İlk Derece Mahkemesi 1988/164 E. 1990/83 K.

Davacı : ............... Davalılar : 1- Başbakanlık 2- içişleri Bakanlığı Davanın Özeti : 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 311 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 55 inci maddesine dayanılarak çıkarılan, 12.4.1988 günlü, 88/12905 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, ile yürürlüğe konulan Poliste Rütbe Terfii Esaslarına Dair Yönetmeliğin, halen görev yapmakta olan Polis amirlerine uygulanıp uygulanmayacağının açıklıkla belirtilmemesi nedeni ile bu Yönetmeliğin ve Yönetmeliğe dayanılarak yapılan uygulama sonucu terfii ettirilmemesine ilişkin işlemin iptali istenilmektedir. Davalı Başbakanlık Savunmasının Özeti: Usul yönünden, davanın süresi içinde açılmadığı esas yönünden ise, emniyet amirliğine terfii tarihi 13.7.1988'e tekabül eden davacının, 6.6.1988 tarihli yönetmelik hükümlerine tabi olduğu, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 3 yılını tamamlamayan polis amirlerinin, Yönetmeliğin Geçici 3 üncü maddesinden yararlanmalarının mümkün olmadığı belirtilerek davanın reddi savunulmaktadır. Davalı içişleri Bakanlığının Savunmasının Özeti: Davacının 13.7.1979 tarihinde komiser yardımcılığına, 13.7.1982'de Komiserliğe, 13.7.1985'de de başkomiserliğe terfii ettirildiği, emniyet amirliğine terfii tarihinin ise 13.7.1988'e tekabül ettiği; Bu haliyle davacının 29.2.1988 tarih ve 311 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 17 nci maddesine dayanılarak çıkartılan 6.6.1988 tarihli Yönetmelik hükümlerine tabi olduğu, üst rütbeye terfii durumunun Yönetmelik hükümlerine göre yürütüleceği, yönetmelikte ve uygulama işleminde mevzuata aykırı bir yön bulunmadığı belirtilerek ve ayrıca davanın süresi içinde açılmadığı iddia edilerek, reddi savunulmaktadır. Danıştay Tetkik Hakimi: Suna Türkoğlu Danıştay Savcısı Sevil Engin'in Düşüncesi: Davacı, 3201 sayılı emniyet Teşkilatı Kanununun 311 sayılı Kanun Hükmünde kararname ile değişik 55 inci maddesine dayanılarak çıkarılan 12.4.1988 günlü, 88/12905 karar sayılı "Poliste Rütbe Terfii Esaslarına Dair Yönetmeliğin" halen görev yapmakta olan polis amirlerine uygulanıp uygulanmayacağının açıklıkla belirtilmemesi nedeni ile bu yönetmeliğin ve yönetmeliğe dayanılarak yapılan uygulama sonucu terfi ettirilememesine ilişkin işlemin iptalini istemektedir. Davacının, Polis Akademisinden 17.7.1979 tarihinde komiser yardımcısı olarak mezun olduğu 1982 yılında komiserliğe, 2.8.1985 tarihli onay ile başkomiserliğe, terfi ettiği ve 2.8.1988 tarihinde emniyet amirliği rütbesine terfi etmesi gerekirken çıkarılan Yönetmeliğe dayanılarak terfi işleminin yapılmadığı nedeniyle bu davayı açtığı anlaşıldığından davalı içişleri Bakanlığının süre defi yerinde görülmemiştir. 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 55 inci maddesini değiştiren 311 sayılı Kanun Hükmünde Kararname 29.2.1988 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girmiş, rütbe terfinin şekli ve icra tarzını düzenleyen Poliste Rütbe Terfii Esaslarına Dair Yönetmelik de 6.6.1988 günlü, 19834 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Anılan yönetmeliğin 24 üncü maddesinde, bu yönetmeliğin yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilmiştir. 3201 sayılı Kanunun 311 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 55 inci maddesi ve ilgili yönetmelik yayımlandıkları tarihten itibaren yürürlüğe girdiğinden ve halen yürürlükte olduğundan şu anda görev yapmakta olan polis amirlerine uygulanacağı tabiidir. Yönetmeliğin geçici 3 üncü maddesinde, kanunun yayımı tarihinden önce (29.2.1988) üç yılını tamamlayan polis amirlerinin bir üst rütbeye terfileriyle ilgili bazı hükümler getirilmişse de, 13.7.1988 tarihinde başkomiserlikte 3 yılını tamamlayan davacının durumu geçici madde kapsamına girmediği gibi, yönetmelikte müktesep hak konusunda anılan madde dışında herhangi bir hükümde bulunmamaktadır. Bu kibarla Kanunun amir hükmüne uygun olarak çıkarılan yönetmeliğin iptalini gerektirecek hukuki bir neden bulunmamaktadır. Davanın, davacının emniyet amirliği rütbesine terfi ettirilmemesine ilişkin kısmına gelince: Davacı, normal bekleme süresini (3 yıl) Kanunun yayımı tarihinden önce tamamlamaması nedeniyle terfi yönünden yeni Kanuna ve Yönetmeliğe tabi olacağından ve yönetmelikte belirtilen bekleme süresini tamamlamamış bulunduğunda, adı geçenin emniyet amirliğine terfi ettirilmemesinde de mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle yasal dayanağı bulunmayan davanın reddi gerekeceği düşünülmüştür. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay idari Dava Daireleri Genel Kurulunca gereği görüşüldü: Dava, 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 311 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 55 inci maddesine dayanılarak hazırlanan ve 6.61988 günlü 19834 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 12.4.1988 günlü 88/12905 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Poliste Rütbe Terfii Esaslarına Dair Yönetmeliğin, halen görev yapmakta olan polis amirlerine uygulanıp uygulanmayacağının açıklıkla belirtilmemesi nedeni ile bu yönetmeliğin ve yönetmeliğe dayanılarak yapılan uygulama sonucu terfii ettirilmemesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır. Davalı İdarelerin süreye ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir. 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 311 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 55 inci maddesinde polis amirlerinin rütbeleri sayılmış, rütbelerde bekleme süreleri ayrıntılı bir biçimde yeniden düzenlenmiş ve "terfide esas sırası ile liyakat ve kıdemdir" hükmüne yer verilmiştir. Anılan maddenin son fıkrasında ise rütbe terfiinin şekli ve icra tarzının çıkartılacak yönetmelikle tesbit edileceği belirtilmiştir. Bu hükme dayanılarak hazırlanan ve 6.6.1988 günlü 19834 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 12.4.1988 günlü 88/12905 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Poliste Rütbe Terfii Esaslarına Dair Yönetmeliğin 8 inci maddesinde, rütbelerdeki bekleme süreleri Kanuna uygun olarak düzenlenmiş ve 13 üncü maddesinde rütbe terfiinin şartları sayılmıştır. Yönetmeliğin Geçici 3 üncü maddesinde ise, 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 311 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 55. maddesinin yürürlüğe girdiği 29.2.1988 tarihine kadar bulundukları rütbede üç senelerini doldurup bir üst rütbeye terfii hakkını kazandıkları halde kendilerine atfı kabil olmayan sebeplerle terfi edemeyen polis amirlerine, 8 inci maddede belirtilen bekleme sürelerini doldurmadan bir üst rütbeye terfii etme olanağı sağlanmıştır. Dava dosyasının incelenmesinden, Polis Akademisi mezunu olan davacının 13.7.1979 tarihinde komiser yardımcılığına, 13.7.1982 tarihinde komiserliğe, 13.7.1985 tarihinde de başkomiserliğe terfien atandığı, bu rütbedeki 3 yıllık bekleme süresini 13.7.1988 tarihinde doldurduğu, ancak süresi dolmadan önce 29.2.1988 tarihinde 311 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği ve rütbelerdeki bekleme sürelerinin yeniden düzenlendiği anlaşılmaktadır. Genel ve düzenleyici nitelikteki işlemler, ilke olarak, yürürlüğe girdikleri tarihten sonraki olaylara uygulanırlar ve daha önceki hukuksal düzene göre doğmuş bulunan haklara etki etmezler. Nitekim bu kuraldan hareketle 3201 sayılı Kanunun 55 inci maddesinin yürürlüğe girdiği 29.2.1988 tarihine kadar, bulundukları rütbede üç senelerini dolduranlar yönünden doğmuş bulunan bir üst rütbeye terfii hakkı, Yönetmeliğin yukarıda açıklanan Geçici 3 üncü maddesinin 1 inci cümlesinde yer alan hükümle korunmuştur. Ancak, Kanun değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihte, henüz eski Kanuna göre de bekleme süresini doldurmamış yani bir üst rütbeye terfii hakkını kazanmamış olanlar yönünden, doğmuş ya da kazanılmış bir haktan söz etmek mümkün olmadığından, bu durumda Kanun değişikliğinin Resmi Gazetede yayınlanmasından sonra rütbe terfii yapacak olan polis amirleri hakkında yeniden belirlenen bekleme süresinin uygulanması yasal bir zorunluluk teşkil etmektedir. Aksi halde, Kanun değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihte bulundukları rütbede bir gün bile kıdemli olanlar yönünden, bu Kanunda öngörülen bekleme sürelerinin uygulanmaması ve dolayısıyla Kanunun yürürlüğünün ileriki bir tarihe ertelenmesi gibi bir durum ortaya çıkar ki, bunun yasal durumla bağdaşmayacağı kuşkusuzdur. Kanunun değişikliğinin yürürlüğe girdiği 29.2.1988 tarihinde, henüz değişiklikten önceki duruma göre bu üç yıllık bekleme süresini tamamlamamış olan davacının terfii yönünde yeni Kanun ve Yönetmelik hükmüne tabi olacağı açık bulunduğundan 13.7.1988 tarihinde bir üst rütbeye terfi ettirilmemesinde mevzuata aykırı bir yön bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle yasal dayanaktan yoksun bulunan davanın reddine 23.2.1990 günü oybirliğiyle karar verildi.