Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/486 E. 2026/351 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. DİYARBAKIR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : KARAR NO :

HAKİM : KATİP :

DAVACI : VEKİLLERİ :

DAVALI : VEKİLİ : DAVA : Menfi Tespit (Abone Sözleşmesi) DAVA TARİHİ : 02/01/2024 KARAR TARİHİ : 31/03/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH :

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Abone Sözleşmesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının .....sözleşme numarasına .....tesisat/abone nolu abonenin fiili kullanıcı olduğunu, davalı şirket tarafından davacının iş yerinde kullanmakta olduğu abone hakkında kaçak/usulsüz doğalgaz kullanıldığı iddiasıyla .....tarihli 255.982,27-TL kaçak cezası tahakkuk ettirilerek fatura düzenlendiğini belirterek, davacıya ait .....sözleşme numarasına .....tesisat/abone numarasına tahakkuk ettirilen .....tarihli 255.982,27-TL bedelinin fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10,00-TL (kısmi dava) yönünden davacının borçlu olmadığının tespitine yönelik karar verilmesi talep ve dava edilmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;.....tarihinde .....referans numaralı abonenin adresinde ekiplerimizce yapılan sayaç kontrolünde .....seri nolu sayacın sanayi mühürlerine müdahale edildiği tespit edilmiş, kontrol edilmek üzere .....merkez şubeye getirildiğini, Müdahaleli sayaçla ilgili tutanak tutulmuş ve bir nüshası .....’den imza alınarak adrese bırakıldığını, aboneye aynı gün içinde .....seri numaralı yeni sayaç tanımlandığını, .....referans numaralı .....Döner adlı abonenin .....tarihinde sökülen sayacında da Mengene aletiyle sayacın sıkıştırılarak doğru ölçüm yapması engellendiğinden, Kaçak kapsamına alınıp toplam 3.436,97 TL kaçak tahakkuk bedeli yansıtıldığını ve .....tarihinde abone tarafından ödemesi yapıldığını, .....tarihli müdahale ile aynı abone tarafından ikinci defa sayaca müdahale edildiği muayene raporuyla da kanıtlan haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın esastan reddine, davacının haksız ihtiyati tedbir talebinin reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir. DELİLLER: 1-Mahkememizce makine mühendisi bilirkişisinden aldırılan .....tarihli bilirkişi raporu:Dosyadaki bilgi belge ve sayaç üzerinde tarafımdan yapılan inceleme sonucunda .....adına kayıtlı olan .....referans numaralı abonelikteki .....seri numaralı sayacın perçinli sanayi mühürlerine, sayacın içine ve dışına müdahale olmadığı tespit edildiği ve herhangi bir kaçak kullanım söz konusu olmadığı kanaatine varıldığı anlaşıldı. 2-Mahkememizce makine mühendisi bilirkişi heyetinden aldırılan .....tarihli bilirkişi heyet raporu: Davaya konu olan doğal gaz sayacının sayaç tüketim numaralarının yer aldığı bölümde koruyucu kapağın bulunmadığı, dolayısıyla dışarıdan müdahaleye açık olması yanı sıra plastik mührün olmadığının tespit edildiği, bu durumun kaçak doğal gaz kullanımı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, sayaç tüketim numaralarının yer aldığı bölümde koruyucu kapağın bulunmadığı, dolayısıyla dışarıdan müdahaleye açık olması yanı sıra plastik mührün olmadığı tespit edildiği ve sayaç numaralarına dışarıdan müdahale edilerek numaraların azaltılması yöntemiyle kaçak kullanımın gerçekleştirildiğinin değerlendirildiği, tahakkuk ettirilmesi gereken kaçak doğal gaz kullanım tutarının 200.038,09 TL olduğu kanaatine varıldığı anlaşıldı. 3-Mahkememizce makine mühendisi bilirkişi heyetinden aldırılan .....tarihli bilirkişi heyet ek raporu: Davacı itirazının yerinde olmadığı ve kök raporda değişikliğe gidilmediği, davalı tarafın itirazının yerinde olduğu ve tahakkuk ettirilmesi gereken kaçak doğal gaz kullanım tutarının 245.629,63 TL olduğu kanaatine varıldığı anlaşıldı. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE : Dava, menfi tespit davasıdır. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davacının işletmesindeki kaçak doğalgaz kullanımı nedeniyle .....tarihli tutanak ile tahakkuk edilen 255.982,27 TL doğalgaz tahakkuk bedelinin yerinde olup olmadığı ve bu bedele ilişkin menfi tespit davası olduğu anlaşılmıştır. Dava dilekçesi ekinde .....A.Ş. tarafından .....(.....) .....tarih ve .....nolu tahsilat makbuzu ile toplam 255.982,27 TL'nin tahsil edildiği görülmüşse de davacının dava dilekçesinde menfi tespit talep ettiği görülmüş ve ödeme icra dosyasına yapılmadığı için resen istirdat davasına dönüşmediği tespit edilmiştir. Davacının dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmuş olduğu Diyarbakır Arabuluculuk Bürosunca .....dosya numarası ile .....tarihinde tarafların anlaşamadığına dair son tutanak düzenlendiği anlaşılmıştır. Dava öncelikle Bismil .....Asliye Hukuk Mahkemesinin .....Esas ve .....Karar Sayılı davasına konu edilmiş ise de davacının Bismil Vergi Dairesi Müdürlüğünün .....tarihli cevabi yazısı uyarınca tacir olduğu anlaşılarak " görevsizlik " kararı verilmiş, ilgili kararın istinaf edilmeksizin Mahkememiz esasına kaydedilmiştir. Dosya arasına alınan belgeler incelendiğinde davacının tacir olduğu ve uyuşmazlığa Mahkememizce bakılması gerektiği kanaati ile yargılamaya geçilmiştir. Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, davacıya ait doğalgaz aboneliğine ilişkin kayıtlar ile kaçak doğalgaz kullanım iddiasına dayalı davalı şirket nezdindeki kayıtlar celp edilerek dosya arasına kazandırılmış, davacının esnaf mı yoksa tacir mi olduğunun tespiti amacıyla genekli müzekkereler yazılmış, uyuşmazlığın çözümü bakımından makine mühendisi bilirkişi .....'dan rapor tanzimi istenilmiş, bilirkişice .....tarihli sunulan rapor ile ".....seri numaralı sayacın perçinli sanayi mührünün .....tarihinde sökülmeden önce çekilen fotoğraflarda görüldüğü üzere takılı olduğu ancak .....AŞ deposunda perçinli mühür inceleme için sökülmeye çalışılmış ancak mühür sökülmemiş ve içinde kırılmış şekilde kalmıştır. Bu duruma güre sayacın perçinli sanayi mührüne müdahale olmadığı anlaşılmıştır. Kaçak kullanın ile ilgili bir durum süz konusu olması durumunda sanayi mührü rahatlıkla çıkarılıp takılabilir bir durumda olması gerekirdi. Bu durumda inceleme için sökülmeye çalışılan mühür içinde kırılmazdı. Bu durum dışında sayacın içi ve dışı incelenmiş sayaca herhangi bir müdahale tespit edilememiştir." denildiği görülmüştür. Bundan sonra rapora karşı davalı tarafın itirazları ekinde sunmuş olduğu Mahkememizin esasına kayıtlı .....Esas Sayılı dava dosyasında da (davacı ile davalının aynı olduğu) dosyada alınan emsal nitelikte raporda tam tersi bir rapor tanzim edildiğinin belirtilmesi üzerine ilgili emsal rapor dosya arasına alınarak dosya detaylı rapor tanzimi için talimat yoluyla heyet makine mühendisi bilirkişilerden rapor tanzimi istenmiş, heyet bilirkişilerince dosya arasına sunulan .....tarihli rapor uyarınca " ...Davaya konu olan doğal gaz sayacının sayaç tüketim numaralarının yer aldığı bölümde koruyucu kapağın bulunmadığı, dolayısıyla dışarıdan müdahaleye açık olması yanı sıra plastik mührün olmadığının tespit edildiği, Bu durumun kaçak doğal gaz kullanımı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, Sayaç tüketim numaralarının yer aldığı bölümde koruyucu kapağın bulunmadığı, dolayısıyla dışarıdan müdahaleye açık olması yanı sıra plastik mührün olmadığı tespit edilmiş ve Sayaç numaralarına dışarıdan müdahale edilerek numaraların azaltılması yöntemiyle kaçak kullanımın gerçekleştirildiğinin değerlendirildiği, Tahakkuk ettirilmesi gereken kaçak doğal gaz kullanım tutarının 200.038,09 TL olduğu..."tespit edilmiştir. Bu rapora karşı davacı ve davalı vekilinin itirazları olması nedeniyle yeniden ek rapor tanzimine karar verilmiş, .....tarihli ek rapor uyarınca "...Her ne kadar .....tarihli bilirkişi raporunda; sayaca herhangi bir müdahale tespit edilemediği belirtilmiş olsa da dava konusu sayaç üzerinde .....tarihinde Gaziantep Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü tarafından yapılan incelemede sayacın üretici plastik mührüne müdahale edildiğinin görüldüğünün belirtilmesi yanı sıra .....tarihli bilirkişi raporunda da benzer yaklaşımla; sayacın mühürlerine ve numaratörüne müdahale edildiği belirtilmiştir. Burada dikkat edilmesi gereken; dava konusu sayaç üzerinde ilk incelemeyi yapan, kamu kurumu olarak görev, yetki ve sorumlulukları çerçevesinde gereğini yapan .....tarihinde Gaziantep Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü tarafından yapılan incelemede; sayacın üretici plastik mührüne müdahale edildiğinin görüldüğünün belirtilmiş olmasıdır.Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin 41. maddesine göre doğalgaz tüketim miktarının düzeltilmiş hacim ölçüsüne (sm3) göre hesaplanması esastır. fakat rapordaki hesaplamada düzeltilmiş metreküpün (stdm3) düzeltilmiş hacme (stdm3) çevrilmediği ve hesaplamanın hatalı bir biçimde düzeltilmiş metreküp (stdm3) ile yapıldığı görülmektedir. Ayrıca, hesaplamaya KDV'de dahil edilmemiştir..." şeklinde rapor tanzim edildiği görülmüştür. Konu ile ilgili mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde ise ; Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin "Sayaç" başlıklı 40. maddesinde; "Sayaçlar, dağıtım şirketinin mülkiyetinde olup abone bağlantı bedeli dışında hiçbir bedel alınmadan dağıtım şirketince temin edilerek sisteme dahil edilir. Sayaçların muayenesi ile tamir ve ayar işlemleri Ölçü Aletleri Mevzuatı kapsamında yapılır. (Değişik fıkra:RG-14/5/2022-31835) Sayaçların takılması, sökülmesi, değiştirilmesi, kontrolü ve benzeri her türlü işlem dağıtım şirketi tarafından yapılır veya yaptırılır. Sayaçlar hiçbir koşulda tüketicilere teslim edilmez. Bununla birlikte sayacın sertifikalı firmalar tarafından tesis edileceği durumlarda, sayaçlar müşteri sözleşmesinin imzalanması sonrasında sertifikalı firmalar tarafından dağıtım şirketinden tutanakla teslim alınır. Abone sayaçlarında meydana gelen ve gaz arzının sürdürülmesini engelleyen tüm arıza ve sorunlar dağıtım şirketine arıza bildirimi yapıldıktan sonra 24 (yirmi dört) saati geçmeyecek şekilde en kısa sürede giderilir. Müşteri, sayaca hiçbir şekilde müdahale etmemekle ve sayacı dağıtım şirketinin erişimini engellemeyecek şekilde korumakla yükümlüdür. Sayaçlara dışarıdan yapılan müdahale sonucu oluşacak zarar ve ziyan müşteri tarafından karşılanır. Bu durumda dağıtım şirketi tarafından hazırlanacak müdahale/hasar raporu ve yerinde tutulacak tutanak esas alınır." Sayacın ölçüm yapmaması veya yanlış ölçüm yapması başlıklı 42.maddesinde; "Sayacın, müşterinin kusuru dışında herhangi bir nedenle ölçüm yapmadığı veya yanlış ölçüm yaptığı tespit edilirse, doğal gaz tüketim miktarı aşağıdaki şekilde belirlenir: b) Aboneler için ise; son iki yılın aynı çeyrek dönemlerine rastlayan doğal gaz kullanım miktarlarının ortalaması esas alınır. Bu ortalama, benzer tüketim eğilimine sahip diğer müşteriler emsal alınmak suretiyle hesaplanan aynı dönemdeki tüketimlerin ortalaması ile kıyaslanır. Müşterinin tüketim ortalamasının; emsal alınan müşterilerin ortalamasından fazla olması halinde, emsal alınan müşterilerin tüketim ortalaması, az olması halinde ise, müşterinin kendi tüketim ortalaması esas alınarak sayacın ölçüm yapmadığı veya yanlış ölçüm yaptığı dönem tüketimleri hesaplanır ve tahakkuk ettirilir. Müşteriye ilişkin geçmiş yıla ait veri olmaması durumunda, hesaplamalar, benzer tüketim eğilimine sahip diğer müşterilere ilişkin veriler dikkate alınarak yapılır." Kaçak Doğalgaz Kullanımı başlıklı 52. maddesinde; "Dağıtım sistemine veya sayaca ya da tesisata müdahale edilerek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, tüketimin eksik veya hatalı ölçülerek ya da hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmiş sayaçtan geçirilmeden mevzuata aykırı bir şekilde tüketilmesi, kaçak doğal gaz kullanımı olarak kabul edilir. Kaçak doğal gaz kullanımının tespit edilmesinde, dağıtım şirketinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır. Kaçak doğal gaz kullanıldığının tespit edilmesi halinde, dağıtım şirketi tarafından fotoğraf, video ve benzeri uygun kayıt araçlarıyla görüntü alınarak tutanak düzenlenir ve arşivlenir. Dağıtım şirketi tarafından kaçak kullanımın engellenmesi için gereken önlemler alınır. Kaçak doğal gaz kullanımının tespiti halinde, ölçüm ve kontrol sonuçlarına göre düzenlenen belgelere dayanılarak hesaplanmak suretiyle kullanım süresi ve bu süre içerisinde tüketilen doğal gaz miktarı dikkate alınarak dağıtım şirketi tarafından bu fiili işleyene veya yararlanana tahakkuk ettirilecek bedel içerisine, sebep olunan zarar ve ziyan, hesaplama ile elde edilen doğal gaz miktarı karşılığı bedel ve hesaplanan bu miktarın 2 (iki) katı karşılığı kaçak kullanım bedeli yansıtılır. Kaçak kullanımın aynı tüketici tarafından iki yıl içerisinde tekrarı halinde her bir tekrarda kaçak kullanım bedeli katsayısı bir öncekinin 2 (iki) katı olarak uygulanır." şeklinde düzenlemelere yer verilmiştir. Yukarıda yapılan açıklamalar, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının davalı şirketin şirketin doğal gaz abonesi olduğu, davalı şirket çalışanlarınca .....tarihli kontrol sırasında sayacın sanayi mühürlerine müdahale edildiği gerekçesiyle tutanak tanzim edildiği, sayacın ise muayene edilmek üzere davalı şirket tarafından teslim alındığı, bundan sonra Gaziantep Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü memurları tarafından düzenlenen raporda üretici plastik mührüne müdahale edildiğinin tespit edildiği görülmüş, bu sebeple davaya konu edilen kaçak tahakkuk bedeli tanzim edilmiş, dava tarihi öncesinde davacı tarafça bu bedelin .....tarih ve .....nolu tahsilat makbuzu ile toplam 255.982,27 TL olarak ödendiği görülmüş, Mahkememizce alınan ilk tarihli raporda( sayaç fiziken incelenmek sureti ile ) her ne kadar "......seri numaralı sayacın perçinli sanayi mührünün .....tarihinde sökülmeden önce çekilen fotoğraflarda görüldüğü üzere takılı olduğu ancak .....AŞ deposunda perçinli mühür inceleme için sökülmeye çalışılmış ancak mühür sökülmemiş ve içinde kırılmış şekilde kalmıştır. Bu duruma güre sayacın perçinli sanayi mührüne müdahale olmadığı anlaşılmıştır. Kaçak kullanın ile ilgili bir durum süz konusu olması durumunda sanayi mührü rahatlıkla çıkarılıp takılabilir bir durumda olması gerekirdi. Bu durumda inceleme için sökülmeye çalışılan mühür içinde kırılmazdı. Bu durum dışında sayacın içi ve dışı incelenmiş sayaca herhangi bir müdahale tespit edilememiştir." şeklinde bir tespitte bulunulmuş olsa da bu tespitte bile sayaç üzerinde müdahale olduğu tespit edilmiş sadece bu müdahalenin davacı tarafça yapılmadığı belirtilmiş; buna karşılık Mahkememize daha sonra sunulan heyet bilirkişi raporlarında ise dava konusu sayaç üzerinde ilk incelemeyi yapan, kamu kurumu olarak görev, yetki ve sorumlulukları çerçevesinde gereğini yapan .....tarihinde Gaziantep Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü tarafından yapılan incelemede sayacın üretici plastik mührüne müdahale edildiğinin görüldüğünün belirtilmiş olması karşısında davacı tarafça kaçak kullanım olduğu sabit olduğu görülmüş, bu nedenle her iki rapor arasında çelişki bulunmadığı müdahalenin davacı tarafça yapıldığının net olduğu anlaşılmış, bunun üzerine davacı vekilince davanın ıslahı için süre istenmiş ise de ıslah edilmeyen davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-Alınması gereken 732,00 TL maktu harçtan peşin alınan 269,85 TL harcın düşümü ile eksik kalan 462,15 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, 2-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği Adalet Bakanlığı tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen iki taraf için iki saatlik ücret tutarı karşılığı olan 3.600,00-TL arabulucu ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen 10 TL üzerinden takdir edilen 10 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Yatırılan teminatın iadesi hususunun, HMK'nın 392/2 maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden 1 ay sonra değerlendirilmesine, 5-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde , gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana İADESİNE, Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.

Katip Hakim