Bölge Adliye Mahkemesi 2023/582 E. 2026/415 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2023/582

KARAR NO: 2026/415

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 27/10/2022

NUMARASI: 2020/252 Esas 2022/769 Karar

DAVA: Alacak

DAVA TARİHİ : 25/04/2018

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 06/03/2026

Davanın kısmen kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA: Davacı vekili; dava dışı....AŞ'nin... ve ... plaka sayılı iki adet otobüsü davalı şirketten araç kiralama sözleşmesi ile kiraladığını, sözleşme uyarınca kira bedellerinin tümü ödendikten sonra araç mülkiyetlerinin.... ..AŞ'ye geçeceğini, sözleşmenin satım sözleşmesi olduğunu, dava dışı kiralayan şirketin mali sıkıntıya girmesi neticesinde araçların devrinden vazgeçildiğini, kira bedellerinin büyük kısmı ödenen araçların davalı şirkete iade edildiğini, iade bedellerinin fatura ile belirlendiğini, dava dışı şirketin davalı şirketten düzenlenen fatura bedelleri kadar alacaklı olduğunu, dava dışı şirketin davaya konu alacaklarını 08/02/2018 tarihli temlik sözleşmesi ile davacıya temlik ettiğini belirterek davalı taraftan bu aşamada 916.256,18-TL alacağının temlikten itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili; davacının mülkiyeti muhafaza kaydıyla satım sözleşmesi imzalandığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını, taraflar arasında araç kiralama sözleşmesi akdedildiğini, karşı tarafın talebi üzerine sözleşmenin süresinden önce feshedildiğini, karşı tarafın araç kira borcunu ve diğer borçlarını tam olarak ödememişken müvekkilinden alacaklı olduğu iddiasının gerçek dışı olduğunu, müvekkilinin yapılan hesaplar neticesinde 82.543,82-TL'yi ödediğini, davacıya karşı bir borcu bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece 26/09/2019 tarihli (2019/264 E. 2019/823 K. Sayılı) kararıyla sulh hukuk mahkemelerinin görevli olduğundan bahisle verilen görevsizlik kararına karşı istinaf başvurusu üzerine Dairemiz'in 22/04/2020 tarihli 2020/321 E. 2020/450 K. Sayılı ilamıyla; tacir olan tarafların ticari işletmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkta ticaret mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle kararın kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.Mahkemece; davalı şirket ile dava dışı... ...AŞ arasında 05/02/2015 tarihinde...-... plakalı 2 adet otobüs için 2 adet araç kiralama sözleşmesi akdedildiği, anılan sözleşmelerde kira ilişkisi tamamlandığında mülkiyeti devralma hakkını tanıyan hükümlerin yer aldığı, sözleşmelerin niteliği itibari ile kira sözleşmesi ile alım hakkı sözleşmesinin birleştirilmesinden oluşan karma sözleşme niteliğinde olduğu, anılan sözleşmelerde kiracının ödeyeceği kira bedelinin toplam tutarının, ödeyeceği taksit tutarlarının, taksit aralıklarının kararlaştırıldığı, ayrıca belirtildiği üzere sözleşmenin sonunda kiracıya kira konusu araçları satın alma hakkının tanındığı, 05/02/2015 tarihinde imzalanan 2 adet araç kiralama sözleşmesi ile sözleşmeye konu mülkiyeti kiralayan davalıya ait olan ... ve ... plakalı otobüslerin her biri için 19 ay taksitli olarak toplam 219.914,74-Euro ödeneceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin devamı sırasında 05/02/2016 tarihinde imzalanan 2 adet araç kiralama sözleşmesi ile her iki otobüs için ödeme planının 36 aylık taksitler şeklinde ve her bir araç için 138.571,01-Euro bedel şeklinde revize edildiği, dava dışı .... AŞ'nin kira bedeli taksitlerinin tamamını ödeyemediği ve alım hakkından vazgeçtiği, araç kira sözleşmelerinin erken feshi nedeni ile sözleşme taraflarınca mutabık kalınarak .... AŞ tarafından yapılan ödemelere istinaden... plaka sayılı araç için 110.000-Euro karşılığı 449.400-TL, ... plaka sayılı araç için 110.000-Euro karşılığı 499.400-TL'lik 28/12/2017 tarihli 2 adet araç iade bedeli faturası düzenlendiği, anılan faturaların toplamı olan 998.800-TL tutarındaki alacağın tamamının ... ...AŞ tarafından davacı ...'e temlik edildiği, diğer yandan 02/05/2016 tarihli araç kiralama sözleşmeleri ile belirlenen ödeme planına göre sözleşmenin feshinden itibaren kalan kira bedelleri için davalı şirket tarafından dava dışı .... AŞ'ye... plaka sayılı araç için 72.894,09-Euro karşılığı 330.939,17-TL, ... plaka sayılı araç için 73.557,57-Euro karşılığı 333.951,37-TL'lik 27/12/2017 tarihli 2 adet araç satış bedeli faturası düzenlendiği, yukarıda yazılı 28/12/2017 tarihli 2 adet araç iade bedeli faturası ile 27/12/2017 tarihli 2 adet araç satış bedeli faturasının davalı şirketin ve dava dışı .... AŞ'nin ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, 28/12/2017 tarihli 2 adet araç iade bedeli faturası toplamı olan 998.800-TL'lik alacağın davacı ...'e temlikine dair davalı şirkete .... AŞ tarafından bildirimde bulunulduğu, davalı şirket tarafından dava dışı .... AŞ'ye .... Noterliği'nden keşide edilen 21/02/2018 tarihli ihtarname ile cari hesapta yapılan takas/mahsup işlemleri neticesinde ... ...AŞ'nin 82.543,82-TL'lik alacağının olduğunun bildirildiği, davacı ... tarafından davalı şirket aleyhine anılan ihtarname ile kabul edilen 82.543,82-TL alacağın tahsili için .... İcra Dairesi'nin ... esas sırasında takip başlatıldığı, davalı şirket tarafından icra dosyasında 82.543,82-TL ödeme yapıldığı, davacının 2 adet araç iade bedeli toplamı olan 998.800-TL'den ödeme yapılan 82.543,82-TL'nin mahsubunu yaparak kalan 916.256,18-TL'nin tahsili için iş bu davayı açtığı, davalı şirket tarafından kira ödeme planına göre sözleşmenin feshinden itibaren kalan kira bedelleri için düzenlenmiş 27/12/2017 tarihli 2 adet fatura toplamı olan 664.890,84-TL'nin talep edilen tutardan mahsubunun gerektiği, bu durumda bilirkişi kurulu raporunda da tespit edildiği üzere davacının davalıdan 251.365,64-TL alacak talebinde bulunabileceği, davalı tarafın aksi yöndeki savunmalarının ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 251.365,64-TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. Mahkemenin 17/01/2023 tarihli ek kararı ile; hüküm fıkrasının 5. maddesinde "5-Avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca kabul edilen dava değeri üzerinden davacı vekili lehine hesaplanan 251.365,64-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine," şeklinde yazılı hükmün "5-Avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca kabul edilen dava değeri üzerinden davacı vekili lehine hesaplanan 38.191,19-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine" şeklinde düzeltilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili; somut olayda mülkiyeti muhafaza kaydıyla yapılan bir satış bulunmadığını, çünkü sözleşmenin resmi şekilde yapılmadığını ve buna mahsus sicile kaydedilmediğini, mahkemenin sözleşmenin karma sözleşme olduğunu kabul etmesinin hatalı olduğunu, esasında sözleşmenin finansal kiralama sözleşmesi niteliğinde olduğunu, somut olayda da araç kira bedellerinin tamamının ödenmesi halinde aracın noter devrinin yapılacağını, dava dışı ... ...AŞ'nin satın alma niyetini dahi bildirmeden mali açıdan sıkıntıya girdiğinden bahisle kira sözleşmesini feshettiğini, bunun üzerine müvekkilinin ... AŞ ile mahsuplaştığı halde müvekkiline olan borçları ödememek için alacaklı olduğu iddiasıyla alacağını temlik ettiğini, sözleşme süresi boyunca araçlardan kazanç sağlandığını, alım hakkının sözleşmedeki tüm kira bedellerinin ödenmesi halinde doğacağını, sözleşmenin süresinden önce feshi nedeniyle kiracı şirketin bu hakkında vazgeçtiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunda müvekkili şirket ile temlik eden kiracı şirket arasındaki tüm alacak ve borçların mahsubunun yapılmadığını, bu yönüyle kiracı şirketin sebepsiz zenginleştiğini, müvekkilinin araçları teslim tarihindeki karşılığı üzerinden aldığını, ancak kiracı şirketin borçları ve verilen teminat tutarları düşüldüğünde bakiye 85.543,82-TL borç kaldığını, bu tutarın da davacıya ödenerek borcun sıfırlandığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE : Dava, feshedilen sözleşme uyarınca ödenen araç kira bedelinin iadesi istemine ilişkin alacak davasıdır. Davalı şirket ile dava dışı.... ...AŞ arasında 05/02/2015 tarihinde... ve ... plakalı 2 adet otobüs için 2 adet araç kiralama sözleşmesi akdedildiği, anılan sözleşmelerde kira ilişkisi tamamlandığında araçların mülkiyetinin davalıya geçirilmesinin şartlarının düzenlendiği, mülkiyeti davalıya ait olan ... ve ... plakalı otobüslerin her biri için 19 ay taksitli olarak ayrı ayrı toplam 219.914,74-Euro bedelin ödeneceğinin kararlaştırıldığı, daha sonra 02/05/2016 tarihinde imzalanan 2 adet araç kiralama sözleşmesi ile her iki otobüs için ödeme planının 36 aylık taksitler şeklinde ve her bir araç için 138.571,01-Euro bedel şeklinde revize edildiği, dava dışı .... AŞ'nin kira bedeli taksitlerinin tamamını ödeyemediği ve alım hakkından vazgeçtiği, araç kira sözleşmelerinin erken feshi nedeni ile sözleşmenin taraflarınca mutabık kalınarak ... ...AŞ tarafından yapılan ödemelere istinaden... plaka sayılı araç için 110.000-Euro karşılığı 449.400-TL, ... plaka sayılı araç için 110.000-Euro karşılığı 499.400-TL'lik 28/12/2017 tarihli 2 adet araç iade bedeli faturası düzenlendiği, anılan faturaların toplamı olan 998.800-TL tutarındaki alacağın ... ...AŞ tarafından davacıya temlik edildiği, buna karşılık; 02/05/2016 tarihli araç kiralama sözleşmeleri ile belirlenen ödeme planına göre sözleşmenin feshinden itibaren kalan kira bedelleri için davalı şirket tarafından dava dışı ... ...AŞ'ye... plaka sayılı araç için 72.894,09-Euro karşılığı 330.939,17-TL, ... plaka sayılı araç için 73.557,57-Euro karşılığı 333.951,37-TL tutarlı 27/12/2017 tarihli 2 adet fatura düzenlediği, 28/12/2017 tarihli 2 adet araç iade bedeli faturası ile 27/12/2017 tarihli 2 adet araç satış bedeli faturasının davalı şirketin ve dava dışı .... AŞ'nin ticari defterlerinde kayıtlı olduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece, temlik eden ... ...AŞ'yi alacaklandıran 28/12/2017 tarihli 2 adet araç iade bedeli faturası tutarı 998.800-TL'den, davalıyı alacaklandıran 27/12/2017 tarihli 2 adet kalan kira bedellerine ilişkin fatura toplamı olan 664.890,84-TL ile davalının 82.543,82-TL tutarlı ödemesi düşülerek 251.365,64-TL alacak yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Temlik eden ... ...AŞ'yi alacaklandıran 28/12/2017 tarihli 998.800-TL tutarlı araç iade bedeli açıklamalı 2 adet faturanın davalının defterlerinde, buna karşılık davalıyı alacaklandıran 27/12/2017 tarihli 2 adet kalan kira bedellerine ilişkin toplam 664.890,84-TL tutarlı iki adet faturanın temlik eden şirketin defterlerinde kayıtlı olduğu anlaşılmakla, tarafların aralarındaki ticari ilişkisinin tasfiyesinde otobüslerin iade edileceği bedel konusunda mutabık oldukları sonucuna varılmaktadır. Hükme karşı istinaf kanun yoluna başvuran davalı, 82.543,82-TL tutarlı ödeme dışında bu rakama ek olarak araç bakım borcu, yazıhane kira borcu, otobüs kira borcu ve şirketten teminat olarak alınan tutarların da düşülmesi gerektiğini ileri sürmektedir. Kural olarak, fatura konusu mal ya da hizmetin teslimini ispat külfeti faturayı düzenleyene ait olup, yasal delillerle veya diğer tarafın defterleriyle desteklenmediği sürece fatura ve tek taraflı defter kayıtları tek başına alacağın varlığını kanıtlamaz. Davalı şirketin alacaklı olduğuna ilişkin bahsi geçen kayıtlar kendi defterlerinde yer almakta ise de temlik eden ... ...AŞ'nin defterlerinde yer almamaktadır. Davalının defterlerinde depozito teminatı hesabından 14.340-TL alacağın dava dışı şirketin defterlerinde karşılığı bulunmamaktadır. Dava ile ilgilisi olmayan ... ve ... plaka sayılı araçlar için kira bedeli tahakkuk ettirilmiş ise de bahsi geçen alacağa ilişkin bir delil sunulmamıştır. Yine, trafik ceza ödemelerine ilişkin ceza tutanağı ve ödeme belgesi bulunmamaktadır. Yazıhane borcu olarak tahakkuk ettirilen 97.000-TL delille ilişkilendirilmemiştir. Araç iade bedeli olarak havale edilen tutarın, ... Belediyesine ödenen tutarın hangi maksatla ödendiği dosya kapsamından anlaşılamamıştır. Bunun dışında araç bakımına ilişkin 90.000-TL yansıtma faturası düzenlenmiş ise de bahsi geçen bakım hizmetinin alınıp alınmadığına ve kapsamına ilişkin hizmet faturası bulunmamaktadır. Bu durumda temlik eden davacı şirketin defterlerinde yer almayan bu kayıtlar nedeniyle davalı alacaklı olduğunu ispat edemediğinden, mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen kararda isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle; mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen kararda isabetsizlik bulunmadığından, davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

Alınması gereken 17.170,79-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 4.292,70-TL harcın mahsubu ile kalan 12.878,09-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 48-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine,

HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 06/03/2026