Madde 35 — Örnekleme metodolojisi ve kullanılan ekipmanlar

MADDE 35 – (1) Nehirde balık örneklemeleri aşağıdaki örnekleme metodolojisi ve ekipman kullanılarak yapılır:

a) Nehirlerde balık örneklenmesi için elektrikle balık avcılığı yönteminin kullanılması esastır. Elektrikle balık avcılığı alternatif akım kullanılmayan elektroşoker ile yapılır.

b) Nehirde balık örneklemesi gün ışığında yapılır.

c) Yürünerek örnekleme yapılabilen küçük ve sığ nehirlerde;

1) En uygun balık örnekleme yöntemi elektrikle balık avcılığıdır.

2) Her 5 metre genişlik için birer anot kullanılacak şekilde örnekleme yapılır.

3) Örnekleme suyun akış yönünün tersine doğru yavaş hareket edilerek ve anotla suyu süpürerek yapılır.

4) Elektrikle şoklanmış balıklar gerekli ölçümlerin yapılması maksadıyla toplanır.

5) Örneklemenin verimliliğini arttırmak maksadıyla örnekleme alanının memba ve mansabına yerleştirilecek uzatma ağları ile örnekleme alanındaki tüm balıklar yakalanabilir.

ç) Yürünerek örnekleme yapılamayan derin nehirlerde;

1) Elektrikle balık avcılığı tek başına yeterli olmayıp sadece nehrin litoral bölgeleri için kullanılır. Nehrin derin bölgeleri için farklı örnekleme yöntemleri kullanılır.

2) Yürünerek örnekleme yapılmasının tehlikeli olduğu derinlik ve akış hızlarında elektrikle balık avlama botu kullanılır.

d) Nehirlerde akışın yavaşladığı lentik bölgelerde örnekleme için standart bentik ağlar kullanılır ve diğer örnekleme yöntemleri ile desteklenmesi gerekir.

e) Nehirlerde diğer örnekleme ekipmanı olarak, derin nehirlerin litoral bölgelerinde ığrıp ve fanyalı ağ, derin nehirlerde bottan sürüklenen veya kıyıya sabitlenmiş çapalı ağ ve düşük akış hızına sahip nehirlerde pinter kullanılır.

f) Örnekleme alanından elde edilen veriler Ek-3’te yer alan arazi formlarına işlenir.

g) Elektrikle örnekleme sırasında güvenlik açısından aşağıdaki hususlar dikkate alınır:

1) Örneklemeyi yapacak ve elektriksel alanla temas edecek kişilerin su geçirmez ve iletken olmayan giysiler giymesi gereklidir.

2) Ağ kullanılacak ise ağların tutacak yerlerinin iletken olmayan materyalden yapılmış olması gereklidir.

3) Örneklenen balıkların toplanması ve taşınması için uygun boyutta, havalandırılması sağlanmış ve iletken olmayan materyalden yapılmış muhafaza kapları kullanılır.

4) Örnekleme sırasında acil durumlar için iletişim araçları ve uygun ilk yardım malzemeleri bulundurulması gereklidir.

5) Elektrikle balık örnekleme, akışın yüksek olduğu dönemlerde ve yağmur sırasında yapılmaz.

6) Elektrikle örnekleme yapan tüm personelin elektroşoker kullanımı konusunda tecrübeli olması gerekir.

7) Elektrikle örnekleme en az iki kişi tarafından yapılır.

8) Örneklemeye başlamadan önce elektroşokerin doğru ve güvenli olarak çalıştığından emin olunur.

9) Katot su içindeyken elektroşoker çalıştırılır ve örnekleme ekibi sistemin çalışmaya başladığına dair uyarılır.

10) Elektroşoker çalışırken çıplak elle suya ve elektrik kaynağından sökülmedikçe elektrodun herhangi bir metalik aksamına dokunulmaz, elektrottan elle herhangi bir şey alınmaz ve örneklenen balıklar elle temas etmeden yalıtkan bir kaba aktarılır.

11) Elektroşokerler güvenli, kuru ve temiz koşullarda muhafaza edilir.

12) Elektroşokerler düzenli aralıklarla bakımı yapılarak mekanik ve elektriksel arızalar açısından kontrol edilir.

(2) Gölde balık örneklemeleri aşağıdaki örnekleme metodolojisi ve ekipman kullanılarak yapılır:

a) Göllerde balık örneklemesi için standart bentik ve pelajik ağların kullanılması esastır.

b) Standart bentik ağlar her biri 2,5 metre uzunluğunda 12 değişik göz aralığındaki panelden oluşmakta olup, toplam uzunluğu 30 metre ve derinliği 1,5 metredir.

c) Standart bentik ağlar homojen renksiz naylondan yapılır. Ağlarda 30 metrelik mantar yaka ve 33 metrelik kurşun yaka bulunur.

ç) Standart bentik ağları oluşturan panellerin sırası, panellerde kullanılan göz aralığı ve ağ ip çapları Ek-9’da yer almaktadır.

d) Göllerin örneklenmesinde tabakalı rastgele örnekleme yöntemi kullanılır.

e) Örneklenecek göl derinlik katmanlarına ayrılır ve her derinlik katmanından rastgele örnekleme yapılır. Gölün derinlik katmanları belli değilse ağların atılacağı alanlar derinlik ölçer yardımıyla belirlenir.

f) Gölün derinlik dağılımı çıkartıldıktan sonra 0 – 2,9 metre, 3 – 5,9 metre, 6 – 11,9 metre, 12 – 19,9 metre, 20 – 34,9 metre, 35 – 49,9 metre, 50 – 74,9 metre ve >75 metre derinlik katmanlarına rastgele ağ atılır.

g) Yüzey alanı 50 hektar ve daha küçük göllerde en az dört, 51-500 hektar arasındaki göllerde en az altı, 501-5000 hektar arasındaki göller için en az sekiz ağ ve 5000 hektarın üzerindeki göller için en az on iki bentik ve pelajik ağ atılır. 50 hektardan daha büyük ve yüksek verime sahip sığ göllerde uzman görüşü doğrultusunda en az 4 standart bentik ağ atılır.

ğ) Bentik ve pelajik ağ sayıları gölün derinlik katmanlarının dağılımına göre örnekleyen uzman tarafından belirlenir.

h) Göle ait derinlik haritası var ise her derinlik katmanına kaç ağ atılacağı her katmanın yüzey alanı ile doğru orantılı olarak hesaplanır. Gölün en derin katmanının gölün yüzey alanına oranla çok küçük olması durumunda en derin katmana ağ atılmasına gerek yoktur.

ı) Ağların atılacağı alanların gölün yüzey alanına ve derinliğine göre belirlenmesine ilişkin örnek harita Ek-10’da yer almaktadır.

i) Ağlar düz bir hat şeklinde serilir ve aynı derinlik katmanında kalacak şekilde yerleştirilir.

j) Ağlar arka arkaya gelecek şekilde yerleştirilmez.

k) Ağların yerleştirildiği noktaların koordinatları kayıt altına alınır.

l) Ağlardaki balıklar alındıktan sonra ağlar temizlenip kurutularak bir gölden diğerine canlı taşınması engellenir.

m) Pelajik ağlar, standart bentik ağla aynı uzunluk, göz aralığı ve ağ ip çapında seçilir.

n) Pelajik ağlarda mantar yaka 30 metre olup, kurşun yaka 33-45 metre arasında değişiklik gösterir.

o) Pelajik ağların atılacağı alanlar bentik ağlarda olduğu gibi tabakalı rastgele örnekleme metodolojisine göre seçilir. Ağların yerleştirildiği alanların koordinatları kayıt altına alınır.

ö) Göllerde ağlar gün batımından 2-3 saat önce yerleştirilip gün doğumundan 2-3 saat sonra toplanır. Verimli göllerde ağların kapasitesinin aşılmasını engellemek için uzman görüşüne göre bu süre kısaltılabilir ve ağların atılma ve toplanma saati arazi formunda belirtilmek kaydıyla değiştirilebilir.

p) Örnekleme alanından elde edilen veriler Ek-3’te yer alan arazi formuna işlenir.

r) Göllerde balık örneklemek için bentik ve pelajik ağların kullanılamaması durumunda yürünerek girilmesi güvenli göllerin litoral bölgelerinde elektroşoker, bottan elektroşoker, ığrıp, fanyalı ağlar ve pinter gibi yöntemlerle balık örneklenir.

(3) Geçiş sularında balık örneklemeleri aşağıdaki örnekleme metodolojisi ve ekipman kullanılarak yapılır:

a) Geçiş sularında tür kompozisyonu, bolluk ve boy-ağırlık ilişkisine dair veri toplayabilmek için birden fazla yöntem kullanılır.

b) Elektriksel iletkenliği 6 mS/cm’den düşük geçiş sularının litoral bölgeleri için elektroşoker kullanımı uygundur.

c) Geçiş sularının litoral bölgeleri için ığrıp, standart bentik ağ, fanyalı ağ ve pinter kullanılabilir.

ç) Geçiş sularının derin bölgeleri için ığrıp ve bottan sürüklenen veya kıyıya sabitlenmiş çapalı ağ kullanılabilir.

d) Göl özelliği gösteren geçiş sularında standart bentik ve pelajik ağlar kullanılır.

e) Örnekleme alanından elde edilen veriler geçiş suyunun nehir veya göl özelliği göstermesine göre Ek-3’te yer alan uygun arazi formuna işlenir.

Örneklerin muhafazası, teşhisi ve analizi