2025/128 E. 2025/128 K.

T.C. ANKARA 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/128 Esas - 2026/13 TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ANKARA 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2025/128 KARAR NO : 2026/13

.... DAVA : Tasarım YİDK Kararının İptali ile Hükümsüzlük DAVA TARİHİ : 24/03/2025 KARAR TARİHİ : 14/01/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 14/01/2026 Davacı vekili tarafından davalılar aleyhine açılan Tasarım YİDK Kararının İptali ile Hükümsüzlük istemli davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA : Davacı vekili dilekçeleriyle özetle, ... sıra sayılı tasarım, ... adına 08.06.2024 tarihinde başvurusu yapılarak ilan edilmiş olduğunu; müvekkili tarafından söz konusu tasarıma ilişkin itirazda bulunulduğunu ve .... sıra numaralı tasarımın müvekkilinin tescilli ve tanınmış şekil markalarından doğan haklarını doğrudan ihlal ettiğini; müvekkil firmanın, .... şekil markası ....nezdinde tescilli olup.... sayı ile “tanınmış marka” olarak kabul edilmiş olduğunu; davalı tarafından ... Se’nin marka haklarını ihlal eden evvelki tasarımları, mahkeme nihai kararı ile iptal edilmiş olduğunu; davalı..., tanınmış marka ve tasarımlarla ayırt edicilik kazandırmayacak mini değişikliklerle bu marka ve tasarımlarla taklit etmeye çalıştığını beyan ederek .... sayılı tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP : Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; fikri mülkiyet hukukunda taklit yasak olmakla birlikte, esinlenmenin serbest olduğunu; davaya konu .... sıra numaralı tasarım ile itiraza gerekçe olarak gösterilen tasarımların bilgilenmiş kullanıcılar nezdinde, genel izlenim itibarıyla farklı olduğu kanaatine ulaşılmış olduğunu; itiraza konu “atlayan kedi” markasının bir hayvan olması nedeniyle zorunlu olan formunun dışında arka bacakların şekli, kuyruğun şekli, ön bacakların duruşu, üzerinde yer alan hareket algısı sağlayan çizgilerin varlığını ayırt edici bulunduğunu; dava dilekçesinde yer alan .... sayılı tasarım itiraz üzerine reddedildiği iddiasının doğru olmadığını; .... sayılı tasarım başvurusu ise tasarım sahibinin talebi ile iptal edilmiş olduğunu; kurum kararının hukuka uygun olduğunu ifade ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı şahıs vekili dilekçeleriyle özetle, müvekkiline ait tasarım görseli incelendiğinde yeşil zemin üzerine beyaz font büyük harfler ile yatay şekilde yazılmış power jaguar kelime markası ve bir adet zıplayan jaguar görselinden oluşmakta olduğunu; ürünün tanımlayıcı kısmının ise mojito olduğunu; davacının da ikrar ettiği üzere bilgilenmiş kullanıcıya hitap eden spor ürünleri ve enerji içecekleri sektöründe power jaguar + figürü ile davalıya ait ... markası ve zıplayan kedi figürü karışıklığa sebebiyet verecek nitelikte olmadığını; davacı müvekkiline ait olan markanın diğer bileşenleri, power jaguar kelimelerini yok sayarak sadece jaguar görseline dayalı olarak tasarımın hükümsüz kılınmasını talep ettiğini; enerji içeceği sektöründeki bilgilenmiş tüketici gözünde yalnızca zıplayan jaguar görseline dayalı olarak karışıklık yaratacağı düşüncesi hayatın olağan akışıyla bağdaşmadığını ifade ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davanın açılmasını müteakip davaya katılan tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını ve bilirkişi raporları alınmasını müteakip, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yazı İşleri Yönetmeliği'nin 41/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraf vekillerine tahkikat ve yargılamının geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır. GEREKÇE : Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının iddiaları karşısında, .... Kararının iptali ile davalı tasarımının hükümsüzlüğünün gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır. İşlem dosyasının tetkikinde, iptali istenen .. sayılı marka ve ... tarihleri arasında muterize ait görselleri içeren ....com sitesinin web archive kayıtları ve katalogda yer alan görseller ve kullanımların karşılaştırılması neticesinde muterizin ... görseli ile tasarımdaki vahşi hayvan figürü görseli arasında kol, bacak, kafa ve diş gibi detaylarda farklılık bulunduğu, tüm bu farklılıklar dikkate alındığında ....sıra numaralı tasarım ile itiraza gerekçe olarak gösterilen ....adına tescilli markalar, tanınmış marka ve web sitesi kayıtları ve kataloglardaki görsellerin genel izlenim itibariyle farklı olduğu, muterizin markalarının tanınmış olmasının 3. Kişilerin oluşturacağı ve içinde kedigillerden figür ihtiva eden tüm tasarımları kendiliğinden engelleme hakkı vermeyeceği ve 3. Kişilerin muterizin ... markasına benzemeyen figürleri oluşturacakları tasarımlarda kullanmasında herhangi bir mahsur olmadığı, bilgilenmiş kullanıcıların iki farklı tasarım karşısında bulunduklarını anlayabilecekleri ve muteriz ile başvuru sahibi arasında bağlantı kurmayacakları kanaatine ulaşılmıştır. Açıklanan gerekçelerle .... sıra numaralı tasarımın itiraz gerekçeleri karşısında yeni ve ayırt edici olduğu düşünülmüş ve itirazın reddi gerekmiştir. KARAR: İtirazın reddine ve ... sıra numaralı tasarımın tescilinin devamına, oybirliği ile karar verilmiştir.” olduğu, anılan kararın ilgililere tebliğ edildiği ve yasal süresi içerisinde işbu davanın açıldığı belirlenmiştir. DEĞERLENDİRMELER; SMK’ya göre “Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür” (SMK md. 55/1). Maddede bahsi geçen görünüm sadece gözle görülüp fark edilen görünüm olmayıp, insanın beş duyusu ile algılayıp farkına varabileceği ve maddede “her türlü bütün” olarak tanımlanan görsellerdir. Söz konusu davada olduğu gibi ürüne ait görünümün bıraktığı genel izlenimin tamamı 55. maddedeki “görünüm” ifadesi içinde değerlendirilmelidir. Yine aynı Kanunun 56/1 maddesi gereğince, bir tasarımın tescil edilebilmesi için “yenilik” ve “ayırt edici nitelik” kriterlerini taşıması gerekmektedir. “Yenilik” kriteri madde 56/4’de “Bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilir” şeklinde tanımlanmıştır. “Ayırt edici nitelik” kriteri ise madde 56/5’de “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; başvuru veya rüçhan tarihinden önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir” şeklinde tanımlanmıştır. BİLGİLENMİŞ KULLANICI: Ayırt edici niteliğe ilişkin olarak değinilmesi gereken bir diğer husus, “bilgilenmiş kullanıcı” kavramıdır. Bilgilenmiş kullanıcı; tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı olarak tanımlanmaktadır. Bilgilenmiş kullanıcı olarak tespit edilen kişilerin birer uzman olmadıkları kabul edilmekte; aksine daha önce ilgili tasarımla karşılaşmış olağan bir kullanıcı olması gerekmektedir. Gerçekten de bilgilenmiş kullanıcı, söz konusu ürünün doğası, görünümü ve teknik olarak sahip olduğu zorunlu özellikleri hakkında bilgi sahibi olan ve başka bir deyişle ürün hakkında uzman kadar olmasa da temel düzeyde bilgi sahibi olan kişidir. Bu bağlamda bilgilenmiş kullanıcının her somut olay için ayrı ayrı tespit edilmesi gerekir. Bilgilenmiş kullanıcılar birer uzman olmayacakları için tasarımın detaylarındaki küçük farklılıklara dikkat etmeyecek ancak alım tercihlerini etkileyecek hususlarda yapılan değişiklikleri fark edebilecek kişilerdir. Somut olay için bilirkişi heyetince hipotetik bilgilenmiş kullanıcıyı emtianın geniş kitleler tarafından kullanıldığı veya satın alındığı varsayımından hareketle ambalajlar ve özellikle enerji içecekleri bakımından piyasayı takip etmiş, deneyimli bir kullanıcı veya satış uzmanı olarak belirlendiği, bu kişi uzman değildir, ihtiyacı doğrultusunda farklı seçenekleri gözeten ve tercihte bulunacak birisi olduğu değerlendirilmiştir, SEÇENEK ÖZGÜRLÜĞÜ: Yine aynı Kanunun 56/6 maddesinde “Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” ifadesi geçmektedir. “Seçenek özgürlüğü” ibaresiyle kastedilen, tasarımcının tasarımına ayırt edici nitelik kazandırabilmesi için bir serbest hareket alanının bulunmasıdır. Bunun değerlendirilmesi nesnel olup, kişiden kişiye değişmez. Bir tasarım ne kadar seçenek özgürlüğü taşıyorsa, o kadar hukuki korumayı hak eder. Bir başka ifadeyle seçenek özgürlüğü, tasarımın uygulandığı ürünün işlevini yerine getirebilmesi için zorunlu olan tasarım unsurları dışında tasarım unsurlarının bulunması demektir. Seçenek özgürlüğü yoksa tasarımın korunması zaten mümkün değildir ki bu husus 6769 sayılı Kanunun 58/4-b-c maddelerinde, teknik fonksiyonunun gerçekleştirilmesi için zorunlu unsurların koruma kapsamı dışında kalması olarak açıkça ifade edilmektedir. İncelemeye geçilmeden önce tasarım hakkına konu ürün olan, ambalaj tasarımları bakımından tasarımcının seçenek özgürlüğünün de değerlendirilmesi gerekmektedir. Yapılan inceleme neticesinde, benzer başlıktaki örnekler incelendiğinde malzeme değişkenleri, bezeme işlemleri, ürün formları ve detayları tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında değerlendirilmiştir. Davacının hükümsüzlük talebini tasarımın yenilik ve ayırt edicilik niteliklerinin bulunmamasına dayandığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle aşağıda dava konusu tescilli tasarım ile davacının dilekçelerinde sunduğu marka görselleri bilgilenmiş kullanıcı gözüyle yenilik ve ayırt edicilik bakımından karşılaştırılaştırılmıştır. .... -Davacıya Ait Marka Görselleri karşılaştırıldığına, Bilgilenmiş kullanıcı gözüyle yapılan incelemede, tescilli tasarımda atlayan kedi figürünün bulunduğu, buna karşılık tasarımda yeşil rengi ve tonlarının ağır bastığı, Power Jaguar Mojito yazılarının ön plana çıktığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar davacının yenilik ve ayırt edicilik karşılaştırmasına mesnet gösterdiği markalarda da atlayan kedi/jaguar figürü bulunsa da, tasarımın bütünsel incelenmesi neticesinde bilgilenmiş kullanıcının tasarımların birbirinden farklı olduğunu anlayabileceği, davacının ... markası ile ilişki kurmayacağı, daha ziyade tasarımda Power Jaguar Mojito ifadelerinin dikkat çekeceği değerlendirilmiş olup, tasarımın davacı markaları karşısında yeni ve ayırt edici olduğu, MUTLAK YENİLİK ARAŞTIRMASI Bilirkişilerce Designview web sitesinde yapılan mutlak yenilik araştırması sonucunda 887 adet tasarıma ulaşılmış olsa da yapılan inceleme neticesinde tasarımın mutlak yenilik niteliğini etkileyecek herhangi bir tasarıma ulaşılamadığı, Netice itibariyle, ....tescil no’lu tasarımın davacı markaları karşısında yeni ve ayırt edici olduğu; Yapılan mutlak yenilik incelemesi neticesinde dava konusu tescilli tasarımın mutlak yenilik niteliğini etkileyecek herhangi bir tasarıma ulaşılamamış olduğu anlaşılmış, mahkememizce aksi yöndeki iddia ve savunmalar yerinde görülmemiş olup, davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Davanın reddine, Alınması gereken 732,00.-TL harçtan, peşin alınan 615,40.-TL'nin mahsubu ile eksik kalan 116,60.-TL maktu ilâm harcının davacıdan alınarak hazineye irad kaydına, Davalı kurum ile şirket kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap olunan takdiren 55.000,00.-TL maktu ücreti vekâletin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, Davalı kurumun yapmış olduğu bir gider olmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına, Davalı şirketin yapmış olduğu bir gider olmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına, Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen davacıya iadesine (HMK m.333), Dair, davacı vekili ve davalı kurum ile davalı vekilinin yüzüne karşı, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde .... yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.

Kâtip Hâkim.... ✍e-imzalıdır ✍e-imzalıdır