Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/1328 E. 2025/420 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. BURSA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2023/ KARAR NO : 2025/

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

DAVACILAR:1- 2- VEKİLİ : Av. DAVALI :

DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi DAVA TARİHİ : 18/08/2022 KARAR TARİHİ : 15/04/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 02/05/2025

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının .../... adresinde ... Metal Ve Plastik Mobilya Malzemeleri İnşaat Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi Ve Ltd. ŞTİ. isimli işletmede mobilya ve malzemeleri üretimi yaptığını, 20.05.2022 tarihinde çıkan yangında ...-... (V.N....) adlı şirketin 2013-2019 arasındaki yıllara ait, ... Metal Ve Plastik Mobilya Malzemeleri İnşaat Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi Ve Ltd. ŞTİ. İsimli şirkete ait 2019-2022 yıllarına ait gelir gider belgeleri, ... ve vergi tahakkukları, fiş ve faturalar, yevmiye defteri, defter-i kebir, envanter defteri 20.05.2022 tarihinde tahmini olarak 23.00 saatinde çıkan yangından dolayı ve de müdahale edilen sudan dolayı zayi olduğunu, İki firmaya ait evraklar bahse konu olayın yaşandığı adreste davacı tarafından muhafaza edildiğini, Ofis bölümünde çıkan yangın nedeniyle iki firmaya ait defterler zayi olduğunu beyanla 2013-2019 yılları arasında ...-...(V.N....) adı altında faaliyet gösteren davacıya ait eski firmanın ve de 2019 dan sonra ... Metal Ve Plastik Mobilya Malzemeleri İnşaat Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi Ve Ltd. ŞTİ. Adlı müvekkil firmanın gelir gider belgeleri, ... ve vergi tahakkukları, fiş ve faturalar yevmiye, defteri kebir, envanter defterinin zayi olduğuna dair tarafımıza zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir. DOSYANIN SAFAHATI: Mahkememizin 2022/ esas, 2022/ karar 18/11/2022 tarihli kararı ile davanın reddine karar verilmiştir. Mahkememiz kararının davacı vekilince istinaf isteğinde bulunulması üzerine dosyanın istinaf mahkemesine gönderildiği, ... BAM 5. Hukuk Dairesinin 2023/ esas 2023/ karar 16/11/2023 tarihli kararı ile "Somut olayda; davacılar vekilince .../..." adresinde bulunan işyerinde 20/05/2022 tarihinde çıkan yangında ...'a ait 2013-2019 yılları arası, davacı şirkete ait ise 2019 yılı sonrasına ait ticari defter ve kayıtların zayi olduğunu belirterek zayi belgesi talep edilmiştir.6102 sayılı olay ve dava tarihinde yürürlükte bulunan (05 Temmuz 2022 Tarih Sayılı Resmi gazetede yayınlanan 01 Temmuz 2022 Tarihi 7417 Sayılı Yasanın 55. Maddesi ile değiştirilmeden önceki) TTK'nın 82/7 maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla, tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.Mahkemece meydana gelen yangın nedeniyle davacı şirket yetkilisince ticari evrakların zayi olduğunun 21/05/2022 tarihinde İtfaiye Müdürlüğüne beyan edildiği, bu itibarla söz konusu tarihte yangın nedeni ile evrakların zayi olduğunun öğrenilmesi nedeni ile 15 günlük hak düşürücü sürenin dolduğu belirtilmiş ise de, itfaiye raporunda şirket yetkilisinin ad ve soyadının dolayısıyla kim tarafından beyanda bulunulduğuna ilişkin bir tespit/açıklama bulunmamaktadır.Her ne kadar davacı tarafça istinaf dilekçesinde; itfaiye raporunun 16/08/2022 tarihinde düzenlendiği iddia edilmiş ise de, Rapor içeriğinde 06/06/2022 tarihi belirtilmiş olup, davacı tarafça dava dilekçesine ekli olarak ibraz edilen rapor üzerindeki 16/08/2022 tarihli kaşede sadece evrakın elektronik imza ile imzalandığının tastik edildiği belirtilmiştir. Bu itibarla davacının raporun 16/08/2022 tarihinde düzenlendiğine ilişkin iddiası Dairemizce yerinde görülmemiştir.Ancak rapor içeriğinde beyanda bulunan şirket yetkilisinin kim olduğuna dair ve beyan tarihine ilişkin bir açıklama bulunmadığından mahkemece belirtilen gerekçe ve eksik inceleme ile hüküm tesisi yerinde görülmemiştir.Bu itibarla mahkece, ... Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Müdürlüğünden yangına ilişkin dosyanın bir suretinin celbi ile, ilgili kolluk birimlerine ve Cumhuriyet Başsavcılığı'na müzekkere yazılarak, yangın nedeni ile tahkikat yapılıp yapılmadığı sorularak, varsa belgelerin, alınan ifadelerin tamamının dosya içerisine alınmasından sonra davacı tarafın yangından ne zaman haberdar olduğunun kesin olarak tespiti ile hak düşürücü sürenin dolup dolmadığı değerlendirilerek sonucuna göre hüküm tesisi gerekir." gerekçesi ile mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilerek dosyanın mahkememize gönderilerek 2023/ esasına kaydedilerek yargılamaya devam edildiği görülmüştür. KALDIRMA KARARINDAN SONRASI DELİLLER: Mahkememizce 18/12/2023 tarihli tensip zaptı yapılarak ... Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Müdürlüğüne müzekkere yazılarak 20.05.2022 olay tarihli 21.05.2022 saat ... kayıt tarihli ... vaka numaralı yargın raporunun şirket yetkilisi veya şirket adına verilmesine dair dilekçe ile talep edilip edilmediği hususu, dava konusu yangına ilişkin dosyanın bir sureti, ... İl Emniyet Müdürlüğüne ve ... Cumhuriyet Başsavcılığına dava konusu yangın nedeniyle tahkikat yapılıp yapılmadığı, varsa belgelerin, alınan ifadelerin tamamının celbi ve ... Ticaret Sicil Müdürlüğüne müzekkere yazılarak, davacı şirketin 2022 yılı ticaret sicil özeti ile şirket yetkilisinin kim olduğu hususları celp edilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, 6102 Sayılı TTK'nın 82/7 maddesi gereğince, ticari defter ve belgelerin zayi olduğunun tespiti ve zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.Tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve kağıtların TTK’nun 68 nci maddesi uyarınca zayiinin istenebilmesi için, tacirin iradesi dışında gerçekleşen bir olayda zayi olması, tacirin bunları saklamada bir kusurunun bulunmaması da gerekmektedir.Ticari defterlerin zayii halinde uygulanacak usul ve şartları TTK 82/7 maddesinde açıklanmıştır. Buna göre tacir kişiler belge ve defterlerini yasada belirtilen süre boyunca saklamak zorundadır. Saklama süresi içinde gerekli tüm muhafaza tedbirlerinin alınması, defter ve kayıtların kaybolmaması için özen gösterilmesi yasal yükümlülüktür. Mücbir sebep diye tabir edebileceğimiz sebeplerle ortaya çıkan zayi hallerine mahsus olmak üzere mahkemece zayi belgesi verilir. Zayi belgesi verilmesi için tacirin kendisinden beklenen tüm özen ve dikkati göstermesine rağmen engel olamayacağı bir sebepten kaynaklanan ziya söz konusu olmalıdır. Yasada bu tür mücbir sebeplere örnek olarak yangın, su baskını, deprem gibi bir afet yahut hırsızlık halleri sayılmıştır. Elbette bu halleri yasada sayılan sebeplerle sınırlamak yasa koyucunun amacına uygun değildir. Asıl olan makul bir tacirin normal davranış biçimine, özen ve muhafaza şartlarına göre tüm tedbirlerin alınmasına rağmen önüne geçilemeyecek bir halin varlığı şarttır. Davacı saklama yükümlülüğüne uygun davranmalı ve bu hususta basiretli tacir gibi hareket etmelidir. Bu yükümlülüğe aykırı davranılması durumunda zayi belgesi verilmesi istemini kabul etmek mümkün değildir.(... 11.Hukuk Dairesi 2008/ E,2009/ K) 6102 sayılı TTK 'nun 82/7.maddesi uyarınca " Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeler yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir...." hükmü uyarınca bu davayı açmak için yasal 15 günlük hak düşürücü süre belirlenmiştir. Yukarıdaki açıklamalarla birlikte tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacılar tarafından .../..." adresinde bulunan işyerinde 20/05/2022 tarihinde çıkan yangında ...'a ait 2013-2019 yılları arası, davacı şirkete ait ise 2019 yılı sonrasına ait ticari defter ve kayıtların zayi olduğunu belirterek zayi belgesi talep edilmiş olup, mahkememizce yapılan yargılamada ticari defterlerin zayi olduğu 21/05/2022 tarihinde öğrenildiği, on beş günlük hak düşürücü süre içerisinde davanın açılmadığı belirtilerek 18/11/2022 karar ve 2022/E, 2022/ K, sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir. Davacılar vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine ... BAM 5. Hukuk Dairesinin 2023/ esas, 2023/ karar sayılı ilamı ile mahkememizce verilen ilk kararın kaldırılmasına karar verilerek dosya yeniden yargılama yapılmak üzere mahkememize gönderilmiştir. BAM kaldırıma kararı doğrultusunda ... Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Müdürlüğünden yangına ilişkin dosyanın bir sureti, ... İlçe Emniyet Müdürlüğünden ve ... Cumhuriyet Başsavcılığı'dan yangına ilişkin tahkikat evrakları ve ... Tcaret Sicil Müdürlüğünden davacı şirketin ticaret sicil özeti dosya arasına alınmıştır. Dosyaya kazandırılan belgelerden davacı ... Metal Ltd. Şti, şirketinin ortağı ve yetkilisinin davacı ... ... olduğu, davacı ... ... tarafından ... Polis Amirliği'ne 21/05/2022 tarihinde ifade verdiği, Kriminal Polis Laboratuvarları Daire Başkanlığı tarafından 21/05/2022 tarihinde olay yeri inceleme raporu düzenlendiği, yine ... Polis Merkezi Amirliği tarafından 17/06/2022 tarihinde İtfaiye Daire Başkanlığına yazı yazılarak yangın raporu talep edildiği, bunun üzerine İtfaiye Daire Başkanlığı tarafından 21/06/2022 tarihinde yangın raporu gönderildiği, davaya konu talebe ilişkin ... CBS 2022/ Soruşturma dosyası üzerinde takipsizlik kararı verildiği görülmüş olup mahkememizce bildirilen tanıklar dinlenmiştir. Bu haliyle, tanık ...'ın "yangın söndürültükten sonra biz tüm defterlerimizin yandığını gördük" Tanık ...'nın " ofisteki bilgisayar ve dosyaların yandığını da yangın bittikten sonra gördük" şeklindeki anlatımları, şirket yetkilisi olan davacı ...'ın 21/05/2022 tarihindeki karakolda verdiği ifade, itfaiye raporundaki beyanların 21/05/2022 tarihinde alınması ve raporun 06/06/2022 tarihinde onaylanması hususları birlikte değerlendirildiğinde davacıların ticari defter belge ve kayıtlarının iş yerindeki yangın nedeniyle zayi olduğunu en geç 21/05/2022 tarihinde öğrendikleri, 15 günlük dava açma hak düşürücü sürenin bu tarihten itibaren başladığı, eldeki davanın ise, 18/08/2022 tarihinde açıldığı gözetildiğinde davanın 15 günlük hak düşürücü sürede açılmadığı anlaşıldığından davacıların davalarının usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ; 1-Davanın USULDEN REDDİNE, 2-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken 615,40-TL harca peşin yatırılan 80,70- TL harcın mahsubu ile 534,70-TL harcın davacılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irat kaydına, tahsili için müzekkere yazılmasına, 3-Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerilerinde bırakılmasına, 4-HMK madde 333 gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, Dair, davacılar vekilinin yüzüne karşı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.15/04/2025

Katip ... e-imzalıdır

Hakim ... e-imzalıdır