesinde bilmiyorum. Yalnızca bana davacının güzergah belgesini bana devredeceğini benim... de ki dosyamda güzergah izin belgesinin çıkması halinde davacıya devretmem gerektiğini söyledi. Ben güzergah izin belgesi devri hususunda davacıya ödeme yapmadım. Davacıya ... bir senet hazırlatıp teslim etti. Ben güzergah izin belgesi için ...' e ödeme yapmadım. Ancak 2005 yılında hattımı aldığımda ...' e ödeme yaptım. Miktarını şu an hatırlamıyorum. ...' ün şu an maddi manevi zor durumda olduğunu bir konteynırda yaşadığını duydum. Ben hattımı 2011 yılında sattıktan sonra servis sektörüne geçtim. Davacının oğlu da servisçilik yaptığı için bana hatırladığım kadarıyla ben hattı sattıktan 4-5 yıl sonra bana sürecin ne olduğunu sordu bende ... takip ediyordu dedim. Ben davacıdan güzergah izin belgesi aldıktan sonra davacı ile başkaca bir irtibatım olmadı. Bana güzergah izin belgesinin çıkıp çıkmadığını sormak ya da devir konusunda gelmedi. Davacı vekilinin talebi üzerine soruldu; ben 2011 yılında hattımı sattıktan sonra kooperatif üyeliğinden ayrıldım. Bugünden 1-2 yıl önce benim kooperatife çağırdılar bu dava konu olaydan bahsettiler. Benim hakkımda açılan bir dava olmadığını söyledim hatta e-devletten kontrol ettim. 2008 de belgesini sattıktan sonra davacının üyeliğinin sonlandırılması gerekiyor ve bu tarihten sonra güzergah izin belgesi alması halinde ancak yeniden üyeliği söz konusu olabilir. Ben belgeyi davacıdan aldıktan sonra davacının üyeliği sonlandırıldı. Buna ilişkin yönetim kurulunda karar alınması gerekir bu yönde karar alındı diye biliyorum aksi halde ben...ye başvurduğumda belgeyi alamazdım. 2008 den sonraki genel kurullarda davacıyı ben görmedim. Benim davacı tarafından ... e açılan diğer davadan haberim yoktur. ... ün insanları mağdur ettiğine ilişkin duyumlarım etraftan oluyordu. Bunun dışında davacının alacak talebi ile ...' e başvurup başvurmadığına ilişkin bilgim yoktur." şeklinde beyanda bulunmuştur. 17-Bilirkişi raporları i)Mahkememizce, davalı kooperatif genel kurul karar defteri, sicil dosyası ile kooperatif kayıtları üzerinde Kooperatif Uzmanı bilirkişi tarafından inceleme yapılmak suretiyle Kooperatif Uzmanı ve Nitelikli Hesap Uzmanı bilirkişilerden oluşan heyetten tarafların iddia ve savunmaları değerlendirilmek suretiyle "davacının davalı kooperatifte adına tahsisli hat ve güzergah izin belgesi olup olmadığı, kooperatif üyeliğinin devam edip etmediği, adına tahsisli hat ve güzergah izin belgesinin davacı adına tahsis edilip edilemeyeceği, bu mümkün değilse hattın güncel bedelinin ne kadar olduğu ve davacı tarafın bu bedeli talep edip edemeyeceği, davacının maddi zararının olup olmadığı, var ise miktarı hususlarında aldırılan 30/09/2021 havale tarihli raporda özetle; Davacının hat devri konusunda kooperatif karar defterinde alınan kararın ve sonrasında hazirun listelerinin davacının yer almasının, üyeliğinin sona erdirilmesi konusunda bir idarenin mevcut olmadığını gösterdiği, yine davacının kooperatiften çıkartıldığına dair dosyaya karar, belge ibraz edilmediği, Davacının hattının devri sonrası kendisine, hattının ...'e hat çıkana kadar ... tarafından kullanılacağının, ...'e hat çıkmaz ise davacıya...tarafından güzergâh temin edileceğinin taahhüt edildiğinin anlaşıldığı, bu hususa göre, kooperatif tarafından hat devrinin geçici bir devir olduğunun bilinmesi gerektiğinin açık olup, ...'e hat çıkmaz ise, davacı için yine güzergâh tesisinde öncelikle kooperatifin talepte bulunması gerektiğinden, vaadin kooperatifin bu yönde talep işlemi tesisinden de geçmesi gerektiği, buna karşın dosyada bu yönde bir talepte bulunulduğuna dair belgeye rastlanılmadığı, dolayısıyla işlemi şahsen tesis eden ...'ün şahsi taahhüdü dışında, güzergah tesisinin de sınırlı sayıda yapılabileceğini biliyor olmaları gerekmesine karşın böyle bir işlemde aracı olup, karar almaları sebebiyle davalı kooperatifin sorumlu olup olmadığı konusunda nihai takdirin Mahkemeye ait olabileceği, Buna karşın kooperatifin üyeleri arasında eşit davranması ve üyelerinin çıkarlarım savunması gerekirken, yapılan işlemin davacı aleyhine, ... lehine gözüktüğü, Diğer taraftan davacının 04.07.2008 tarihinden bu yana hattı kullanamaması dolayısıyla, öncelikle hattın tekrar tahsisine, bu kabul edilmez ise maddi- manevi tazminata hükmedümesini talep etmiş olup, Hat (Güzergah Belgesi) tesisinde davalı taraf idareden talep eden konumunda olup, hat (güzergah belgesi) tesisinde karar mercinin İzmir Büyükşehir Belediyesi ...olmakla, davalı kooperatifin bu konuda tek başına işlem tesis edemeyeceği, ancak, Kooperatif olarak davacı lehine etkili (ısrarlı) talebine dair de dosyaya evrak sunulmuş gözükmediği, yine davalının güzergah belgesi düzenleme yetkisi olmadığından, davacının, davalı kooperatiften hat talebinin yerinde olup olmadığının takdirde olabileceği, Davacının hat belgesini devretmesinde, davalı kooperatifin de aracı olup, karar defterine geçtiği işlem ve taahhüdün etkili olabileceği, buna karşın davacıya yeni güzergâh belgesi temin edilmiş gözükmediği, Kooperatif eski başkanı ...'ün davacı lehine düzenlemiş gözüktüğü güzergâh temini taahhüdü ile ilgili teminat senedinin tahsil edilip edilmediğine dair dosyada belge ve bilgi yer almadığı, Hattın güncel değerinin tespitinin uzmanlık alanı dışı olup, sektör uzmanından ve ilgili oda/kooperatiflerden sorutabileceği, hattın değerinin hatta mevcut çalışan ve müşteri sayısına göre değişebileceği, bu bakımdan, bir işletmenin müşteri hakkı gibi değerlendirilmesinin takdirde olabileceği, 04.07.2008 tarihinden bu yana kazanç kaybının emsal üyelerin kazançları ve vergi kayıtları da Mali Müşavir Bilirkişi de eklenerek incelenmek suretiyle hesaplanabileceği, rapor edilmiştir. ii) Mahkememizce kök rapor tanzim eden bilirkişi heyetine Mali Müşavir bilirkişi ve Yolcu Taşıma Alanında Uzman Sektör bilirkişisi de eklenmek suretiyle taraf vekillerinin kök rapora karşı beyan ve itirazlarını karşılar mahiyette bilirkişi heyetinden aldırılan 13/09/2023 havale tarihli ek raporda özetle; kök raporda tespit edilen hususlarda bir değişiklik gerekmediği, rapora ek olarak sektör bilirkişisi tarafından yapılan tespitlerde, mülkiyeti üyeye ait olmayan minübüs hattının hava parası niteliğinde satış ve devirlerde, 2008 senesinde 20.000-TL, 2012 senesinde 40.000-TL, 2022 senesinde 500.000-TL olduğunun, hattın 3. Kişi ...'a devir tarihi olan 01.11.2011 tarihi itibariyle değerinin 38.000-TL, dava tarihi olan 26.08.2020 tarihi itibariyle ise 400.000-TL değerinde olabileceğinin tespit edildiği, Yapılan tespitlere göre; 04.07.2008 tarihinden 01.11.2011 tarihine kadar davacının kar kaybının 5.659,16-TL, 04.07.2008 tarihi ile dava tarihi arasındaki kar kaybının ise 61.563,96-TL olarak hesaplanabileceği, rapor edilmiştir. UYUŞMAZLIK: Dava, davalı kooperatifte davacı adına tahsisli olmakla devredilen hat ve güzergah izin belgesinin yeniden davacının kullanımına tahsisi, bu talebin mümkün olmaması halinde hattın güncel bedelinin tespiti ile davacıya ödenmesi ve hattın kullanılamamasından kaynaklı kar kaybına ilişkin maddi -manevi tazminatın tazmini istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacının davalı kooperatifte adına tahsisli hat ve güzergah izin belgesi olup olmadığı, kooperatif üyeliğinin devam edip etmediği, adına tahsisli hat ve güzergah izin belgesinin davacı adına tahsis edilip edilemeyeceği, bu mümkün değilse hattın güncel bedelinin ne kadar olduğu ve davacı tarafın bu bedeli talep edip edemeyeceği, davacının maddi ve manevi zararının olup olmadığı, var ise miktarı, davacının taleplerinin zamanaşımına uğrayıp uğramadığı noktalarında toplanmaktadır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Mahkememizce yapılan yargılama, getirtilen kayıt ve belgeler ile alınan bilirkişi raporları ile birlikte değerlendirildiğinde; Davacı, davalı kooperatif nezdinde hem hat sahibi hem de üye olarak faaliyetini sürdürmekte iken 12.03.2008 tarihinde kendisine ait olan ...plaka numaralı aracı için güzergâh izin belgesi düzenlenmesine karar verildiğini, Kooperatif Başkanlığının önerisi ile Ayrancılar - İzmir Otogar arası taşımacılık faaliyeti yapan hattını, güzergah izin belgesi ile dava dışı ...'e Torbalı 1. Noterliği'nin 06.05.2008 tarihli ... yevmiye nolu taahhütnamesi ile devrettiğini, devir sonrasında da üyeliğinin devam ettiğini; Devir sonrasında, davalı kooperatifçe 10.05.2018 tarihli karar ile davacıya ait güzergâh izin belgesinin ...'in ...'deki dosyası çıkana kadar ...'in olduğu, güzergâh izin belgesi çıkmaz ise ...'de kalacağı, davacıya ... tarafından güzergah temin edileceği şeklinde kararın alındığı, Torbalı 1. Noterliğinin 04.07.2008 tarih 0... yev nolu taahhütnamesi ile ...'in Ayrancılar - İzmir Otogar arası hattı geri davacıya geri devrettiği, kooperatif üyeliği de sona ermeyen davacının 04.07.2008 tarihli devir işlemi ile hem üye hem de tekrar hattın sahibi olduğunu, 04.07.2008 tarihli satışla İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Şube Müdürlüğü'nden güzergâh izin belgesi alabilmek için kooperatife başvurduğunu ancak kooperatifin gerekli işlemleri yapmadığını, hattın rızası dışında 3. kişi ...'a, 01.11.2011 tarihli 79 sayfa 80 nolu kooperatif kararı ile devrinin yapıldığından bahisle öncelikle davalı kooperatifte adına tahsisli hat ve güzergah izin belgesinin tahsisini, bu talebin mümkün olmaması halinde hattın güncel bedelinin tespit edilerek ödenmesini ve hattın kullanılamamasından kaynaklı kar kaybının ve manevi zararın tazminini talep etmiştir. Davalı taraf Mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde, güzergâh hakkı ile üyeliğin bir bütün olduğunu, davacının Ayrancılar - İzmir Otogar arası taşımacılık faaliyeti yapan hattını güzergah izin belgesi ile ...'e devri ile üyeliğin de sona erdiğini, salt devrin bile davacıya üyelik ve güzergâh hakkını vermediğini, ...'in 01.11.2011 tarihinde hattı 3.bir kişiye devrettiğini, davacının usulüne uygun teşekkül etmiş üyelik ve güzergâh hakkının bulunmadığından davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Mahkememizce celp edilen delil ve belgeler, alınan bilirkişi raporları ile tanık anlatımlarından, davalı kooperatifin Torbalı Noterliğinin 15.11.1990 tarihli... yevmiye numarası ile tasdik edilmiş anasözleşme ile kurulduğu, sözleşmede ortaklık şartlarına ve ortaklığı kaybetmeye dair düzenlemelerin yer almadığı, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Şube Müdürlüğü'nün (...) 12.03.2008 tarihli 2008/82 sayılı kararı ile, davacının 35 DUU 02 plaka sayılı aracına Ayrancılar - İZOTAŞ hattı için 12.03.2010 tarihine kadar geçerli olmak üzere 14.04.2008 tarihli Karayolu Toplu Taşımacılık Güzergah İzin Belgesinin düzenlenmesine karar verildiği, aynı kararda ...'in (35 TJP 80) plakalı aracı için İBŞB Karayolu Toplu Taşımacılık Esasları Yönergesi'nde yer alan kriterleri sağlamadığı için güzergah izin belgesi başvurusunun reddedilmiş olduğu, Mahkememizce tanık olarak beyanı alınan ...'in, davalı kooperatifin o dönemdeki yöneticisi olan ...'ten dolmuş hattı satın alması akabinde yukarıda açıklandığı üzere ...'ye güzergah izin belgesi için başvurduğu, ancak ... kararı ile ...'in güzergah izin belgesi başvurusunun reddedilmesi sebebiyle ... hattı satın aldığı ...'e yöneldiğinde, ... ile aralarında yapılan anlaşma neticesinde ...'ün ...'e güzergah izin belgesi devredilmesini sağlayacağı hususunda uzlaştıkları, bu anlaşma neticesinde davacı adına çıkan güzergah izin belgesinin Torbalı 1. Noterliğinin 06/05/2008 tarih ve 5870 yevmiye numarası ile tasdik edilen taahhütname ile ...'e devredildiği, tanık olarak beyanda bulunan ...'in davacı ile aralarında devir konusunda anlaşmayı karşılıklı olarak yapmadıklarını, sürecin ... tarafından organize edildiğini beyan ettiği, davacı beyanlarının da benzer yönde olmak üzere, devir sürecinde muhatabın ... olduğu şeklinde olduğu, Davacı adına düzenlenen güzergah izin belgesinin ...'e devredilmesi sonucu ... adına ...'nin 11.03.2009 tarihli 2008/71 sayılı kararı ile ... adına Ayrancılar - İZOTAŞ hattı için 12.03.2010 tarihine kadar geçerli olmak üzere 04.06.2009 tarihli Karayolu Toplu Taşımacılık Güzergah İzin Belgesinin düzenlendiği, Davacının güzergah izin belgesinin ...'e devredildiği 06.05.2008 tarihinde ... tarafından davacının eşi ... adına vekaletname düzenlendiği, anılan vekaletnameye dayalı olarak ... adına vekil olarak... tarafından Torbalı 1. Noterliğinin 04/07/2008 tarih ve ... yevmiye numarası ile tasdik edilen taahhütname kapsamında ... adına olan güzergah izin belgesinin ...'a devredildiğinin belirtildiği, bu surette davacı adına güzergah izin belgesinin devrinin sağlandığı görülmekte ise de Mahkememizce İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığına yazılan müzekkereye verilen 28/04/2021 tarihli cevabi yazıdan da anlaşıldığı üzere davacının 04/07/2008 tarihinden sonra yapmış olduğu herhangi bir güzergah izin belgesi başvurusunun bulunmadığı anlaşılmaktadır. Davacının güzergah izin belgesinin ...'e devredilmesi sonrasında kooperatif karar defterinin 24. sayfasında kayıtlı olduğu üzere 10.05.2008 tarihli karar ile "...'a it güzergâh izin belgesi ...'in ...'deki dosyası güzergahı çıkana kadar ...'indir. Çıkmaz ise güzergah ...'de kalacak. ...'a ... tarafından güzergah temin edilecektir." şeklinde yazılı kararın alındığı görülmektedir. Davacının davasının dayanağını işbu karar oluşturmaktadır. İzmir Büyükşehir Belediyesi Karayolu Toplu Taşımacılık Esasları Yönergesinde tanımlandığı üzere güzergah izin belgesi; İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırları içindeki yerleşim noktaları arasında düzenli yolcu taşımacılığı yapacak taşımacılara ...'ce verilen belgeyi ifade etmektedir. Yine Yönerge'ye göre, İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırları içindeki yerleşim noktaları arasında toplu yolcu taşımacılığı yapmak isteyen taşımacıların güzergah izin belgesi alması zorunlu olup taşıyıcı tarafından gerekli belgeler ile yapılacak başvuru neticesinde ... Genel Kurulu talebi uygun bulursa Ulaşım Koordinasyon Müdürlüğü’nce güzergah izin belgesi düzenlenecektir. Dosyada beyanda bulunan tanık anlatımlarında da ifade edildiği üzere davacı tarafından güzergah izin belgesi devredilen ...'in ...'ten hat satın alarak davalı kooperatife üyelik tarihinin, ...'nin 13.04.2005 tarih ve 2005/41 No'lu ... Genel Kurul Kararı ile kabul edilen "İzmir Büyükşehir Belediyesi Karayolu Toplu Taşımacılık Esasları Yönergesi" ile kabul edilen değişiklikten sonra olduğu, anılan 13/04/2005 tarihli yönerge ile Yolcu Taşıma Kooperatiflerine üye oldukları halde, çeşitli nedenlerle İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından verilmiş geçici güzergah izin belgesi ya da İzmir Valiliğince düzenlenmiş son güzergah izin belgesine sahip olamayan taşıyıcıların güzergah izin belgesi başvurularının değerlendirilmesinde değişikliğe gidildiği, yönerge tarihinden önceki başvurularda taşıma kooperatifi üyesi olan, fiilen yolcu taşımacılığı yapan (hattı bulunan) ancak güzergah izin belgesi bulunmayanlara başvuru koşullarının sağlanması halinde güzergah izin belgesi düzenleneceğinin kabul edildiği, (yönerge ve ... kararlarına ...adresinden ulaşılabilmektedir.) Davalı kooperatifin davacı tarafından güzergah izin belgesinin devredildiği dönemde başkanı olan ...'ün davacı ile yaptığı anlaşmanın kapsamı tam olarak ispat edilememiş ise de, dosya kapsamına yansıyan deliller itibariyle ve dosyamız arasına UYAP üzerinden celp edilen Torbalı 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyası kapsamından da anlaşıldığı üzere, Davacı ile davalı ... arasında davacı adına düzenlenen güzergah izin belgesinin ...'e devri sonrasında davacıya yeniden belge temin edilmesi hususunda ... tarafından şahsi taahhüt verildiği, Torbalı 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyasının dayanağının da bu taahhüt olduğu, anılan taahhüde binaen ... tarafından yalnızca kendi isim ve imzasının yer aldığı açık bononun düzenlenerek verildiği, bononun arka yüzünde aynen ".... ... Oto. Min. ...Koop. Bulunan ... adına olan güzergaha karşılık 3 ay içinde ...'a güzergah ... tarafından verilecektir. Verilmezse bu senet devreye girecektir." şeklinde şerh düşülerek ... tarafından imza edildiği, anılı senede binaen davacı tarafından ...'e İzmir 24. Noterliğinin 19.04.2012 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi düzenlenerek tebliğ edildiği, ihtarname kapsamında ihtarnamenin tebliği tarihinden itibaren 1 ay içinde hat tahsisinin yapılması, bu sürede hat tahsis edilmezse rayiç değer üzerinden hat değeri olarak belirlenen 55.000-TL'nin olduğu, senet miktarının 55.000-TL olarak belirleneceği ve verilen süre sonunda senedin icraya konulacağının ihtar edildiği, ... tarafından ihtara verilen cevapta (Torbalı 3. Noterliğinin 11.05.2012 tarihli ... yevmiye nolu cevabi ihtarnamesi) ... tarafından hat sayısının azaltılması ve yeni çalışma izni verilmemesi, kooperatif başkanlığından ayrılması sebepleriyle taahhüdünü yerine getiremediği, senet tanziminde herhang,i bir aksilik halinde hattın bedelinin 25.000-TL olacağını belirlediklerinden bono meblağının anlaşma tutarları olan 25.000-TL olması gerektiğinin ihtar edildiği, Torbalı Asliye Hukuk Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyasında yapılan yargılama neticesinde verilerek kesinleşen kararda, ... tarafından davacıya İzmir Ayrancılar hattında bir hat tesis edileceği, edilememesi halinde hat bedelinin ödeneceğine dair senet imzalanarak taahhütte bulunulduğu, ancak davacıya hat tesisinin yapılmadığı gibi hat bedelinin de ödenmediği, davalının hat bedeli olarak 25.000,00 TL ödemeyi Torbalı 3. Noterliğinin 11.05.2012 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile kabul ettiği, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu uyarınca dava tarihi itibariyle hat tesisine ilişkin olarak talep edilen 55.000,00-TL'nin piyasa şartlarına ve devir bedellerine uygun olduğu değerlendirilerek davanın kabulüne karar verildiği görülmektedir. Davacının talebi ...'ün şahsi teminatı yanında kooperatif nezdinde alınan karar gereği kooperatifin de güzergah izin belgesi alınmamasından sorumluluğu olduğu yönünde ise de, yukarıda açıklanan tüm süreç içerisinde davacı ile ... arasında yapılan anlaşma gereği ...'ün şahsen taahhüt altına girdiğinin kabulünün gerektiği, esasen davacının iddialarına dayanak gösterdiği kararda da ...'ün şahsi teminatının güçlendirilmesinin amaçlandığı, kararda güzergah izin belgesinin ... tarafından temin edileceğinin belirtildiği, anılan karardaki ifadelerden kooperatifin davacıya karşı bir yükümlülük altına girdiği sonucuna varılamayacağı, yine İzmir Büyükşehir Belediyesi Karayolu Toplu Taşımacılık Esasları Yönergesi'nde düzenlendiği üzere güzergah izin belgesi başvurusunun bağlı olduğu taşıma kooperatifi tarafından değil taşıyıcının kendisi tarafından yapılması gerektiği, davacı tarafından güzergah izin belgesinin devredilmesi sonrasında Torbalı 1. Noterliğinin 04/07/2008 tarih ve ... yevmiye numarası ile tasdik edildiği üzere ... adına olan güzergah izin belgesinin ...'a devredildiğine dair taahhütname düzenlenmiş ise de davacı tarafından bu tarihten sonra yapılan herhangi bir güzergah izin belgesi başvurusunun bulunmadığı, kooperatifin başkanı tarafından yapılan şahsi anlaşma ile verilen şahsi taahhüdün davalı kooperatifi bağlamayacağı değerlendirilerek davacının sübut bulmayan davasının reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere: 1-Davanın REDDİNE, 2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 427,60-TL red harcının başlangıçta alınan 54,40-TL peşin harç ile 8.000,00-TL olarak yatırılan ıslah harcından mahsubu ile bakiye 7.626,80-TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talebi halinde davacıya iadesine, 3-7155 sayılı yasanın 19/12/2018 tarihinde yürürlüğe giren 23.maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince İzmir Arabuluculuk Bürosunun 2020/3292 başvuru nolu dosyası ile taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin yargılama gideri olarak davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına, 4-Yapılan harç ve masrafların davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı tarafça iş bu dosyada yapılan ve karşılanan 38,20-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-Davalı Sınırlı Sorumlu ... Otobüsçüler ve Minibüs Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifinin kendisini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T.'ne göre hesaplanan 74.083,47-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak adı geçen davalıya verilmesine, 7-Kararın kesinleşmesi halinde, ayrıca karar yazmaya gerek görülmeden kalan gider avansının resen ilgilisine iadesine, Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, HMK'nın 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesince incelenmek üzere istinaf yolu açık olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 21/11/2024 Katip ... ¸

Hakim ... ¸