İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/391 E. 2018/1342 K.

T.C.

İZMİR

2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2018/391 Esas

KARAR NO : 2018/1342

DAVA : Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 27/03/2018

KARAR TARİHİ : 22/11/2018

Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Keşidecisi ... Şti. olan ...bank ... Şubesinin 20.11.2017 tarihli 15.000-TL bedelli ... no.lu çekin iradesi dışında lehtar sıfatına haiz müvekkilinin elinden çıktığını, işbu dava ile iadesi istenen çekin keşideci şirket tarafından borcuna karşılık müvekkili lehine keşide edildiğini, müvekkilinin de çeki kendi borcuna karşılık olarak alacaklısına vermek üzere ciroladığını, ancak içinde iadesi istenen çekin de bulunduğu müvekkiline ait çantanın 16.11.2017 günü park halindeki aracından çalındığını, hırsızlık olayının emniyet birimlerine intikal ettirildiğini, dava konusu çekin zayi nedeniyle iptali istemiyle İzmir ... ATM'nin ... Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, davalı şirket tarafından müvekkiline ve dava dışı keşideci şirket aleyhine İzmir ...İcra Müdürlüğü’nün ... sayılı dosyası icra takibi başlatıldığını, müvekkili ile davalı şirket arasında ticari bir ilişki bulunmadığı gibi müvekkilinin davalıya herhangi bir borcunun da bulunmadığını, davalının takas merkezi kayıtlarında yasaklı kodu bulunan çeki takibe koyarak kötü niyetli ve ağır kusurlu davrandığını, bu nedenlerle müvekkilinin davalıya İzmir ... İcra Müdürlüğü’nün ... sayılı dosyası sebebi ile borçlu olmadığının tespiti ile müvekkili lehine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, keşidecisi ... Şti. olan ...bank ... Şubesinin 20.11.2017 tarihli 15.000-TL bedelli ... no.lu çekinin davalıdan alınarak müvekkiline iadesine karar verilmesini karar ve talep etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin 1.sınıf lokanta işletmecisi olduğunu, dava dışı ... isimli ... Şti. yetkilisi ile işyeri ihtiyaçları için gerekli malzemeler, resmi izinler v.b hizmetler konusunda anlaşıldığını, taraflar arasında anlaşma gereği yazılı sözleşme düzenlenip imzalandığını, müvekkilinin sözleşme gereği ödemede bulunduğunu, ancak işbu dava dışı şirketin sözleşmeye aykırı davranarak taahhütlerini yerine getirmediğini, aldığı parayı da iade etmediğini, sözleşme gereği müvekkili tarafından dava dışı şirket hakkında İzmir .... İcra Müdürlüğü’nün ... sayılı dosyası ile 29.08.2017 tarihinde 29.250-TL icra takibi başlatıldığını, Borçlu şirketin yukarıda belirtilen icra dosyası sonrası borcuna karşılık şifahi ciroladığı ...bank ... Şubesinin ... ... seri no.lu 20.11.2017 tarihli keşide yeri İzmir olan 15.000,00-TL bedelli bir adet çeki müvekkili firmaya teslim ettiğini, müvekkilinin de ticari ilişkiden dolayı doğan borcuna karşılık alacaklısı olan ... A.Ş.’ye teslim ettiğini,...A.Ş.’nin söz konusu çeki süresinde ilgili bankaya ibraz ettiği ancak karşılığı olmaması sebebi ile ödenmediği hususu ile işbu çekin arkasına şerh edilerek ... A.Ş.’ye iade edildiğini, çekin zayi olduğundan haberlerinin olmadığını, iyi niyetli kişi durumunda olan müvekkilinin bu çek ödeme yasağına karşılık 19.02.2018 tarihinde karşılıksız çek keşide etmek suçundan dava açıldığını, taraflarında söz konusu çek bedelinin tahsili için 19.02.2018 tarihinde İzmir ...İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayısı ile icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin söz konusu çekin zayi olduğu iddiası ile tedbiren ödeme yasağından haberi olmadan alacağına karşılık aldığı ve üçüncü kişiye verdiğini, karşılıksız çıkınca icra takibi başlattığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER: İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyası, çek, ticari defter ve kayıtlar, bilirkişi raporu delil olarak değerlendirilmiştir.

Dosya içerisinde bulunan İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyasının incelenmesinde; Davalı tarafından davacı aleyhine 15.000,00-TL çek, 364,62-TL avans faizi, 45,00-TL %0,3 komisyon, 1.500,00-TL %10 çek tazminatının tahsili için icra takibi başlatıldığı, davalının itirazı üzerine icra takibinin durduğu anlaşılmıştır.

Davacının davalıdan icra takip tarihi itibariyle alacaklı olup olmadığının tespiti için yapılan bilirkişi inelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunun sonuç kısmına göre; "...Davacı ... tarafından vergi mükellefiyeti bulunmaması gerekçesi ile yasal defter ibrazında bulunulmamış olması sebebi ile yapılan incelemeler icra dosyası, dava dosyası ve davalı şirketin 2017 yılı yasal defterleri ile sınırlı kalmış olup, yapılan incelemeler sonucunda raporun inceleme, değerlendirme ve tespitler bölümünde ayrıntısı ile belirtilen bilgiler ışığında, Davalı ...Şti.’nin 2017 yılına ait yasal defterlerinin açılış ve kapanış onaylarının yasal süresi içerisinde yaptırılmış olduğu, muhasebe kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu, yevmiye defteri kayıtları ile kebir defterinin birbiri ile uyumlu olduğu, Dava dışı ...Şti. tarafından davacı ... adına keşide edilen ...bank ... Şubesi 20.11.2017 vadeli ... no.lu 15.000-TL tutarındaki dava konusu çekin hangi tarihte keşide edildiği konusunda somut bir bilgi ve belgeye rastlanmadığı, Davacı tarafından işbu dava konusu çek hakkında 17.11.2017 tarihinde çalıntı iddiası ile ... şikayetçi olunduğu, İşbu çekin arkasında sırası ile davacı ..., davalı ...Şti. ve dava dışı ... A.Ş. cirolarının bulunduğu, Davalı şirketin yasal defterlerinde davacı ... ile davalı ...Şti. arasında ticari ilişkiyi gösterir herhangi bir muhasebe kaydına rastlanmadığı, Davalı şirketin yasal defterlerine göre, ...bank ... Şubesine ait 20.11.2017 vadeli ... no.lu 15.000-TL tutarındaki dava konusu çekin 29.08.2018 tarihinde dava dışı ... isimli bir kişiden borca mahsuben alındığı, çekin arka yüzünde ise ... cirosu bulunmadığı, Çekin arka yüzünde en son ciranta olarak dava dışı ... A.Ş. cirosu bulunmasına rağmen davalı şirketin yasal defterlerinde dava konusu işbu çekin herhangi bir firmaya ciro edilmediği tespit edilmiştir. ..." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.

GEREKÇE: Dava, İİK'nun 72. Maddesi gereğince çek nedeniyle açılmış menfi tespit davasıdır.

Davacı, dava dışı keşideciden aldığı çekin çalındığını, davalı ile ticari ilişkisi olmadığını belirterek eldeki davayı açmıştır. Davalı çeki dava dışı üçüncü kişi olan ... isimli kişiden alacağına mahsuben aldığını belirterek iyi niyetli hamil olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Uyuşmazlık, çekin davalıya nasıl geçtiği ile davalının iyi niyetli hamil olup olmadığı, davacının çek nedeni ile borçlu olup olmadığıdır.

Menfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak alacaklı olduğunu iddia eden davalı da olmakla beraber alacağın kaynağı kambiyo senedi ise bu kes ispat yükü yer değiştirir ve borçlu olmadığını davacının ispat etmesi gerekmektedir.

Davacı, borçlu olmadığını ve çekin çalındığını belirterek Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunmuştur. Taraf delilleri toplandıktan sonra davalının defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Ayrıntısı yukarıda açıklanan bilirkişi raporunda davalı ile davacı arasında ticari ilişki olmadığı belirlenmiştir. Davalı çeki dava dışı ...'dan olan alacağına mahsuben ...'ın "şifahi" cirosu ile aldığını belirtmiştir. Bilirkişi raporuna göre davalı ile ... arasında ticari ilişki olduğu ancak davalının çeki defterine kaydetmediği, ...'ın ödemeleri arasında bu çekin görünmediğini belirlemiştir. Çekteki ciro silsilesi incelendiğinde de davacının cirosundan sonra ...'ın cirosunun olmadığı, davalı ile davacı ciroları arasında başka ciro bulunmadığı görülmüştür. Kıymetli evrak hukukunda "şifahi ciro" şeklide bir ciro türü bulunmadığı gibi tacir olan davalının bunu bilmesi gerekmektedir. Bu durumda davalının çeki ...'dan aldığına ilişkin savunmasına dinlenmeyecektir. Davalı ile davacı arasında bir ticari ilişki olmadığı da belirlenmiş olup davalı da böyle bir ilişki olduğunu belirtmemiştir.

Bu açıklamalara göre, davacının çeki ciroladıktan sonra kaybettiği, çek davalının eline geçtiğinden davacı ile hiç bir ticari ilişkisi olmamasına rağmen çeki aldığı, çeki ...'dan aldığına yönelik savunmasının dinlenemeyeceği, davacının cirosundan sonraki ciro kendisine ait olduğuna göre aralarında ticari ilişki olması gerektiği ancak davalının böyle bir iddiasının olmadığı anlaşılmıştır. Bu durumda davalının iyi niyetli hamil olarak kabulüne olanak yoktur. Bu nedenlerle davanın reddine ve davalı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmetmek gerekmiştir.

HÜKÜM:

Yukarıda açıklanan gerekçeye göre;

1-Davanın kabulü ile,

İzmir ...İcra Müd.nün ... sayılı takip dosyası nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,

Çekin son yetkili hamili davacı olduğundan ...bank A.Ş. ... şubesinden verilme ... seri numaralı, keşidecisi ... Şti. olan, 20/11/2017 tarihli, 15.000,00.-TL bedelli çekin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

İİK. 72.mad.uyarınca takip miktarının %20 si olan 3.381,92.-TL kötü niyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2- Harçlar Yasası gereğince alınması gereken 1.155,09-TL harçtan peşin olarak alınan 288,78-TL harcın mahsubu ile bakiye 866,31-TL. harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

3- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı yararına takdir edilen 2.389,15-TL. vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,

4- Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 288,78-TL. harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5- Davacı tarafından yapılan toplam 511,10-TL. yargılama giderinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6- Fazla yatırılan gider avansının, karar kesinleştiğinde istek halinde yatırana iadesine,

Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı tebliğden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 19/12/2018

Katip ...

e-imzalı

Hakim ...

e-imzalı