İlk Derece Mahkemesi 1985/143 E. 1986/42 K.

Davacı : ........... Davalılar : 1- Kültür ve Turizm Bakanlığı 21- Maliye ve Gümrük Bakanlığı Davanın Özeti : Memurlar ve Diğer Kamu Görevlileri İle İlgili Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında 243 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 1985 yılında hangi görevler için ne miktarda iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük zammı ve mali sorumluluk tazminatı ile özel hizmet tazminatı verileceğini belirleyen 7.12.1984 günlü 84/8855 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının ve bunlara dayanılarak emsallerine göre daha düşük zam ve tazminat ile ek gösterge ödenmesi yolundaki işlemin, Anayasanın eşitlik ilkesine, yürürlükteki mevzuata ve hak ve adalet kurallarına aykırı olduğu iddiasıyla iptali ile mahrum kaldığı ödemeler farklarının 1.1.1985 tarihinden itibaren ödenmesi isteminden ibarettir. Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığının Savunmasının Özeti : 241 ve 243 sayılı Kanun hükmünde kararnameler ile sınıf ve unvanlar itibariyle kimlere ne miktarda ek gösterge uygulanacağının tespit edildiği, 26.6.1984 günlü 84/8230 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile de 400 ve 500 ek gösterge uygulanacak görev unvanlarının belirlendiği, davacının bu kararnamede yer almadığı, bunun için de 1984 yılında 300, 1985 yılında da 450 ek gösterge uygulandığı, 7.12.1984 günlü 84/8855 sayılı yan ödeme kararnamesinde de görev unvanı yer almayan davacıya aynı kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca, yan ödeme ve özel hizmet tazminatlarının emsalleri gibi tespit edilmesi için Maliye ve Gümrük Bakanlığı nezdinde girişimde bulunulduğu ancak teklifleri doğrultusunda işlem yapılmadığı, belirtilerek davanın reddi savunulmuştur. Davalı Maliye ve Gümrük Bakamlığının Savunmasının Özeti : Kanun Hükmünde kararname ile yan ödeme ve ek göstergeler ile ilgili Bakanlar Kurulu kararlarının yasalara, uygulama işleminin de Bakanlar Kurulu kararlarına uygun olduğu, davacının, daha yüksek miktar ve oranlarda yan ödeme, özel hizmet tazminatı ve ek gösterge istemesinin yasal dayanağı bulunmadığı belirtilerek davanın reddi savunulmaktadır. Danıştay Tetkik Hakimi : Suna Türkoğlu Danıştay Savcısı Nevin Gönenç'in Düşüncesi : Davacı, 243 sayılı Kanuni Hükmünde Kararnamenin ve 1985 yılında hangi görevler için ne miktarda, iş güçlüğü iş riski, temininde güçlük zammı ve mali sorumluluk tazminatı ile özel hizmet tazminatı verileceğini belirleyen 7.12.1984 gün ve 84/8855 sayılı Bakanlar Kurulu kararının ve bunlara dayanılarak emsallerine göre eksik zam ve tazminat ile ek gösterge ödenmesi yolundaki işlemin iptali ile mahrum kaldığı ödemeler farklarının 1.3.1985 tarihinden itibaren tarafına ödenmesini istemektedir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7 nci maddesinde, dava açma süresinin Danıştay'da 60 gün olduğu, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilecekleri hükme bağlanmış olup, aynı kanunun 11 nci maddesinde; ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurmanın işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı hükmü yer almış bulunmaktadır. Dosyanın incelenmesinden; davacının 3.1.1985 günlü dilekçesi ile idaresine müracaat ederek, iş güçlüğü, temininde güçlük zammı ve özel hizmet tazminatı ile ek göstergesinin emsal başkan yardımcılıkları gözönüne alınmadan eksik ödendiğinden bahisle maddi kayıplarının telafisini istediği, idaresince aynı gün Kültür ve Turizm Bakanlığına iletilen bu dilekçesine cevap verilmediği, 17.9.1985 tarihinde ikinci defa verdiği ve aynı Bakanlığa iletilen dilekçesinde de 3.1.1985 günlü dilekçesine cevap verilmediğini, halen emsallerinden düşük maaş aldığını belirterek maaş durumunun düzeltilmesini istediği, bu müracaatına Kültür ve Turizm Bakanlığınca idaresi aracılığı ile gönderilen 27.9.1985 günlü « «Konunun Maliye ve Gümrük Bakanlığına iletildiği» » sonuç alındığında bilgi verileceği yolundaki yazı üzerine 3.12.1985 tarihinde bu davayı açtığı anlaşılmıştır. Yukarıda belirtilen kanun hükümleri karşısında, davacının idaresi kanalı ile Kültür ve Turizm Bakanlığına gönderdiği 3.1.1985 günlü dilekçesine cevap verilmemesi üzerine 60 günlük cevap verme süresinin bitiminden itibaren dava açma süresi olan 60 gün içinde dava açması gerekirdi. 17.9.1985 tarihinde yaptığı ikinci başvuru üzerine tesis ettirdiği işlem geçmiş olan dava açma süresini yeniden ihya etmeyeceğinden davanın süre aşımı yönünden incelenme olanağı bulunmamaktadır. İşin esasına gelince; 243 Sayılı Kanun hükmünde kararnamenin Anayasaya aykırı olduğu yolundaki davacı iddiası ciddi görülmemiştir. 657 sayılı kanunun zam ve tazminatlar başlıklı ek maddesinde; iş güçlüğü, iş riski ve temininde güçlük zammının hangi işi yapanlara hangi görevlerde bulunanlara ödeneceğinin, miktarının, ödeme usul ve esaslarının devlet personel dairesi ve Maliye ve Gümrük Bakanlığınca hazırlanacağı ve Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulacağı hükme bağlanmış, yine aynı maddede görevlilerin yetki ve sorumlulukları dikkate alınarak Bakanlar Kurulunca belirlenecek esas ve ölçüler dahilinde özel hizmet tazminatı ödeneceği belirtilmiştir. Bu hükmün verdiği yetkiye dayanılarak yürürlüğe konulan 84/8855 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile bu tespit yapılmış ve zam ve tazminat ödenecek görevler bu kararnameye ekli cetvellerde gösterilmiştir. Davacı sözü edilen kararnameye ekli cetvellerde, Milli kütüphane başkan ve başkan yardımcısı görevlerine yer verilmediğini, milli kütüphane başkanlığının ülkenin kültür ve bilgi birikimini sağlaması nedeniyle büyük önemi olan bir kuruluş olduğunu, bu durumda kendisine Atatürk Kültür Merkezi, Türk Dil Kurumu. Atatürk Araştırma Merkezi gibi benzer kuruluşlarda başkan yardımcılarına verilen zam ve tazminatlar emsal alınarak ödeme yapılması gerektiğini ileri sürmekte ise de salt kararnameye ekli cetvellerde davacının görev unvanına yer verilmemiş olması kararnamenin iptali için yeterli sebep teşkil edemez. Aynı kararnamenin karar bölümünün 5. maddesinin a fıkrasında yer alan bu karar ve ekli cetvellerin uygulanmasından doğacak sorunları ödemelere esas olacak biçimde çözüme bağlamaya ve benzer görev unvanları tespit etmeye, Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Maliye ve Gümrük Bakanlığının yetkili olduğu yolundaki hükmü uyarınca, unvanlarına kararnamede yer verilmeyen görevler içinde zam ve tazminat ödenmesi sağlanmış bulunmaktadır. Nitekim, davacıya da işgal ettiği kadro görevinin teşkilat yapısı içerisindeki yeri gözönünde bulundurularak, kararnameye ekli cetvellerde yer alan benzer görev unvanı tespit edilmek suretiyle, 800-800 iş güçlüğü ve temininde güçlük zammı ve %20 oranında özel hizmet tazminatı ile 657 sayılı kanunun 43 ncü maddesinin B-a bendi hükmü uyarınca 300 ek gösterge verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda 657 sayılı Kamunun verdiği yetkiye dayanılarak yürürlüğe konulan kararname uyarınca davacı hakkında tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle davanın süre ve esas bakımından reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay idare Dava Daireleri Genel Kurulunca Duruşma için önceden taraflara tebliğ edilmiş olan 17.10.1986 günü davacının, davalı Maliye ve Gümrük Bakanlığını temsilen Hazine Av. ........ ile Kültür ve Turizm Bakanlığını temsilen Hukuk Müşaviri Nuran Hatipoğlu'nun geldikleri, Danıştay Savcısının da hazır olduğu görülerek açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun söz verilerek dinlendikten, Danıştay savcısının düşüncesi alındıktan sonra duruşmaya son verildi. Dava dosyası incelendi, davanın süresinde açıldığı görülerek işin gereği görüşüldü : Memurlar ve Diğer Kamu Görevlileri ile ilgili Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında 243 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesi 657 sayılı kanunun değişik 43 üncü maddesini değiştirerek 1100.800 ve 650 rakamlı ek gösterge uygulanacak görev unvanları belirlemiş, Genel idare Hizmetleri sınıfına dahil 1 inci derece kadrolardan, 500 ve 400 rakamlı ek gösterge uygulanacak görev unvanlarının ise Bakanlar Kurulu Kararı ile tespit edileceğini hükme bağlamıştır. 9.1.1985 günlü 18630 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 31.12.1984 gününden geçerli olarak yürürlüğe konulan 28.12.1984 günlü 84/8928 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile de 500 ve 400 ek gösterge uygulanacak görev unvanları belirlenmiştir. 12.12.1984 günlü 18603 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 7.12.1984 günlü 84/8855 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile aynı Kanunun Ek Geçici 9 uncu maddesi kapsamına giren kurumlardan aylık alanlara 1985 Mali Yılında hangi görevleri için ne miktarda iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük zammı ve mali sorumluluk tazminatı ile özel hizmet tazminatı verileceği saptanmıştır. 13.8.1984 günlü 18488 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 17.8.1984 günlü 84/8360 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile 1 inci derece kadro olarak belirlenen Milli Kütüphane Başkan Yardımcılığına davacı, 7.12.1984 günlü 8676 sayılı Bakan Onayı ile atanmıştır. Kültür ve Turizm Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında 187 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 8 inci maddesi ile Kültür ve Turizm Bakanlığının Ana hizmet birimleri arasında yer alan Milli Kütüphane Başkanlığının Başkan Yardımcısı olan Davacının görev unvanına yan ödemelerle ilgili 84/8855 sayılı kararnamede ve ek gösterge ile ilgili 84/8928 sayılı kararnamede yer verilmemiştir. 84/8855 sayılı kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca, bu karar ve karara ekli cetvellerin uygulanmasında doğacak sorunları ödemelere esas olacak biçimde çözüme bağlamaya, benzer görev unvanları tespit etmeye, kamu kurum ve kuruluşlarının yeniden teşkilatlanması sonucu yeniden ihdas edilecek kadro (görev) unvanları için bu kararnameye ekli cetvellerde yer alan benzeri kadro (görev) unvanları dikkate alarak ve ödemelere esas olacak biçimde tespitler yapmaya, Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkili kılındığından Kültür ve Turizm Bakanlığı, Milli Kütüphane Başkan ve Başkan Yardımcısının yan ödeme ve özel hizmet tazminatlarının, Atatürk Kültür Merkezi, Atatürk Araştırma Merkezi Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu Başkanı ve Başkan Yardımcısı seviyesinde tespit edilmesi amacıyla 19.12.1984 günlü 1265 sayılı yazı ile Devlet Personel Başkanlığı nezdinde girişimde bulunmuş ise de; Maliye ve Gümrük Bakanlığınca yapılan vize işleminde Milli Kütüphane Başkan Yardımcısına 800 puan işgüçlüğü zammı, 800 puan temininde güçlük zammı %20 oranında özel hizmet tazminatı öngörülmüş ve ek gösterge kararnamesinde davacının görev unvanı yer almadığından genel idare hizmetleri sınıfına dahil 1 inci derece kadrolu eleman olarak 300 rakamlı ek gösterge uygulanmıştır. Davacı, kendisine uygulanan yan ödeme, özel hizmet tazminatı ve ek göstergenin emsallerine göre düşük miktarlarda tespit edildiğini iddia ederek bu davayı açmıştır. Dava dilekçesinde, 7.12.1984 günlü 243 sayılı kararnamenin iptali istenmekte ise de; 243 sayılı kararname Kanun Hükmünde olduğundan Danıştay'da incelenmesine ve iptaline olanak bulunmamaktadır. Davacı kendisine emsal olarak, Atatürk Araştırma Merkezi, Atatürk Kültür Merkezi, Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu Başkan Yardımcılarını göstermekte ve yan ödemeler ile ek göstergesinin bu görev unvanları dikkate alınarak hesaplanmasını istemektedir. Kültür ve Turizm Bakanlığının ana hizmet birimleri arasında sayılarak « «Başkanlık» » biçiminde örgütlendirilen Milli Kütüphanenin Başkan Yardımcılığı görev unvanı, kuruluşu ve görevleri Anayasanın 134 üncü maddesinde ve 2876 sayılı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Kanununda gösterilen bu Kurumların Başkan Yardımcılığı görevleri ile kıyaslayarak emsal alarak yerinde görülmemiştir. Maliye ve Gümrük Bakanlığı vize uygulaması ile, Milli Kütüphane Başkanına 800 puan işgüçlüğü, 800 puan temininde güçlük zammı ve %25 oranında özel hizmet tazminatı öngördüğünden, davacıya işgal ettiği kadro (görev) unvanının teşkilat yapısı içindeki yeri gözönünde bulundurularak, işgüçlüğü zammı olarak 800 puan, temininde güçlük zammı olarak 800 puan ve özel hizmet tazminatı olarak da %20 oranı uygulanarak ödeme yapılmasında hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır. Davanın ek göstergeye yönelik kısmına gelince : Bakanlar Kurulu 243 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğünden sonra 31.12.1984 gününden geçerli olmak üzere 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ek geçici maddelerine göre aylık alanlar ve anılan kanunun 36 ncı maddesinde belirtilen Genel idare Hizmetleri Sınıfına dahil 1 inci derece kadrolarda bulunanlardan 500 ve 400 rakamlı ek gösterge uygulanacak görev unvanlarını 28.12.1984 günlü 84/8928 sayılı kararı ile belirlemiştir. Bu Kararnamede Milli Kütüphane Başkam 500 rakamlı ek gösterge uygulanacak unvanlar, Daire Başkanı da 400 rakamlı ek gösterge uygulanacak unvanlar arasında sayıldığı halde Milli Kütüphane Başkan Yardımcısı görev unvanına yer verilmemiştir. Milli Kütüphane Başkan Yardımcısından hiyerarşik olarak daha alt kademede görev yapan daire başkanlarına kararnamede bu görev unvanında yer verildiği için 400 rakamlı ek gösterge uygulanırken, Başkan Yardımcısına 300 rakamlı ek gösterge uygulanmasında, görevlerin önemi ve özelliği ile yetki ve sorumlulukların dikkate alınmadığı ve bu durumun hiyerarşik kademeleşmeyi olumsuz yönde etkilediği açıktır. Açıklanan nedenlerle, davacıya ödenen yan ödeme ve özel hizmet tazminatında Milli Kütüphane Başkanına ödenenler dikkate alındığında haksız ve adaletsiz bir yön bulunmadığından, davanın bu kısmının reddine, Daire Başkanına 400 rakamlı ek gösterge uygulanırken Milli Kütüphane Başkan Yardımcısına 400 den düşük rakamlı ek gösterge uygulanmasında hukuka uyarlık görülmediğinden davanın bu kısmının kabulü ile uygulama işleminin iptaline ve 1.1.1985 tarihinden itibaren ek gösterge farklarının, davacıya idarece ödenmesine, aşağıda ayrıntısı gösterilen ve davacı tarafından yapılan 4700.00 lira yargılama giderinin davanın haklılığı oranında hesaplanan 2350 lira liranın davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari ücret tarifesine göre hesaplanan 11.000 lira vekalet ücretinin ise davacıdan alınarak davalı Maliye Bakanlığına verilmesine 17.10.1986 günü oybirliğiyle karar verildi.