İlk Derece Mahkemesi 2002/4694 E. 2003/1275 K.

Eminönü Belediye Meclisi'nin 4.10.1999 gün ve 1999/0000043 sayılı kararının iptaline ilişkin 23.11.2000 gün ve 2000/361 sayılı İstanbul İl İdare Kurulu kararının iptali istemiyle açılan davada; 2464 sayılı Belediye Gelirleri Yasası'nda belirtilen işyeri açma izin harcının, 3572 sayılı Yasanın kapsamında olan görevler için tahakkuk ettirilmesi gerektiğinden, yasal olarak yapılması gereken bir görev için ek tarife düzenlenerek yasanın düzenlendiği miktarlar dışında ek ücret alınmasına yönelik meclis kararının iptaline ilişkin il idare kurulu kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddeden istanbul 6. İdare Mahkemesi'nin 29.3.2002 gün ve 474 sayılı kararının; hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Yasanın 49. Maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. Savunmanın Özeti: Yanıt verilmemiştir. Danıştay Tetkik Hakimi Melek Şendil Yan'in Düşüncesi: İstemin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. Danıştay Savcısı Alaattin Öğüş'ün Düşüncesi: Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. Maddesinin 1. Fıkrasında belirtilen nedenlerden hiç birisine uymayıp İdare Mahkemesi'nce verilen kararın dayandığı hukuki ve yasal nedenler karşısında anılan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemektedir. Açıklanan nedenlerle temyiz isteminin reddiyle İdare Mahkemesi kararının onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü. Uyuşmazlık, Eminönü Belediye Meclisi'nin 4.10.1999 gün ve 1999/0000043 sayılı kararını iptal eden İstanbul İl İdare Kurulu'nun 22.11.2000 gün ve 2000/361 sayılı kararının iptali istemine ilişkindir. Anayasa'nın 127. Maddesinin 5. Fıkrasında, "Merkezi idare, mahalli idareler üzerinde, mahalli hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin sağlanması, toplum yararının korunması ve mahalli ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amacıyla, kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idari vesayet yetkisine sahiptir" kuralına yer verilmiş olup, bu kural gereğince merkezi yönetim kanunda yer almayan bir idari vesayet yetkisini yerel yönetimler üzerinde kullanamayacaktır. 1580 sayılı Yasa'nın 70. Maddesinin 8. Fıkrasında; belediye vergi resimlerinin ilişkili bulunduğu konular dışında belediye idaresi tarafından görülecek hizmetlere karşılık alınacak ücret tarifelerinin belediye meclisince karara bağlanacağı; 71. Maddesinde, 70. Maddesinin l, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 13. Fıkralarında gösterilen işlere yönelik olarak belediye meclisince alınan kararların mahallin en büyük mülkiye amirinin onayı ile yürürlüğe gireceği, meclis kararlarının bir hafta içinde onanmaması halinde belediye meclisinin inceleme istemi üzerine Danıştay tarafından bir ay içinde verilecek kararların kesin olduğu kurala bağlanmış, böylece 70. Maddede yer alan konulardan sayma yolu ile belirlenenlere ilişkin belediye meclisi kararlan vesayet denetimine tabi kılınmıştır. Yine aynı Yasa'nın 73. Maddesinde; 71. Maddede belirtilen konular dışındaki konularda belediye meclislerince verilen kararların kesin olduğu, ancak bu kararlara karşı da belediye başkanı veya ilgililer tarafından 10 gün içinde, il merkezi belediyelerinde İçişleri Bakanlığı'na diğer belediyelerde Vilayet'e itiraz edebileceği; Vilayet'e yapılan itirazlarda Kaymakam' ın bakanlığa yapılan itirazlarda ise Vali'nin görüşünün alınacağı, vilayete yapılan itirazların 15 gün içinde İl İdare Kurulu'nca, Bakanlığa yapılan itirazların ise bir ay içinde Danıştay'ca incelenerek karara bağlanacağı belirtilmiştir. "Hükümsüz Bırakılacak Maddeler" başlıklı 74. Maddesinde de; belediye meclisinin olağan ve olağanüstü toplantılar haricinde veya vazife ve yetkisi dışında veya kanun veya tüzüklere aykırı olarak tesis ettiği kararların valinin talebi üzerine il idare kurulu tarafından il merkezi olan belediyelerde içişleri Bakanlığı'nın isteği üzerine Danıştay'ca incelenerek onaylanacağı veya iptal olunacağı hükme bağlanmıştır. Yukarıda açıklanan yasa maddelerinin birlikte değerlendirilmesinden anlaşılacağı üzere, belediye meclisinin kararlarının kesinleşme şekli, bu kararlara yönelik itirazlar ve itirazları inceleyecek merciler farklı düzenlemelere tabi tutulmuş bulunmakta olup, aktarılan 74. Maddede yer alan düzenlemenin, belediye meclisinin onaya tabi olmayan ve itiraz edilmeyerek kesinleşmiş olan kararlarlarına yönelik olduğu sonucuna varılmıştır. Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, Eminönü Belediye Meclisi'nin sıhhi işlerinin ruhsatlandırılmasından alınacak ücret tarifesinin tespitine yönelik 4.10.1999 gün ve 1999/0000043 sayılı kararının, Mülkiye Müfettişince hazırlanan 13.10.2000 gün ve 31/67 sayılı inceleme raporunda belirlenen hususlar doğrultusunda, Vali tarafından yapılan başvuru üzerine İstanbul Valiliği İl İdare Kurulu'nun 22.11.2000 gün ve 2000/361 sayılı karan ile iptal edildiği ve buna karşı açılan davanın İdare Mahkemesi'nce 2464 sayılı Belediye Gelirleri Yasası'nda belirtilen işyeri açma izin harcının, 3572 sayılı Yasanın kapsamında olan görevler için tahakkuk ettirilmesi gerektiğinden, yasal olarak yapılması gereken bir görev için ek tarife düzenlenerek yasanın düzenlediği miktarla dışında ek ücret alınmasına yönelik meclis kararının iptaline ilişkin il idare kurulu kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiş olduğu anlaşılmıştır. Olayda, belediye meclisince alınan karann, yukarıda alıntısı yapılan 1580 sayılı Yasanın 70/8. maddesinde belirtilen nitelikte olduğu açık olup, 71. maddedeki usule göre bu karann kesinlik kazanabilmesi, mahallin en büyük mülkiye amirinin onayı ile mümkün iken karann onaylanmış olduğuna dair bir belge dosya içeriğinde bulunmadığından, bu haliyle icrai nitelik taşıdığından söz edilemeyeceği gibi yine 71. maddede yer alan kural uyarınca anılan karann, mülki amiri tarafından onaylanmaması halinde ise, bu karan inceleme yetkisi Danıştay'a ait bulunmaktadır. Bu durumda, il idare kurulunca tesis edilen işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, İstanbul 6. İdare Mahkemesi kararının bozulmasına, dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere anılan Mahkemeye gönderilmesine 20.3.2003 gününde oy çokluğu ile karar verildi. AZLIK OYU: 1580 sayılı Yasanın 74. Maddesinde, belediye meclisi kararlan arasında kesin olan veya onamayla kesinlik kazanan işlemler ayrımı yapılmadan belediye meclisinin tüm kararlan yönünden olağanüstü inceleme yöntemi getirilmiştir. Anılan 74. Maddenin güttüğü erek, açık hatayla alınmış olan meclis kararlarının kesinleşme ayrımı yapılmadan hukuk yaşamından silinmelidir. Öte yandan, idari vesayet makamının onayı olmadan konu il idare kurulunca işlenmişse, bu durum dava konusu işlemi yetersizlikten değil, kesin olmayan işlemi incelemekten ötürü konu yönünden sakatlar. Açıklanan nedenlerle, belediye meclisi kararının 74. Madde kapsamında il idare kurulunca incelenmesinde yetkisizlik bulunmadığı gerekçesiyle karara karşıyım.