İlk Derece Mahkemesi 1940/7 E. 2003/7 K.

T.C. ANTALYA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2018/221 KARAR NO : 2020/178 DAVA : Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 13/02/2018 KARAR TARİHİ : 11/03/2020 Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: A.TALEP: 1. Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkilinin davalı ... ile sözlü olarak mal alımı konusunda anlaştıklarını, davalıya dava konusu olan 6 adet çek verildiğnii, ancak çeklerin yazılmasına rağmen herhangi bir mal teslimi yapılmadığını, müvekkilinin mağdur olduğunu, dava konusu çeklerinde müvekkiline teslim edilmediğini ve söz konusu çeklerin icraya konulduğunu, müvekkilinin davalıya borcunun olmadığını bu nedenlerle müvekkilinin; ... seri numaralı ... TL bedelli çek, ... günlü ... seri numaralı ... TL bedelli çek, ... tarihli ... seri numaralı ... TL bedelli çek, ... günlü ... Seri No lu çek, ... TL ve ... günlü ... Seri No lu çeki ... TL bedelli çek, ... günlü ... Seri No lu ... TL bedelli çeklerden dolayı borçlu olmadığı yönünde menfi tespit kararı verilmesini ve dava değerinin %20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir. B. TARAF TEŞKİLİ: 2.Bilindiği üzere 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Hukuki Dinlenilme Hakkı” başlıklı 27. maddesi (Mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 73. maddesi) uyarınca davanın tarafları, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hak, yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını da içerir. Bu kapsamda kural olarak, duruşma yapılması zorunlu olan çekişmeli yargıda hakim, Kanunun gösterdiği istisnalar dışında tarafları dinlemeden veya iddia ve savunmalarını bildirmeleri için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez.(H. Pekcanıtez, O. Atalay, M. Özekes, Medeni Usul Hukuku, 11. Bası, 2011, s. 273)(bkz; İNCEOĞLU,Sibel., İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi Kararlarında Adil Yargılanma Hakkı, İstanbul 2008, 3. Baskı, s. 260-261) 3.Bu açıklamalar ışığında, mahkememizce dosyada taraf teşkili sağlanmıştır. C.CEVAP: 4.Davalı cevap dilekçesinde özetle; davalının malların teslim edilmediğine ilişkin iddiasının tamamen gerçek dışı olduğunu, tüm faturaların kesilerek davalıya teslim edildiğini, anlaşmanın kurallarına uymayanın davacı olduğunu, davalının, malları teslim etmesine rağmen davacının çek bedellerini bankaya ödemediğini, kötü niyetli olarak eldeki davayı açtığını, çek bedellerinin ödenmemesi dolayısıyla icra takipleri yapıldığını, icra ceza mahkemesine şikayette de bulunulduğunu, taraflar arasında yapılan şifahi görüşmede davacının, ödemeleri uzatmak için elinde geleni yapacağını beyan ettiğini, tüm malların teslim edildiğini beyan ederek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. D. YARGILAMA SÜRECİ/HUKUKİ NİTELEME/MAHKEME KABULÜ: 5.Dava, menfi tespit talebine ilişkindir. 6.Öncelikle, menfi tespit davası ile ilgili genel bir açıklama yapılmasında ve ilgili yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar vardır: 7.Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit olarak adlandırılmaktadır. 8.Menfi tespit davasında amaç bir hukuki ilişkinin veya bir hakkın gerçekten mevcut olmadığının tespitine yöneliktir. Başka bir deyişle hukuki bir yarar bulunması koşuluyla sonuçta alacak-borç ilişkisi doğuracak bir durumun olmadığının tespiti amaçlanır. 9.Menfi tespit davası, normal bir hukuk davası gibi açılır. Borçlu, itirazın kaldırılması sırasında tetkik merciinde (m. 68-68a) ileri sürüp ispat edemediği itiraz ve def’ilerini, menfi tespit davasında yeniden ileri sürebilir; çünkü itirazın kaldırılması kararı, menfi tespit davasında kesin hüküm teşkil etmez. Nitekim aynı ilkeler, T.C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 17.03.2010 gün ve 2010/19-123 E. 2010/154 K; 07.12.2011 gün ve 2011/13-576 E. 2011/747 K sayılı kararında da vurgulanmıştır. (T.C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu., 2011/19-622 esas, 2012/9karar, Tar. 18/01/2012) 10.Menfi tespit davası ile ilgili bu açıklamalardan sonra dosyaya dönüldüğünde; dava, ilk önce Antalya ... Asliye Hukuk mahkemesinin .../... esasında açılmış olup, mahkemece dosya üzerinden görevsizlik yönünde hüküm kurulmuş, hüküm ... tarihinde kesinleşmiştir. Davacı tarafın dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi talebi ... olup, usulen bir eksiklik yoktur. 11.Dava konusu çekler takip konusu olmuştur. Antalya ... İcra Dairesinin .../... esas sayılı dosyası dosyamız arasına alınmıştır. Bu takibe dayanak çekler, ... günlü ... seri numaralı ... TL bedelli çek ve ... günlü ... seri numaralı ... TL bedelli çektir. Antalya ... İcra Dairesinin .../... esas sayılı dosyası uyap üzerinden dosya arasına alınmıştır. Bu takibe dayanak çek, ... tarihli ... seri numaralı ... TL bedelli çektir. Antalya ... İcra Dairesinin .../... esas sayılı dosyası uyap üzerinden dosya arasına alınmıştır. Bu takibe dayanak çekler, ... günlü ... Seri No lu ... TL ve ... günlü ... Seri No lu ... TL bedelli çeklerdir. Antalya ... İcra Dairesinin .../... esas sayılı dosyası uyap üzerinden dosya arasına alınmıştır. Bu takibe dayanak çek; ... günlü ... Seri No lu ... TL bedelli çektir. 12.Mahkememizce taraf delilleri toplanmıştır. 13.Öncelikle belirtmek gerekir ki; Davalı vekili, cevap dilekçesi ekinde irsaliyeli faturalar, teslim fişleri sunmuştur. 14.Vergi Usul Kanunu’nun 229. maddesinde "Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır" şeklinde tanımlanmıştır. 24.12.2003 tarihli ve 25326 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yargıtay İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 27.06.2003 tarihli ve 2001/l E., 2003/l K. sayılı kararında ise fatura; "Ticari satışlarda satıcı tarafından alıcıya verilen ve satılan malın miktarını, vasıflarını, ölçüsünü, fiyatını ve sair hususları veya ifa edilmiş hizmetleri gösteren hesap pusulası olup, ticari belge niteliğindedir" şeklinde tanımlanmaktadır (Kumkale, R.:Hukuki ve Mali Yönleriyle Fatura, Ankara 2007, s:73). 15.Faturaya tebliğ tarihinden itibaren sekiz gün içinde (mücerret) itiraz edilmemiş olması hâli, sadece o faturanın –miktar ve fiyat yönünden- münderecatını kabul anlamını taşır, yoksa o faturada yazılı malın alıcıya mutlaka, daha önce teslim edilmiş olduğu anlamına gelmez; satıcının faturada yazılı malı alıcıya veya kanuni temsilcisine teslim ettiğini ayrıca ispat etmesi zorunludur (Doğanay, İ.:Ticari Alım-Satım Akdi ve Nevileri, Ankara 2003, s:52, Doğanay, İ: Faturanın Kapatılması, Delil Olma Özelliği ve Faturaya İtiraz Aylık Yaklaşım Dergisi Sayı 4, Nisan 1993, s:8-13). 16.Bu genel anlatımlar sonrasında, taraf ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. 17.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümlerine göre: Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (HMK 222/1) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2). Bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması ve defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerektiği ise üçüncü fıkrada düzenlenmiştir. Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK 222/4). 18. ... tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı tarafça ticari defterlerin ibraz edilmediği, davalı tarafın ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede defterlerin usulüne uygun tutulduğu, davacının davaya konu ettiği çeklerin tümünün davacının ödemesi olarak ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davalının davacıya dava tarihi itibariyle, ... TL borçlu olduğu, davalının ticari defter kayıtlarına göre, davacının verdiği ve dava konusu ettiği toplam 6 adet çek tutarı olan ... TL tutarı ile ilgili ... TL lik davalı tarafından davacıya fatura düzenlendiği, ... TL tutarında ise mal teslim edilmediği yani davacının sadece ... TL yönünden borçlu olmadığı, ... TL lik kısım ile ilgili ise mal teslimi yapıldığından borçlu olduğu, davacı yanın ticari defter ve belgelerini ibraz etmemiş olmasından ötürü davalı tarafından davacı adına düzenlenen faturaların davacının kabulünde olup olmadığı hususunda bir karşılaştırma yapılamadığı, davacıya ait BA BS formları incelendiğinde 2016 yılında alım tutarı ... TL yi aşan aylardaki davalıdan alım yapılan faturaların tümünün 2016 yılında BA formunda vergi dairesine bildirildiği yeni 2017 yılında davalı tarafından düzenlenen ve ... TL yi aşan aylarda 37 adet fatura varken 31 adet alım faturası bildirildiği gönderilen BA formlarda detay olmadığından ve davacı tarafından defterlerde ibraz edilmediğinden hangi aydaki 6 adet faturanın kabulünde olmadığının ise tespit edilemediği, bu sonuçlara göre davacının sadece ... ... ... nolu ... TL lik çek yönünden ... TL lik kısmı için borçlu olmadığı belirtilmiştir. 19.Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiştir. 20.Davalı vekili, itiraz dilekçesinde, bir çekin kayıtlarda sehven mükerrer yer aldığını, bu yönüyle raporun hatalı olduğunu, ek rapor alınmasını talep etmiştir. 21.Mahkememizce itirazın değerlendirilmesi amacıyla ek rapor aldırılmıştır. 22. ... tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; itirazın doğru olduğu, mükerrer kayıttan bir tanesinin davacının alacak bakiyesinden çıkarılması ile kök raporda belirtilen ... TL borç tutarından ... TL lik mükerrer alacak çıkarıldığında ... TL davalının davacıdan alacaklı olduğunun anlaşıldığı, sonuç olarak davacının tüm çekler yönünden borçlu olduğu belirtilmiştir. 23.Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiştir. 24.Davacı vekili, itiraz dilekçesinde, raporun eksik ve hatalı olduğunu bildirir beyanda bulunmuştur. Davalı vekili, duruşmada, ek raporu bir diyeceklerinin olmadığını beyan etmiştir. 25.Davacı vekilinin itirazları soyut nitelikte görüldüğünden, yeniden rapor aldırılması yönündeki talebi yerinde bulunmamıştır. 26.Davacı taraf, ticari defterlerini sunmadığından, ticari defterleri incelenememiştir ancak bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere, davacıya ait BA BS formları incelendiğinde 2016 yılında alım tutarı ... TL yi aşan aylardaki davalıdan alım yapılan faturaların tümünün 2016 yılında BA formunda vergi dairesine bildirildiği yeni 2017 yılında davalı tarafından düzenlenen ve ... TL yi aşan aylarda 37 adet fatura varken 31 adet alım faturası bildirildiği anlaşılmıştır. 27.Davalı tarafın resmi bir kuruma dava konusu malları teslim aldığına yönelik beyanı kendisini bağlar. (Yargıtay 19.Hukuk Dairesi'nin 2016/4326 Esas, 2016/14860 Karar sayılı ilamı) 28.Davalının malları teslim ettiği, bilirkişi kök ve ek raporunda ispatlanmıştır. Bilirkişi raporunda belirtildiği üzere, dava konusu çekler nedeniyle davacı davalıya borçludur. 29.Tüm dosya kapsamı, bilirkişi kök ve ek raporundaki tespitler, BA BS formları bir arada düşünülerek, ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM/Ayrıntısı gerekçeli kararda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-Davacı tarafça yatırılan ... TL başvurma harcının mahsubu ile hazineye gelir kaydına, 3-Hükmün niteliği ve tarihi dikkate alınarak, alınması gerekli ... TL karar harcının, davacı tarafça başlangıçta yatırılan ... TL karar harcından mahsubu ile hazineye gelir kaydına, arta kalan harç bedelinin karar kesinleştiğinde istek halinde davacıya iadesine, 4-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı tarafça dosyada yapılan ve mahkememizce uyap sisteminden kontrol edilen (denetime elverişlilik açısından, uyap ekranında harç-masraf bölümü altında tahsilat reddiyat bilgileri başlığının içeriğinde masraflar açıkça yazmaktadır) posta-tebligat-bilirkişi ücreti gideri toplamı ... TL nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden; ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 7-Davacı tarafça yatan gider avansından harcanmayan kısmın hüküm kesinleştiğinde UYAP üzerinden kontrolü de sağlanarak davacı tarafa iadesine, karardan sonra tebligat ve benzeri masraflar için gider avansının kullanılması davacı tarafından istenirse tebligat ve benzeri için yapılacak masraflar düşüldükten sonra arta kalan miktarının UYAP üzerinden kontrolü sağlanarak karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine, (6100 sayılı HMK m. 333) ;12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu gereğince dava açılırken mahkeme veznesine yatırılacak olan gider avansının miktarı ile avansın ödenmesine ilişkin usul ve esasları belirten, "Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesi" göz önünde tutularak; her hangi bir bankaya ait hesap numarası ve/veya herhangi bir banka hesabına ait IBAN numarası verilmesi halinde taraflara ait artan gider avansının bildirdikleri hesaba aktarılmasına, davalı tarafından yatırılan gider avansının aynı şekilde istek halinde iadesine, 8-Kararın Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliği m. 58 gereği talep ve masraf bulunması halinde taraflara ve/veya Teb. K. m. 11 ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu., 22/01/2003, 2003/1-25 E., 2003/7 K., ,Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı., 10/07/1940, 1940/7 E., 1940/75 K. nolu kararları gereği vekil ile temsil edilen tarafın vekiline tebligata çıkartılmasına,(RUHİ, Ahmet Cemal., Tebligat Hukuku., 2008, 6. Baskı, s. 127); taraflardan birisi tarafından kanun yoluna başvurulması halinde bu hususun tebliğ isteği olarak değerlendirilerek, gerekçeli kararın tebliğe çıkarılmasına, Dair, davacı vekili ... ve davalı vekili ...'ün yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.11/03/2020 Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... ¸e-imzalıdır