İlk Derece Mahkemesi 1985/136 E. 1986/45 K.

Davanın Özeti : ....... İli, Merkez ....... Balıkçı Barınağının kullanma hakkının ....... ili özel idaresine devredilmesine ilişkin 11.3.1985 günlü 85/1985 sayılı Bakanlar Kurulu kararının; söz konusu balıkçı barınağının, Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca değil, ....... Belediyesi tarafından ve Belediyenin olanakları ile yaptırıldığı uzun yıllardan beri de Belediyesi tarafından kullanıldığı, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının zaman zaman onarım için ödenek verdiği ve bu durumun da 6237 sayılı Kanunun 5 inci maddesine göre zorunlu olduğu, özel idarelerden daha büyük ve önemli kamu hizmeti gören bir yerel idare olan belediyeden balıkçı barınağının alınıp özel idareye devrini gerektiren hiçbir nedenin bulunmadığı iddia edilerek iptali istenilmektedir. Davalı Başbakanlık Savunmasının Özeti: Usul yönünden, idarelerine husumetin yönetilmemesi gerektiği, davanın süresi içinde açılmadığı, esas yönünden, adı geçen kıyı tesisinin inşası ve müteakiben kullanma hakkının kesin devri konusunda yapılan işlemin usul ve esas bakımından Kanun hükümlerine uygun bulunduğu belirtilerek davanın reddi savunulmaktadır. Davalı Bayındırlık ve İskan Bakanlığının Savunmasının Özeti: Davanın süresi içinde açılmadığı, 6237 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi ile 7305 ve 527 sayılı Kanun hükümlerine göre Limanlar İnşaata Genel Müdürlüğünce yaptırılması uygun görülen kıyı tesisinin 6237 sayılı Kanunun 4. maddesi uyarınca, ilgilisine göre hangi kuruluşa devredileceğinin tespit edilmesi için, Maliye, Ulaştırma ve İçişleri Bakanlıklarından görüş istendiği ve iptali istenilen Bakanlar Kurulu Kararı ile de 6237 sayılı Kanunun 4 ve 5 inci maddelerine göre ....... İl Özel İdare Müdürlüğüne devredildiği, yapılan işlemde Kanun hükümlerine aykırılık bulunmadığı belirtilerek davanın reddi savunulmaktadır. Danıştay Tetkik Hakimi : S.T. Danıştay Savcısı A.N.Ç.'nun Düşüncesi: ....... ile, Merkez ....... balıkçı barınağının kullanma hakkının ....... ili özel idaresine verilmesine dair 11.3.1985 gün ve 85/9216 Bakanlar kurulu Kararı dava konusu edilmiştir. Davalı idarelerin, davanın süresinde açılmadığına ilişkin iddiaları yerinde değildir. 6237 sayılı Limanlar İnşaatı Hakkında Kanunun l ve 3. maddeleri, yurt kıyılarındaki şehir ve kasabalarımızın ihtiyacını karşılamak üzere iskele, rıhtım, mendirek, barınak ve limanlar inşaatı ile tesisat, teçhizat ve onarımlarını yaptırmaya Bayındırlık Bakanlığının yetkili olduğunu hükme bağlamış ve aynı Kanunun 4. maddesinde, yaptırılan tesislerin inşatları tamamlandıkça ilgisine göre ve bakanlar kurulunca kararlaştırılacak esaslar Dairesinde işletme teşekküllerine, özel idare veya belediyelere devrolunacağı belirtilmiştir. ....... İli ....... Balıkçı Barınağı Ana Mendireği onarım inşaatı işinin, kalkınma planında ve 1982 yılı programı yatırım projeleri içinde yer aldığı, söz konusu işin, bakanlık onayı uyarınca 6237 sayılı Kanunun 3. maddesine göre Limanlar inşaatı Genel Müdürlüğünce yaptırıldığı, mevcut balıkçı barınağının 70 metre daha uzatılmak suretiyle büyütüldüğü ve tamir edildiği anlaşılmaktadır. Davacı belediye, balıkçı barınağının belediye tarafından inşa edilerek hizmete konulduğunu ileri sürmekte ve konuyla ilgili 8.7.1986 günlü Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü yazısında, sahil yolu yapımında idarelerince denizde inşa edilen iki adet mahmuz üzerine belediye tarafından balıkçı barınağı inşa edilerek hizmete sokulduğunun sanıldığı bildirilmektedir. 6237 sayılı kanının 4. maddesi, inşası tamamlanan balıkçı barınağı işletmesinin ilgisine göre işletme teşekküllerine, özel idare veya belediyelere devri konusunda takdir hakkı tanımışsa da, büyütülerek tamir edilen balıkçı barınağının davacı belediyeye aidiyeti konusunda bir inceleme yapılmaksızın barınak işletmesinin dava konusu kararla il özel idaresine bırakılmasında, söz konusu Yasa maddesi ile güdülen amaca uyarlık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenle, yeterli inceleme yapılmadan tesis edildiği anlaşılan dava konusu kararın iptali gerekeceği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunca 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 17 inci maddesinin 4 üncü bendi uyarınca duruşmaya konulan ve usulüne uygun olarak taraflara tebliğ edilen 21.11.1986 günü, davacı idareyi temsilen Belediye Başkanının, davalı Başbakanlığı temsilen S.K.'nün ve davalı Bayındırlık ve İskan Bakanlığını temsilen S.Ü.'nün geldikleri Danıştay Savcısının da hazır bulunduğu görülerek açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verildikten ve Danıştay Savcının düşüncesi alındıktan sonra duruşmaya son verildi, dava dosyasındaki belgeler de incelenerek işin gereği görüşüldü: Başbakanlık husumet itirazı yerinde görülmemiştir. Dava, 11.3.1985 günlü 85/9216 sayılı Bakanlar Kurulu kararının, ....... İli Merkez ....... Balıkçı Barınağının kullanma hakkının ....... ili özel idaresine devredilmesine ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır. Bakanlar Kurulunun iptali istenilen kararı Resmi Gazetede yayınlanmamıştır. ....... Balıkçı Barınağının devir teslim işlemi ise Bayındırlık ve İskan bakanlığı ile özel İdare Kurulu arasında 12.6.1985 günlü tutanak ile tesis edilmiş ve bu işlemde ....... Belediyesi taraf olmamıştır. Davacı Belediye Başkanlığının 15.8.1985 günlü 249 sayılı başvurusu üzerine, durumun, ....... İli özel İdare Müdürlüğünce 21.8.1985 günlü işlemle davacıya bildirildiği ve bu yazılı bildirim üzerine davanın süresi içinde açıldığı, dava dosyasının incelenmesinden anlaşılmaktadır. Anayasanın 125 inci maddesinin 3 üncü fıkrasında yer alan "İdari işlemelere karşı açılacak davalarda süre, yazılı bildirim tarihinden başlar." hükmü ile 25777 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 7 nci maddesinin 2 nci bendi hükmü uyarınca davalı idarelerin süreye ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir. Genel gerekçesinde açıklandığı biçimde, "kıyı imalatını esaslı surette ele almak" amacıyla çıkarılan 6237 sayılı Limanlar İnşaatı Hakkında Kanun, ilk üç maddesinde yurt kıyılarındaki şehir ve kasabalarımızın ihtiyaçlarını karşılamak üzere iskele, rıhtım, mendirek, barınak ve limanlar inşaatı ile tesisat, teçhizat ve onarımlarıyla ilgili genel hükümler getirmekte; 4 üncü maddesinde ise, "yaptırılan tesisler inşalar tamamlandıkça ilgisine göre ve icra vekilleri heyetince kararlaştırılacak esaslar Dairesinde işletme teşekküllerine, özel idare veya belediyeler devrolunur" hükmünü taşımaktadır. 4 üncü maddenin madde gerekçesi ise, anılan maddedeki yaptırılan tesisler ibaresini "inşatları bitmiş veya bitecek olanlar" biçiminde açıklamaktadır. 6237 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ise bu Kanunun dışında; "mevcut ve hususi kanunları ile inşa edilmekte olanlarla, bu Kanun gereğince ele alınacak tesislerin bakım ve iyi halde bulundurulmaları bunları işleten teşekküllere aittir. Denizcilik Bankası Türk Anonim Ortaklığı ile İktisadi Devlet Teşekküllerine ait olanların esaslı tamirleri kendilerine aittir. Belediye ve mahalli idarelere ait olanların esaslı tamirleri Bayındırlık vekaletince yapılır..." hükmünü getirmiştir. Anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda Kanunun limanlar inşaatı konusunda Bakanlar Kuruluna, Bayındırlık Bakanına ve Maliye Bakanına ve Maliye Bakanına bir takım yetkiler verdiği; Kanunun kapsamına giren tesislerin inşatları tamamlandıkça ilgisine göre Bakanlar Kurulu Kararıyla tespit edilecek esaslar Dairesinde işletme teşekküllerine , özel İdare veya belediyelere devredilmesi konusunda verilen yetkinin ise, ancak idarece yaptırılan tesisler için söz konusu olduğu anlaşılmaktadır. Davalı idareler savunmalarında, ....... İli Merkez İlçesi ....... Balıkçı Barınağının 6237 sayılı Kanunun 3 üncü maddesine göre Limanlar İnşaatı Genel Müdürlüğünce yaptırıldığını öne sürerek, devir konusundaki tercihin ....... İl Özel İdare lehinde kullanıldığını açıklamakta iseler de; Dava dosyasında bulunan belgelerin incelenmesinden, ....... Sahil Yolu yapımı sırasında 66/083, 66/536 Km. arasında kalan kesimin deniz tahribatından korunması amacıyla girişimleri sonucu uzatılarak balıkçı barınağı haline dönüştürüldüğü, 1982 ve 1983 yıllarında, ise ....... balıkçı barınağının, Bayındırlık Bakanlığı Limanlar İnşaatı Genel Müdürlüğünün, 1982 yılı yatırım programı, Tarım, Balıkçı limanlar sektöründe 82A110040 proje numarası ile yer alan "işletilmekte olan yapıların onarım ve ıslahı bölümünden" onarım işinin yapıldığı anlaşılmaktadır. Bayındırlık Bakanlığı Limanları İnşaatı Genel Müdürlüğünün 3.6.4982 günlü 7949 sayılı ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Demiryolları, Limanlar ve Hava Meydanları İnşaatı Genel Müdürlüğü DLH. inşaatı 1. Bölge Müdürlüğünün 11.12.1986 günlü 159 sayılı yazılan da bu hususu teyit etmektedir. Esasen 1580 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin 36 ncı bendi de belediyelere, belediye sınırları içinde umuma mahsus iskele, rıhtım ve köprüleri, plana göre inşa ve idame etmek yetkisini vermektedir. Bu gerekçeyle, Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca inşa edilmeyen, sadece onarımı yapılan ....... Balıkçı Barınağının, İdarece yaptırılmış gibi düşünülüp kullanım hakkının 6237 sayılı Kanunun 4 ve 5 inci maddelerine göre ....... İl Özel İdaresine devredilmesinde Kanuna uyarlık görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle 11.3.1986 günlü 9216 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının, ....... İli Merkez ....... Balıkçı Barınağının kullanma hakkının ....... İli Özel İdaresine devredilmesine ilişkin kısmının iptaline, davacı tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 3400 TL. lira yargılama giderinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine 21.11.1986 günü oyçokluğuyla karar verildi. KARŞI OY ....... Balıkçı Barınağı inşaatının; Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Demiryolları Limanlar ve Hava Meydanları İnşaatı Genel Müdürlüğünce yapıldığını kanıtlayan bir belge dosya içinde yok ise de; dosyadaki bilgi ve belgelerden ....... Balıkçı Barınağının ....... Belediyesince yapıldığını kesin olarak kanıtlayan bir belge de mevcut değildir. Bu durumda, esaslı onarımı Bayındırlık Bakanlığınca yapılan tesisin, kullanım hakkının 6237 sayılı Kanunun 4 ve 5 inci maddeleri uyarınca ....... İli Özel İdaresine devredilmesine ilişkin işlemde Kanuna aykırılık bulunmadığından, çoğunlukça Bakanlar Kurulu Kararının bu kısmının iptaline ilişkin olarak verilen karara karşıyız.