Madde 8 — Serpinti sığınaklarının özellikleri ve yapılışları (Değişik başlık:RG-29/9/2010-27714)

Madde 8 – (Değişik:RG-7/11/2025-33070)

Özel sığınaklardan olan serpinti sığınaklarının inşasında aşağıdaki hususlara uyulur:

a) Büyüklük: Kişi başına en az net bir metrekarelik sığınak yeri ayrılır. Sığınaklarda yapılacak tuvalet, duş ve mutfak nişi bu alana dâhil değildir.

Kişi adedi; her bir bağımsız bölüm için bir odalı konutlarda iki, iki odalı konutlarda üç, üç ve daha fazla odalı konutlarda dört olarak dikkate alınır, yurt, koğuş, bakımevi, otel, ve yataklı sağlık tesisleri gibi konaklama amaçlı tesislerde ise onaylı mimari projesinde belirlenen yatak sayısının yüzde yirmi arttırılması sonucu bulunur. Diğer bina ve tesislerde, kişi sayısı emsale konu alanının 20 sayısına bölünmesi sonucu çıkan sayıdır. 5000 kişi ve üzeri seyirci kapasitesine sahip stadyum ve kapalı spor tesislerinde yapılacak sığınakların kişi sayısı, seyirci kapasitesinin en az % 3 ü olarak hesaplanır. Farklı kullanımların bir arada olduğu yapılarda her farklı kullanımlı bağımsız bölüm veya mekânın sığınak hesabı ayrı ayrı yapılır. Bağımsız bölümlerin veya mekânların gerektirdiği sığınak alanlarının toplanması sonucu yapının tamamı için gerekli sığınak alanı bulunur.

Eğitim tesislerinde sığınak hesabına konu kişi sayısının hesaplanmasında, emsale konu alanlar içinde olan atölyeler, spor, konferans, gösteri ve sergi salonları dikkate alınmaz.

Sığınak yapımı il idare kurulu tarafından gerekli görülen her türlü imalat ve sanayi tesislerinin idari hizmet bölümleri hariç doğrudan üretim veya fonksiyonla ilgili yapı, bölüm veya ünitelerine ilişkin sığınak hesabı, onaylı yapı ruhsatı eki mimari projesinde belirtilen, bir vardiyada aynı anda çalışacak en fazla personel sayısına göre yapılır. Bu kapsamda yapılan sığınaklar 20 m²’den az olmamak üzere kişi başına 1 m² sığınak alanı esas alınarak ihtiyaca göre belirlenir.

Serpinti sığınaklarında her yüz kişi için erkek ve kadın olmak üzere ayrı ayrı birer tuvalet ve lavabo yeri ayrılır. Kalan küsuratın elli sayısından fazla olması halinde erkek ve kadın olmak üzere ayrı ayrı birer tuvalet ve lavabo yeri ilave edilir. Küsuratın 50 sayısından az olması halinde herhangi bir ilave yapılmaz. 100 m² üzeri sığınaklarda içinde bir lavabo ve bir elektrikli pişirme yeri barındıran en az 2.30 m² alanlı mutfak nişi yapılır. Ayrıca sığınağın içinde yangın söndürme cihazları ve asgari sağlık ekipmanları bulunan bir ilk yardım dolabı bulundurulur.   

Kişi sayısının hesaplanmasında yapı ruhsatı eki mimari proje esas alınır. Ancak yatak sayısı onaylı uygulama imar planı ile belirlenen tesislerde kişi sayısı plan kararına göre tespit edilir. Kişi sayısı, sığınağın bina dışına rastlayan duvar ve tavan döşemelerine ilişkin ölçü ve diğer bilgiler dâhil sığınaklara ilişkin hususların, mimari ve mekanik tesisat projelerinde gösterilmesi zorunludur.

Sığınakların iç yüksekliği net 2.40 metreden aşağı olamaz.

b) Sığınağı çevreleyen bina dış duvar kalınlığı: Sığınağın bina dışına rastlayan duvar ve tavan döşeme kalınlıkları en az 60cm beton, 75cm tuğla veya taş ya da 90cm sıkıştırılmış topraktan olmalıdır. Bu malzemeler tek başına kullanılabileceği gibi, radyasyon geçirgenliği bakımından bu ölçülerin birbirlerine oranları dikkate alınarak birlikte de kullanılabilir. Ayrıca bunlardan farklı yapı malzemeleri, ölçüleri radyoaktif serpintiye karşı geçirgenlik ve korunma katsayıları dikkate alınarak hesaplanmak suretiyle, bunlarla birlikte veya tek başına kullanılabilir. Sığınağın tamamen toprağın altında kalan ve dış açık ortam ile arasında en az 60 cm toprak dolgu bulunan dış duvarlarının kalınlığı statik hesaplara göre belirlenir. Bahçede yapılacak sığınaklarda da aynı uygulama yapılır. Eğitim yapılarının bina içi sığınaklarının tavanı en az 20 cm. ve duvarları en az 30 cm. kalınlığında betonarme olarak inşa edilir.

c) Giriş yeri: Sığınağın girişi demir kapılı ve en az bir adet dik açı dönüşlü olmalıdır. Net alanı tuvalet, duş ve mutfak nişi hariç 100 metrekareden büyük sığınaklarda iki çıkışın sağlanması zorunludur.

ç) Havalandırma: Sığınağın kullanım kapasitesine uygun mekanik havalandırma tesisatı yapılması zorunludur. Koruma zamanlarında dışarıdan alınan hava, tehdit anında takılmak üzere nükleer tip hepa filtre, kum havuzu gibi filtreleme sisteminden geçirilerek sığınak içerisine verilir. Barış zamanlarında ise dışarıdan alınan hava sadece G4 tipi kaba filtreden geçirilerek sığınak içerisine verilir.

Gerekli hallerde mekanik tesisatın kullanımı, filtre ve benzeri malzemelerin hazır bekletilmesi, mekanik tesisatın rutin bakımları ve bu tesisatın kullanıma hazır tutulması, tesis veya bina yöneticisinin sorumluluğundadır.

Sığınak havalandırması için aşağıdaki tabloda verilen koruma zamanlarında, bir kişi için gerekli olan hava debileri alınır. Aşağıdaki kapasite değerleri minimum değerler olup, hava kalitesini arttırıcı her türlü ilave önlem tasarımda kullanılabilir:

 

 Kanal tasarımı, menfez sayısı ve yerleşimi mekanik tesisat proje müellifi tarafından düzenlenir. Bu düzenleme TS 3419 “Havalandırma ve İklimlendirme Tesisleri-Projelendirme Kuralları” ve TS 3420 “Havalandırma ve İklimlendirme Tesislerini Yerleştirme Kuralları” standartları göz önüne alınarak yapılır.

Sığınak havalandırma fanının enerji ihtiyacı fan elektrik motoruna uygun kapasitede bir jeneratör veya kesintisiz güç kaynağı ile karşılanmalı, jeneratör için sığınak alanı dışında bir alan makine dairesi olarak tasarlanmalıdır. Jeneratör egzozu doğrudan dışarıya verilmelidir. Jeneratörün devre dışı kaldığı durumlarda ise, enerji ihtiyacı fana bağlı insan gücü ile çalışan çevirmeli kol yardımı ile karşılanmalıdır. Resmi binalar ile sağlık ve eğitim yapılarındaki sığınaklarda en az 24 saat kesintisiz elektrik teminini sağlayacak tedbirlerin alınması ve hazır halde tutulması zorunludur. Resmi ve özel bütün sığınaklarda iletişim prizine ek olarak uydu telefonu altyapısı ve/veya acil durum kablosuz bağlantı alanı (Wİ-Fİ noktası) yapılır. Elektronik haberleşme donanımı yılda bir test edilir.

d) Hijyen tedbirleri: Sığınak biriken çöplerin ve diğer atıkların kolayca uzaklaştırılmasını sağlayıcı özellikte tasarlanmalı, helâ taşı yerine klozet kullanılmalı ve mümkünse radyoaktif sızıntıya karşı ilave tedbirler de alınarak atık su gideri kanalizasyona bağlanmalıdır. Sığınaklarda atık su giderinin doğrudan kanalizasyona bağlandığı durumlarda geri tepmeyi engellemek üzere geri tepme ventili uygulaması yapılmalıdır.

e) Standartlar: Serpinti sığınaklarında, bu Yönetmelikte yer alan ölçülerden daha az olmamak koşuluyla yaşlılar ve hamileler gibi hareket kısıtlılığı olanların da kullanımına olanak sağlayacak şekilde engellilere ilişkin standartlar da dâhil olmak üzere Türk Standardları Enstitüsünce hazırlanan tüm standartlara ve diğer mevzuata uyulur.

Sığınakların Kimler Tarafından Yaptırılacağı