Bölge Adliye Mahkemesi 2023/1962 E. 2025/2279 K.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 20. HUKUK DAİRESİ

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 20. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2023/1962 KARAR NO : 2025/2279 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A K A R A R

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 19/01/2023 NUMARASI : 2022/272 E. - 2023/42 K.

DAVANIN KONUSU : Feshin Haksız Olduğunun Tespiti, Maddi Tazminat

Taraflar arasında görülen davada Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 19/01/2023 tarih ve 2022/272 Esas - 2023/42 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ : Davacı vekili, müvekkili ile dava dışı ... Gıda Turizm ve İnşaat San. Ve Tic. A.Ş arasında 21.08.2019 tarihli "... Franchise Anlaşması" başlıklı inhisarı olmayan marka lisans sözleşmesinin imzalandığını, sözleşmenin geçerlilik süresinin 5 yıl olduğunu, anılan dava dışı Şirketin ... ..." markalarının davalı Şirkete 16.11.2020 tarihinde devredildiğini, davalı Şirketin 30.12.2020 tarihli ihtarı ile müvekkilinin eşi olan ...'un, ... Restoratn... TLd Şti'ni kurarak ... ... ile rekabet edebilecek şekilde aynı satış bölgesi içerisinde işletme açtığını ve ... ... müşterilenin bu yere yönlendiriliği, bu suretle sözleşmeye aykırı davranıldığı hususlarının bildirerek, aykırılığın ihbarın tebliğinden itibaren yedi gün içerisinde giderilmesinin talep edildiği, bu ihtardan sonra müvekkilinin eşinin bahsi geçen şirkette hisselerini dava dışı kişiye devrettiğini, davalının 15.02.2021 tarihli ihtarı ile sözleşmeyi feshettiğini, davalının feshinin haksız olduğunu, davalının fesih ihtarında belirtildiği nedenlerin hiç birisinin doğru olmadığını, davalı Şirketin, müvekkilinin fesihle birlikte ....com adlı internet sitesinden de çıkarıldığını,haksız fesih sebebiyle maddi olarak zarara uğradığını ileri sürerek, davalı Şirketin feshinin haksız olduğunun tespiti ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 100 TL maddi tazminatın dava tarihinden işleyecek avans faiziyle tahsilin talep ve dava etmiş, ıslah dilekçesi ile davadaki 100 TL maddi tazminat istemlerinin50 TL'sinin mahrum kalınan kar, 50. TL'sinin de ... adlı siteden çıkarılması nedeniyle uğradıkları zarar ilişkin olduğunu açıklayarak, mahrum kalınan kar talebini 60.750,00TL, diğer zarar talebini de 15.320,00TL olarak ıslah etmiştir. Davalı vekili, taraflar arasındaki sözleşme devam ederken, davacının satışlarında önemli ölçüde azalma meydana geldiğini, yapılan araştırma sonucunda davalının ilgili sözleşme hükümlerine aykırı faaliyetlerde bulunduğunun tespit edildiğini, 3. kişi ve aynı zamanda davacının eşi olan ... ...'a, ... ...'ya ait ve gizli kalması gereken mesleki ve ticari sırların, proses yöntemlerinin, satış usullerinin, ücret politikalarının, müşteri referans bilgilerinin hukuka aykırı olarak verildiğini, ... ... müşterilerinin dava dışı eşe ait olan ... ...'e yönlendirildiğini, söz konusu hukuka ve sözleşmeye aykırı faaliyetler nedeni ile bölgede ... ...'nın satışlarının azalırken dava dışı 3. Kişiye ait ... ...'in satışlarının arttığının tespit edildiğini, franchise sözleşmesinde kefil olarak yer alan, franchise alan davacının eşi ... ... tarafından 14.10.2020 tarihinde ... Restoran Organizasyon Gıda Otomotiv İnşaat Ticaret Limited Şirketi'nin kurulduğunu kurulduğunu, söz konusu şirket tarafından da ... ... adı altında ... restoranı açıldığını, bunun üzerine 30.12.2020 tarihinde davacı ve eşine gönderi ihtarnamede, sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesinin, rekabet yasağına aykırı faaliyetlerin sonlandırılması gerektiğinin bildirildiğini, ancak söz konusu bildirime rağmen rekabet yasağına aykırı söz konusu faaliyetlere devam edildiğini, ... ... tarafından söz konusu şirketin 14.01.2021 tarihinde yine dava dışı ...'a devredildiğini, müvekkili şirketin yapmış olduğu rutin denetimler esnasında denetim personelleri ile ...'ın eşi ... ...'ın muhatap olduğunu, bu durumun dürüstlük ve iyi niyet kurallarına aykırı olup haksız rekabet hükümlerine aykırılık teşkil ettiğini, müvekkili şirketin iyi niyetli tüm yaklaşımlarına rağmen rekabet yasağına aykırı söz konusu davranışların sonlandırılmaması nedeni ile sözleşmenin müvekkili tarafından haklı nedenle fesih edildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, davaya konu "... Franchise Anlaşması" başlıklı sözleşme 21.08.2019 tarihinde imzalanmış olup davacının defterlerine göre 2019 yılı için zarar ettiği, marka hakkının 16.11.2020 tarihinde davalı firmaya devredildiği, davacının defterlerine 2020 yılında da zarar ettiği, 2021 yılında ise davacının defterlerine göre kar elde ettiği, 15.02.2021 tarihinde ise sözleşmenin feshedildiği , dava konusu marka lisans sözleşmesinin feshine gerekçe gösterilen, davacı işletmenin satışlarında önemli ölçüde azalmanın aksine 2021 yılında davacının bu satışlardan kar elde ettiği, davacı ve davalı arasında akdedilen davaya konu franchise anlaşmasında, rekabet yasaklarının yalnızca franchise alan davacıyı kapsadığı, kaldı ki davalı eşin açtığı işletmeye marka lisans sözleşmesiyle ilgili ticari sırların, ücret politikalarının, müşteri bilgilerinin verilmesi ve müşterilerin bu işletmeye yönlendirilmesi iddialarının davalı tarafından kanıtlanamadığı, açıklanan nedenlerle davaya konu "... Franchise Anlaşması" başlıklı sözleşmenin davalı tarafından haksız feshedildiği kanaatine varıldığı, davacının bilirkişi raporunda hesaplanan 60.750,00 TL’lik mahrum kar alacağı, ....com isimli siteden çıkarması nedeni ile 15.320,16 TL’lik uğradığı zararı isteyebileceği gerekçesiyle davanın kabulü ile taraflar arasında imzalanan franchise anlaşmasının davalı tarafından feshinin haksız olduğunun tespitine,60.750,00 TL mahrum kalınan kar alacağının 50,00TL’sinin 06/04/2021 tarihinden itibaren, 60.700,00TL’sinin ıslah tarihi olan 02/12/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 15.320,00-TL yemek sepetinden çıkarılması nedeniyle uğradığı zarar alacağının, 50,00TL’sine 06/04/2021 tarihinden itibaren, 15.270,00TL’sine ıslah tarihi olan 02/12/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili, taraflar arasındaki sözleşmenin devamı sırasında davacının satışlarının önemli ölçüde düştüğünün tespit edildiğini, yaptıkları araştırmada taraflar arasındaki sözleşmede kefil sıfatıyla imzası bulunan ve aynı zamanda davacının eşi olan ... ...'ın 14.10.2020 tarihinde dava dışı .....Ltd ŞTi'yi kurduğu ve söz konusu şirket tarafından , aynı satış bölgesinde ... ... isimli işyerinin açıldığını, davacı ve eşine sözleşmeye aykırı davranışların giderilmesi için 30.12.2020 tarihinde ihtarname gönderildiğini, bu ihtara rağmen rekabet yasağına konu faaliyete devam edildiğini, dava dışı ... ...'ın 14.01.2021 tarihinde şirket hisselerini dava dışı kişiye devrettiğini, müvekkilinin feshinin haklı olduğunu, müvekkili tarafından gönderilen fesih ihtarının rekabet oluşturan ... Burger'in sahibi olan ... ... tarafından alındığını, başka bir işletme sahibi olan davacının eşinin dava konusu işletmede bulunmasının dahi tek başına haksız rekabet oluşturduğunu, sözleşmenin feshinden sonra davacının müvekkilinin marka hakkına tecavüz eden eylemleri nedeniyle açılan davanın kabulüne karar verildiğini, aynı olay sebebiyle davacı hakkında ceza soruşturması başlatıldığını, diğer taraftan mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda "....com"dan çıkarılması nedeniyle uğranılan zarar hesabının gerçekle bağdaşmadığını, müvekkilinin nezdinde davacının bu sistemden elde ettiği gelirleri göstersen tablodan anlaşılacağı üzere davacının bu sitede elde ettiği aylık cirosunun 7.697 TL olduğu, bu tür franciselarda % 10 net karın kabul olduğu, buna göre mahrum kaldığı karın 769,70 TL olduğu, toplam ciro üzerinden hesaplama yapıldığında dahi bu rakamın 1.892,84 TL olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda müvekkilinin francise şartlarının internetten bakıldığında davacının aynı şekilde bir işletmeyi kurması için 60 günlük sürenin gerekeceği bildirildiğini, ancak müvekkilinin franchise şartlarına inter kanalı ile ulaşmanın mümkün olmadığını, davacının 2019 ve 2020 yıllarında zarara etmesine rağmen sözleşmeye devam ettiğini, davacı yanın zarar etmesine rağmen faaliyetine devam edebilmesinin nedenin eşi olan ...'a ait işletmeye müşteri yöneldirmesi olduğunu, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporundaki davacının cirosunun belirlenmesinde esas alınan verilerin hatalı olduğunu, müvekkilinin ve dava dışı ...'a ait ... Burger isimli işletmenin cirosunun karşılaştırılması gerektiğini, bu karşılaştırma yapılmadan eksik incelemeye dayalı olarak, karar verildiğini ileri sürerek, ilk mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE :Dava, taraflar arasındaki franchise sözleşmesinin haksız olarak feshedildiğinin tespiti ile haksız fesih nedeniyle maddi tazminat istemlerine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Öncelikle belirtmek gerekir ki, davanın ilk açıldığı Ankara 4 FSHHM ile ilk derece mahkemesi arasında çıkan görev uyuşmazlığı üzerine Ankara BAM 13. Hukuk Dairesi'nin 2022/322E-2023/363 K sayılı ilamı ile ilk derece mahkemesi görevli kılındığından, Dairemizce görev yönünden bir inceleme yapılması mümkün olmamış, işin esasının incelenmesine geçilmiştir. Dosya kapsamında bulunan bilgi ve belgelerden, davacı ile dava dışı ... Gıda Turizm ve İnşaat San. Ve Tic. A.Ş. arasında 21.08.2019 başlangıç tarihli "... Franchise Anlaşması" başlıklı geçerlilik süresi 5 yıl olan inhisari olmayan marka lisans sözleşmesi imzalandığı, sözleşmeyi davacının eşi ... ...'ın "müşterek ve müteselsil" kefil sıfatıyla imzaladığı, ... Gıda Turizm ve İnşaat San. Ve Tic. A.Ş.'nin , sözleşmenin devam sırasında"... ..." ibareli markalarını eski ticaret ünvanı ... Enerji İnş. Taah. Maden İth. İhr. Tic. A. Ş. olan davalıya 03.11.2020 tarihli sözleşme ile devrettiği bu devrin marka siciline 16.11.2020 tarihinde kaydedildiği, bundan sonra yukarıda bahsi geçen franchise sözleşmesinin davanın tarafları arasında devam ettiği, davalının davacıya gönderdiği 30.12.2020 tarihli ihtarıyla, taraflar arasında halen devam eden franchise sözleşmesinde franchise veren ile rekabet edilemeyeceğini, herhangi bir şekilde ve gerekçeyle sözleşmenin son bulması halinde Şirketin yöneticileri, ortakları, müdürleri ve bunların ikinci dereceye kadar kan ve sıhri hısımlarının bir yıl boyunca rekabet yasağına uymak zorunda olduğunun kararlaştırılmasına rağmen davacının eşi olan ... ... tarafından aynı satış bölgesi içerisinde bir restoranın açılması ve franchise alan tarafından işletilen restorana gelen siparişlerin oraya yönlendirilmesi nedeniyle sözleşme ile kabul edilen taahhütlerin ve yükümlülüklerin yerine getirilmediğinin, sözleşmeye aykırı hususların ihtarın tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde düzletilmesini aksi halde yasal yollara başvurulacağının bildirildiği, ihtarnamenin davacıya 31.12.2020 tarihinde tebliğ edildiği, 15.02.2021 tarihli ihtarla da davalının, davacının sözleşme hükümlerine aykırı davrandığı, önceki ihtarnamede belirtilen rekabet yasağına aykırılık nedeniyle franchise alan davacı tarafından işletilen restoranın satışlarının azaldığını, zira davacının müşterilerinin çeşitli bahanelerle davacının eşi olan ... ... tarafından açılan restorana yönlendirildiğini, bu durumun hala devam ettiğini bildirilerek sözleşmenin rekabet yasağına aykırılık nedeniyle fesh edildiği anlaşılmakta olup, bu hususlar taraflar arasında uyuşmazlık konusu değildir. Taraf arasındaki uyuşmazlık davalının franchise sözleşmesinin feshinin haksız olup olmadığı bu bağlamda davacının maddi tazminat talebinin yerinde bulunup bulunmadığı, yerinde ise talep edebileceği tazminat miktarına ilişkindir. Yukarıda da açıklandığı üzere, davalı taraflar arasındaki sözleşmeyi, davacının rekabet yasağına ilişkin sözleşme maddesinin ihlaline dayandırmakta, davacının eşi olan ... ...'ın aynı bölgede aynı nitelikte restoran açmasının rekabet yasağının ihlali olduğunu ileri sürmektedir. Taraflar arasındaki sözleşmenin rekabet yasağını düzenleyen 17. maddesinde sözleşme devam ettiği sürece "... ..." ile rekabet edilmeyeceği, herhangi bir şekilde ve gerekçeyle sözleşmenin son bulması halinde Şirketin yöneticileri, ortakları, müdürleri ve bunların ikinci dereye kadar kan ve sıhri hısımlarının da 1 yıl boyunca rekabet yasağına uymak zorunda oldukları kararlaştırılmış olup davalı da gerek 30/12/2020 gerekse de 15.02.2021 tarihli fesih ihtarında davacının sözleşmenin bu maddesine aykırı davrandığını ileri sürümüştür. Anılan madde düzenlemesinden anlaşılacağı üzere, franchise alan davacının ikici dereceye kadar olan kan ve sıhri hısımları için getirilen rekabet yasağı sözleşme sonrası için getirilmiş bir yükümlülüktür. Oysa, davalının rekabet yasağına aykırılık oluşturduğunu ileri sürdüğü davacının eşi tarafından açılan restoran 14.10.2020 tarihinde açılmış olup bu tarihte taraflar arasındaki sözleşme devam etmektedir. Bu duruma göre, davacının eşi tarafından sözleşmenin devamı sırasında aynı nitelikte bir restoran açılması, sözleşmedeki rekabet yasağının ihlali olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Bir an içi aksinin kabulünde dahi, davacının eşi ... ...'ın davalının 30.12.2020 tarihli ihtarı üzerine, bir işletmenin devredilmesi için çok kısa olabilecek şekilde 15 gün gibi bir süre içerisinde ve davalının fesih ihtarından 1 ay önce, 14.01.2021 tarihinde bu işletmesini dava dışı ...'a devretmiş olup davalının 30/12/2020 tarihli ihtarında yer alan hususun giderildiği anlaşıldığından, bu ihtimalde dahi davalının rekabet yasağına aykırılığın devam ettiği gerekçesiyle sözleşmeyi feshinin haksız olduğu kanaatine varılmıştır. Ayrıca davalının 30.12.2020 tarihli ihtarı ve fesih ihtarında ileri sürüldüğü şekilde, franchise alan davacının işletmesine gelen müşterilerin/siparişlerin davacının eşi ... ...'a ait olan işletmeye yönlendirildiği, ticari sırların ve müşteri bilgilerinin verildiği iddialarını ispatlayamadığı gibi mahkemece alınan bilirkişi ek raporundan anlaşılacağı üzere davacının sözleşmenin fesh edildiği 2021 yılında kar ettiği, 2020 yılındaki günlük satışlarındaki düşüşün ülkemizde yaşanan pandemi nedeniyle alınan tedbir önlemlerinden kaynaklandığı anlaşıldığından, Dairemizce de davalının sözleşmeyi feshinin haksız olduğu kanaatine varılmış, ilk derece mahkemesinin bu yöndeki bir kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir. Bu belirlemeden sonra, davacının haksız fesih sebebiyle uğradığı zararların tahsilini isteyebileceği tabi olup davacı haksız fesih nedeniyle uğranılan zarar kapsamında hem franchise sözleşmesine konu restoranın işletilememesi hem de "....com" sitesinden çıkarılması nedeniyle mahrum kaldığı karın tahsili istemiştir. Mahkemece davacının mahrum kalınan karının belirlenmesi amacıyla alınan bilirkişi raporunda, davacının aynı nitelikte bir işletmeyi 60 günlük sürede açabileceği, davacının 2021 yılındaki günlük hasılatının 4.050,00 TL, dava konusu işteki karlılık oranının ise % 25 olabileceği, buna göre davacının haksız fesih nedeniyle restoranının işletmemesi nedeniyle mahrum kaldığı karının 60.750,00 TL olabileceği, davacının "....com" adlı internet sitesinden sözleşmenin feshi ile çıkarıldığı, başka bir dava dosyasında alınan bilirkişi raporundan davacının iş yerinin 19.03.2021 tarihi itibariyle açık olduğunun anlaşıldığı, davacının sözleşmenin fesih tarihi ile 19.03.2021 tarihleri arasındaki 32 gün boyunca ilgili sitede satış yapmaktan mahrum kaldığı, davacının "..." da ne kadar satış yaptığına ve gelir elde ettiğine dair dosyaya bir delil sunulmadığı, davacının 2021 yılında olması gereken günlük hasılatının 4.050,00 TL olduğu oysa gerçekleşen hasılatın 21.134,98 TL olduğu, buna göre 32 günlük sürede 15.320,16 TL'den mahrum kaldığı açıklanmış, mahkemece de bu rapor hükme esas alınarak yazlı şekilde karar verilmişse de, davalı tarafça bu rapora karşı mahrum kalınan karın hesaplanmasında etkili olan kar oranı, "....com" adlı internet sitesinden, davacının elde ettiği günlük hasılat miktarlarına yönelik ciddi itirazlarda bulunmasına rağmen mahkemece bu itirazların karşılanması için ek rapor alınmamış, gerekçeli kararda da davalı tarafın bilirkişi raporuna karşı itirazlarına neden itibar edilmediği de açıklanmamıştır. Ayrıca mahkemece davacının mahrum kalınan karının hesaplanması amacıyla bilirkişi heyetine sektör bilirkişi eklenmesine karar verilmesine rağmen bu kapsamda bilirkişi heyetine eklenen ... serbest mali müşavir olup sektör bilirkişisi de değildir. Bu hali ile mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime ve hükme esas alınmaya elverişli olduğunun kabulü mümkün değildir. O halde mahkemece yapılaması gereken iş, mahkemenin 15.09.2022 tarihli celsedeki (1) nolu ara kararına uygun şekilde bilirkişi heyetine dava konusu franchise sözleşmesine konu işten anlayan sektör bilirkişisi eklenmek suretiyle, davalı vekilinin bilirkişi raporuna karşı itirazlarının karşılanması, davacının "....com" adlı internet sitesinden çıkarılması nedeniyle mahrum kaldığı karın hesabı yönünden, franchise ilişkisi kapsamında franchise alan davacının bu siteden elde ettiği hasılat tutarlarının franchise veren davalının ticari defter ve kayıtlarında yer alıp almadığının tespiti yönünden davalı Şirketin ticari defter ve kayıtlarının da incelenmesi suretiyle ek rapor veya gerektiğinide yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınarak, oluşacak sonuç çerçevesinde bir karar vermekten ibarettir. Bu itibarla Dairemizce, davalı vekilinin yukarıdaki hususlara ilişkin istinaf itirazlarının kabulü ile HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, kararın niteliğine göre davalı vekilinin diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere; 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince KABULÜ ile Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 19/01/2023 gün ve 2022/272 Esas - 2023/42 sayılı kararın KALDIRILMASINA; 2-Dosyanın, davanın yeniden görülmesi için mahkemesine İADESİNE,

3-Davalı vekilinin diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, 4-Davalı tarafından istinaf başvurusunda peşin olarak yatırılan 1.300,00-TL maktu istinaf karar ve ilam harcının istek halinde davalıya iadesine, 5-İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 6-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yapılacak yargılamada değerlendirilmesine, 7-Kararın tebliği ve harç işlemlerinin yerel mahkeme tarafından yaptırılmasına, 8-İİK'nın 36/5. maddesi uyarınca istinaf kararının neden ve şekline göre, icranın geri bırakılması için davalı ... ... Pazarlama ve Gıda Sanayi Ticaret A.Ş.'den alınan 117.380,00-TL nakit teminatın davalıya GERİ VERİLMESİNE, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliği ile 28/11/2025 tarihinde HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca KESİN olmak üzere karar verildi.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 28/12/2025

Başkan ...

Üye ...

Üye ...

Katip ...