Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/858 E. 2026/222 K.

T.C. DİYARBAKIR TÜRK MİLLETİ ADINA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : KARAR NO :

HAKİM : KATİP :

DAVACI : VEKİLİ : DAVALI : VEKİLİ : DAVALILAR :

DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat) DAVA TARİHİ : 23/07/2024 KARAR TARİHİ : 27/02/2026 KARAR YAZIM TARİHİ :

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı sigorta nezdinde .....poliçe numarası ile sigortalanan .....plakalı aracın .....tarihinde .....K.K. nolu Şanlıurfa - Diyarbakır devlet yolunun .....km'sinde karıştığı trafik kazası neticesinde müvekkili idareye ait devlet yolunda171.178,27 TL maddi zarar meydana geldiğini, Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü ekiplerince tutulan zarar tespit raporu ile de sabit olduğunu, bu husus trafik kazası tespit- tutanağı ile de sabit olduğunu, bahse konusu kazanın meydana gelmesinde aracı sevk ve idare eden araç sürücüsü asli ve tam kusurlu olduğunu, her türlü izahtan vareste olduğunu, nitekim kazanın meydana geldiği yol satında trafik lambası, aydınlatma, yol şerit çizgisi, trafik levhaları v.b trafik akışını düzenleyen gerekli tüm işaret ve yol düzenlemeleri mevcut olduğunu, kazanın sürücünün aracını yol ve hava durumuna göre kullanmamasından vuku bulduğunun muhakkak olduğunu, müvekkili idarenin yol ağında meydana gelen kaza neticesinde yola verilen171.178,27 TL'lik zarardan KTK ve yönetmeliği gereğince kazaya karışan araç sürücüsü kusuru oranında aracı zorunlu sigorta poliçesi ile sigortalayan davalı sigorta şirketinin sorumlu olduğunu, bu doğrultuda belirtilen zararın karşılanması için davalı sigorta şirketlerine ihtar çekilmiş olmasına rağmen taraflarına bir ödeme yapılmadığını, herhangi bir cevap da verilmediğini, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydıyla; 171.178,27- TL nin olay tarihi olan (.....) tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tazminini, fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasını, .....plakalı araca ihtiyati tedbir konulmasını, yargılama giderteri ve ücret-i vekâletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı .....Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; İhtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı tarafın talebinin karşılanmış olduğunu, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, sigortalısına ait .....plakalı araç .....tarihinde .....K.K nolu Şanlıurfa - Diyarbakır devlet yolunun 30+300 km.sinde trafik işaretleme levhasına, direğine ve otokorkuluklara çarpması sonucu meydana gelen hasar için taraflarına başvuru yapıldığını ve gerekli incelemelerin yapılması sonucunda davacı tarafın ibraz ettiği rapor uyarınca 169.337,04 TL hasar bedeli ödendiğini, taraflarına ödeme yapılmadığından bahisle 171.178,27 TL talep edilmekte olduğunu, ancak ilgili talebin neye ilişkin olduğunun belirsiz olduğunu, hasar tutarının 169.337,07 TL olduğunu, davacının ihtiyati tedbir taleplerin reddini, taraflarınca yapılan ödeme nedeniyle davacının bakiye alacağının kalmadığının kabulü ile davanın reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin dava aleyhlerine sonuçlansa dahi dava açılmasına sebebiyet vermemiş olmaları nedeniyle karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER; Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Müdürlüğünden hasar bilgisi celp edilmiştir. Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğünden kaza tespit tutanağı celp edilmiştir. .....Sigorta A.Ş. 'den hasar dosyası celp edilmiştir. Taraflara ait araçların tescil kayıtları uyap sisteminden celp edilmiştir. Mahkememizce İnşaat Mühendisi bilirkişiden bilirkişi raporu alınmış, İnşaat Mühendisi bilirkişi .....tarihli raporlarında özetle; Dava dosyasının incelenmesi ile gerek kaza tespit tutanağı, gerekse kaza yerine ait olan kroki ve kaza yapan araca ait resimler incelendiğinde meydana gelmiş olan hasar ile uyumluluk arz etmekte olduğunu, kaza nedeni ile hasar gören ürünlerden yenileri ile değişenlerin sovtaj değerinden ziyade hurda değeri olarak bir maddi kazanca dönüştürülebileceğini, maddi olarak karşılık gelebilecek meblağ ise içerisinde tenzil edilen hurda demir olarak belirtilerek hesaplanacağını, KGM sorumluluğunda bulunan yollarda, yatırım planları ve bütçe imkânları dâhilinde, yıllık ortalama 2400-2500 km yeni oto korkuluk; trafik kazaları sonucu çarpmalara bağlı olarak ise tamir ve bakım amaçlı 500-600 km oto korkuluk onarımı yapılmakta olduğunu, sorumluluklarında olan yollarda her sene Bölge Müdürlüğü başına yaklaşık 20 ilâ 70 km uzunluğunda oto korkuluk hasar görmekte olduğunu, hasarlanan oto korkuluk miktarı yolun trafik hacmi, yol geometrisi ve taşıt kompozisyonuna bağlı olarak bölgeler arasında farklılık göstermekte olduğunu, hasarlı oto korkuluklar Bölge Müdürlükleri tarafından çıkılan bakım onarım ihaleleri ile her sene onarıldığını, KGM tarafından, her yıl güncellenmek suretiyle 1 Ocak gününden itibaren geçerli olan birim fiyat kitabı yayımlanacağını, birim fiyat bileşenlerinde bulunan oto korkuluk sistemini oluşturan ray, dikme, takoz, cıvata vb. tüm ana malzemelerin zati bedelleri ile akaryakıt, işçilik; nakliye, yükleme ve boşaltma vb. işlemlerinin fiyatları, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenen ve her yıl güncellenen “İnşaat ve Tesisat Birim Fiyat Kitabı”nda açıklanan rayiçler esas alınarak hesaplanacağını, oto korkuluk maliyetini belirleyen unsurların başında malzeme girdisi gelmekte olduğunu, bunu makine- ekipman, yakıt ve işçilik takip ettiğini, oto korkuluk sistemlerinin en önemli girdisinin genel üretim giderleri ve işçilik ile muhtelif yardımcı malzemeler ile birlikte 3-5 mm'lik sac olduğunu, asıl maliyetin çoğunluğunun sac oluşturmakta olduğunu, piyasadaki mevcut sac fiyatlarının yüksek olması gerektiğini, hesaplamalarda da işin bulunduğu bölge, malzeme miktarı ve montaj oranının da ayrıca değerlendirildiği işi üstlenen firmaların sektörde faaliyet gösteren farklı imalat ve montaj tekliflerinde bulunabileceği genel olarak işin onarım kapsamında ve metraj olarak sınırlı olması hasebi ile malzeme ekipmanların işin yapılacağı yere nakli ve montaj işlemleri ihale kapsamında büyük metrajlı işlere göre yüksek maliyet tutması hesabı ile daha yüksek fiyatlara yapıldığı göz önünde tutulması gerektiğini, KGM tarafından birim fiyatların geçerlilik tarihi olan 2023 yılı Ocak ayı ile söz konusu kazanın gerçekleştiği Temmuz ayı arasındaki döviz kuru oranı dolar bazlı olarak değerlendirildiğinde malzeme ağırlıklı olan birim fiyatlar için 1,414 katsayısı elde edilmekte olduğunu, hurda demir için Ocak 2023 yılı için 7,680 kg/TL ile Temmuz 2023 yılı için 9,605 Kg/TL oranlandığında 1,25 olan piyasa uyarlama artış oranı elde edildiğini, bahsi geçen kaza ile alakalı olan maliyetler temel alınarak piyasa fiyatlarına uyarlama yapılmak sureti ile hesaplanan tutar 236.252,20 TL olarak hesaplandığını, buna göre piyasa fiyatlarının davalı kurumun belirlemiş olduğu tutarın yaklaşık % 38 kadar fark etmiş olduğu yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir. Bilirkişi .....tarihli ek bilirkişi raporunda özetle; KGM tarafından birim fiyatların geçerlilik tarihi olan 2023 yılı Ocak ayı ile söz konusu kazanın gerçekleştiği Mayıs ayı arasındaki döviz kuru oranı dolar bazlı olarak değerlendirildiğinde malzeme ağırlıklı olan birim fiyatlar için 1,141 katsayısı elde edilmekte olduğunu, hurda demir için Ocak 2023 yılı için 7,680 kg/TL ile Mayıs 2023 tarihi için 8,030 Kg/TL oranlandığında 1,045 olan piyasa uyarlama artış oranı elde edildiğini, bahsi geçen kaza ile alakalı olan maliyetler temel alınarak piyasa fiyatlarına uyarlama yapılmak sureti ile hesaplanan tutar 196.082,06 TL olarak hesaplandığını, buna göre piyasa fiyatlarının davalı kurumun belirlemiş olduğu tutarın yaklaşık % 15 kadar fark etmiş olduğu yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

Dava, tazminat davasıdır. Davacı vekili dava dilekçesinde .....plakalı aracın .....tarihinde karıştığı tek taraflı kaza sonucu Devlet Karayolu'nda bulunan işaretleme levhası, işaretleme direği ve oto korkuluklarda (orta refüjdeki çelik bariyerde) meydana gelen zarar nedeni ile 171.178,27 TL'nin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Kaza tespit tutanağının incelenmesinde .....sevk ve idaresindeki .....plakalı aracın .....tarihinde tek taraflı kazaya karıştığı, bu kazanın oluşumunda sürücü .....KTK'nun 52/1-B maddesinde düzenlenen aracının hızını yük ve teknik özelliğine göre yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uymamak kuralını ihlal ettiğinin tespit edildiği görülmüştür. Davaya konu kaza tek taraflı kaza olduğundan, Mahkememizce kusur husunda bilirkişi raporu alınmasına gerek duyulmamış, bu kazanın oluşumunda sürücü .....% 100 oranında kusurlu olduğu anlaşılmıştır. Bu kaza nedeni ile Devlet karayolunda bulunan orta refüjdeki çelik bariyerin, yön levhasının ve işaretleme direğinin zarar gördüğü anlaşılmıştır. Bu zarardan davalı .....haksız fiil sorumlusu sıfatı ile, davalı .....işleten sıfatı ile ve davalı .....Sigorta A.Ş., ZMMS sigortacısı sıfatı ile sorumludur. Mahkememizce zararın miktarı konusunda bilirkişi raporu alınmış, .....tarihli bilirkişi raporunda davacının zararı 2023 yılı Temmuz ayı itibari ile 236.252,20 TL olarak tespit edilmiştir. Bilirkişi kök raporunun sunulması üzerinde davacı taraf talep artırım dilekçesi sunmuş, dava değerini 236.252,20 TL'ye yükselttiğini beyan etmiştir. Bilirkişi kök raporunda kaza tarihi Temmuz 2023 olarak alınmış ve bu tarihe göre hesaplama yapılmış olmasına rağmen kaza tarihinin .....olması nedeni ile kaza tarihi esas alınarak yeniden hesaplama yapılması için ek rapor düzenlenmesine karar verilmiş, .....tarihli bilirkişi ek raporunda kaza tarihi itibari ile davacının zararının 196.082,06 TL olduğu yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir. Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, davacı vekili ile davalı .....Sigorta A.Ş. vekili bilirkişi raporuna karşı itiraz dilekçesi sunmuş iseler de itirazların incelenmesinde, itirazların hesaplamaya yönelik olmadığı, davalı .....Sigorta A.Ş. tarafından dava tarihinden önce yapılan ödeme ile ilgili olduğu görülmüş, bilirkişi ek raporu Mahkememizce hükme esas alınmıştır. İşbu dava tarihinden önce davacı tarafça davalı .....Sigorta A.Ş.'ye KTK'nun 97. maddesi kapsamında ödeme yapması için başvurulduğu, başvurunun tebliğ belgesinin dosyaya sunulmadığı, davalı tarafça, dava tarihinden önce olacak şekilde .....tarihinde davacı hesabına 169.337,04 TL ödeme yapıldığı görülmüştür. Söz konusu ödeme, dava tarihinden önce olduğu için davacı taraf, 169.337,04 TL için dava açmakta haksızdır. Her ne kadar davacı taraf, davalının ödeme yaptığını davacıya yazılı olarak bildirmediğini, eğer 169.337,04 TL yönünden dava red edilecek ise davalının dava açılmasına sebebiyet verdiğini belirterek davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini ileri sürmüş ise de Mahkememizce bu savunmaya itibar edilmemiştir. Zira davalı .....Sigorta A.Ş., .....tarihinde ödeme yaptığı 169.337,04 TL ile sınırlı olacak şekilde borçtan kurtulmuştur. Davacının banka hesabına ödeme yapan davalının ayrıca davacıya yazılı bildirim yapma yükümlülüğü yoktur. Diğer taraftan söz konusu ödeme, ödeme tutarı ile sınırlı olacak şekilde, borçtan müteselsil sorumlu olan .....ve .....da borçtan kurtarmıştır. İzah edilen nedenlerle, Mahkememizce bilirkişi raporunda tespit edilen toplam 196.082,06 TL'den, dava tarihinden önce ödenen 169.337,04 TL'nin mahsubu sonucu davacının bakiye alacağının 26.745,02 TL olduğu anlaşılmıştır. Her ne kadar davacı vekili, alacağa kaza tarihinden itibaren faiz işletilmesini talep etmiş ise de davalı .....Sigorta A.Ş. kaza tarihinde temerrüte düşmemekte olup, KTK'nun 97. maddesi uyarınca usulüne uygun yapılan başvurunun tebliğinden itibaren 8 iş günü geçtikten sonra temerrüte düşmektedir. Davacı taraf, davalıya KTK'nun 97. maddesi uyarınca başvuru yapmış ise de başvurunun tebliğ belgesini sunmamıştır. İşbu davada re'sen araştırma ilkesi geçerli olmayıp, taraflarca getirme ilkesi mevcuttur. Dolayısı ile Mahkememiz temerrüt tarihi yönünden araştırma yapmak ile yükümlü olmayıp, davalı .....Sigorta Şirketi'nin temerrüt tarihi, daha önceden ödeme yapılan .....olarak kabul edilmiştir. Diğer davalılar .....ve .....ise haksız fiil tarihinde temerrüte düşmüştür. İzah edilen nedenlerle Mahkememizce davanın kısmen kabul kısmen reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, 1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile 26.745,02 TL'nin davalı .....Sigorta A.Ş.'den .....tarihinden itibaren, davalılar .....ve .....ise .....tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 2-Alınması gerekli 1.826,95 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir kaydına, 3-Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00 TL ara buluculuk ücretinin, davanın kabul ve red oranına göre 3.192,46 TL'sinin davacıdan ve 407,54 TL'sinin davalıdan ayrı ayrı alınarak Hazine'ye gelir kaydına, 4-Davacı tarafından yapılan bilirkişi ücreti 3.500,00 TL, tebligat, posta ve müzekkere gideri 1.739,00 TL olmak üzere toplam 5.239,00 TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranına göre 593,08 TL'sinin davalılardan alınarak davacıya ödenmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Davalılar tarafından yapılan yargılama harç ve gideri olmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına, 6-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 26.745,02 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya ödenmesine, 7-Davalı .....Sigorta A.Ş. kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 26.745,02 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı .....Sigorta A.Ş.'ye ödenmesine, 8-Gider avansından artan kısmın hüküm kesinleşince Yazı İşleri Müdürü tarafından ilgilisine iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalıların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.

Katip Hakim