İlk Derece Mahkemesi 1993/786 E. 1994/552 K.

Temyiz Eden (Davacı) : ... S.S ... Su Ürünleri Kooperatifi Vekili : Av. ... Karşı Taraf (Davalı) : Maliye Bakanlığı Davalı Yanında Davaya Katılan : Ege Üniversitesi Rektörlüğü Vekili : Av. ... İstemin Özeti : ... İli, ... - İlçesi, ,.. Köyünde bulunan... ve ... Dalyan'ın Ege Üniversitesi Su Ürünleri Yüksek Okuluna tahsis edilmesi yolundaki işlemin iptali istemiyle açılan dava sonucunda; İzmir 1.idare Mahkemesince verilen ve Danıştay Onuncu Dairesinin bozma kararına uyulmayarak. Mahkemenin, davanın reddine dair ilk kararında ısrarına ilişkin bulunan 22.6.1993 günlü E:1992/244, K:1993/473 sayılı kararı, davacı temyiz etmekte ve bozulmasını istemektedir. Savunmanın Özeti : Temyiz edilen mahkeme kararında usul ve yasalara aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır. Danıştay Tetkik Hakimi Nalan Terzi'nin Düşüncesi : Dosyanın incelenmesinden. İzmir 1.İdare Mahkemesinin 22.6.1993 günlü, E:1992/244, K:1993/473 sayılı ısrar kararının dayandığı hukuki ve yasal nedenler yerinde görülmüş olup; temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesinin ısrar kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. Danıştay Savcısı Yurdanur Şendir'in Düşüncesi : Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49 uncu maddesinin 1 inci fıkrasında belirtilen nedenlerden hiçbirisine uymayıp İdare Mahkemesince verilen kararın dayandığı hukuki ve yasal nedenler karşısında anılan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemektedir. Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin reddiyle idare mahkemesi kararının onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunca temyiz aşamasında duruşma yapılmasına gerek görülmeyerek istem incelendi ve gereği görüşüldü: ... İli, ... İlçesi, ... köyünde bulunan ..... ve .... Dalyan'ın Maliye ve Gümrük Bakanlığınca 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesinin (d) bendi hükmüne dayanılarak Ege Üniversitesi Su Ürünleri Yüksek Okuluna tahsis edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan dava sonucunda. İzmir 1.İdare Mahkemesince verilen ve davanın reddine ilişkin bulunan 18.1.1989 günlü, E:1987/378, K:1989/31 sayılı karar, davacının temyiz istemi üzerine Danıştay Onuncu Dairesince 13.2.1991 günlü, E:1989/3032, K:1991/442 sayılı kararla bozulmuş ise de: Mahkemece bozma kararına uyulmayarak, ret kararında ısrar edilmiştir. Davacı bu kez. İzmir 1.İdare Mahkemesinin 22.6.1993 günlü, E:1992/244, K:1993/473 sayılı ısrar kararını temyiz etmekte ve bozulmasını istemektedir. Danıştay Onuncu Dairesi. İzmir 1.İdare Mahkemesinin 18.1.1989 günlü, E:1987/378, K:1989/31 sayılı kararım; Maliye ve Gümrük Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesinin (b) ve (d) bendi, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun 1 ve 4 üncü maddeleri, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51 inci maddesinin (h) bendi hükümlerinin değerlendirilmesinden, su ürünleri istihsal yerlerinin öncelikle bu çevrede olan kooperatif, kooperatif birlikleri ve köy birliklerine kiralanmasının amaçlandığının anlaşıldığı ve buraların herhangi bir şekilde "tahsisi" nin öngörülmediği, 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 13/d maddesinde yer alan devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden kamu hizmeti için kullanılması gerekli olanların katma ve özel bütçeli idarelere tahsis etmesine olanak tanıyan hükmün, su ürünleri istihsal yerlerini kapsamadığı, esasen bu maddenin (b) bendinde su ürünleri istihsal yerlerinin kiraya verilmesi konusunda ayrı bir hüküm bulunduğu, uyuşmazlığa konu Homa ve Küçük Dalyan'da su ürünlerinin geliştirilmesi, bilimsel araştırma yapılması, üretimin arttırılması, hususlarında Ege Üniversitesi Su Ürünleri Yüksek Okulunun yararlı olacağının kuşkusuz bulunduğu, ancak bu yerin mevzuatta öngörülmemiş biçimde Üniversiteye tahsis edilmesinin hukuken mümkün bulunmadığı, bu itibarla, dava konusu uyuşmazlığın. 1380 sayılı Yasa çerçevesi içinde kamu yararının ve istihsal bölgesinde yerleşik kooperatiflerin haklan da gözetilerek çözümlenmesi gerektiğinden, ... ve ... Dalyan'ın 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca Ege Üniversitesine tahsis edilmesinde mevzuata uygunluk görülmediği gerekçesiyle bozmuştur. İzmir 1.İdare Mahkemesince. 1380 sayılı Yasanın, kamu tüzel kişilerine ait istihsal yerlerinin kiralanmasına ilişkin olan ve yerel kooperatif ve birliklere kiralamada öncelik hakkı tanıyan 4 üncü maddesi hükmünün uyuşmazlık konusu dalyanların Ege Üniversitesi Su Ürünleri Yüksek Okuluna eğitim, uygulama ve araştırma yeri olarak tahsis edilmesine yasal bir engel oluşturmadığı, bu durumda davanın çözüme bağlanabilmesi için, dava konusu tahsis işleminin, kamu yararı ve kamu hizmeti açısından, hukuka uygun olup olmadığı hususunun araştırılması gerekeceği; tahsis işleminin yapıldığı tarihten önce dalyanların bulunduğu alanda İzmir Büyükşehir Belediyesince mevzii imar planının yapıldığı ve bu bölgenin Su Ürünleri Yüksek Okulunun Eğitim. Uygulama ve Araştırma alanı olarak belirlendiği, bu imar planının iptali istemiyle açılan davanın reddine ilişkin Mahkemelerinin kararının Danıştay Altıncı Dairesince aynen onanarak kesinleştiği. 3194 sayılı İmar Kanununun 3 üncü maddesinde yer alan, herhangi bir sahanın her ölçekteki plan esaslarına aykırı maksatlar için kullanılamayacağı hükmü karşısında, kesinleşmiş olan imar planının uygulanmasının kanuni bir zorunluluk olduğu: öte yandan Ege Üniversitesi Su Ürünleri Yüksek Okulunun uyuşmazlık konusu dalyanlara ilişkin olarak yaptığı araştırma ve hazırladığı projeler incelendiğinde dalyanların yerel kooperatiflerce kiraya verilerek kullanımı ile Su Ürünleri Yüksek Okuluna tahsis edilerek kullanımı arasında ulusal ekonomiye katkı açısından büyük farklılıklar oluşacağının gözlendiği, açıklanan bu hususların, dava konusu tahsis işleminin dayanağı olan 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesinin (d) bendinde öngörülen "Kamu hizmeti için gerekli olma" koşulunun gerçekleşmiş olduğunu ve bu işlemlerde kamu yaran açısından da aykırılık bulunmadığını ortaya koyduğu, bu maddi ve hukuki durum karşısında dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle ısrar edilmiştir. 178 sayılı Maliye ve Gümrük Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararnamenin olay tarihinde yürürlükte bulunan 13 üncü maddesinin (d) bendinde "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden, kamu hizmeti için kullanılması gerekli olanları, genel, katma ve özel bütçeli idarelere tahsis etmek ve tahsis amacının ortadan kalkması veya amaç dışı kullanılması halinde tahsisi kaldırmak". Milli Emlak Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır. 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun, Kamu Tüzel kişilerine ait istihsal yerlerinin kiralanması konusunu düzenleyen 4 üncü maddesinde Hazinenin veya Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan baraj, dalyan, voli yerleri, göller, havuzlar, nehirler ve nehir ağızlarındaki su ve av yerleri ile deniz ve iç sulardaki su ürünleri istihsali hakkı o yerde kurulan ve üyeleri 5 yıldan az olmamak üzere tüzüğüne göre istihsal bölgesinde ikamet eden ve yönetmelikte tesbit edilecek şartları haiz olan kooperatif birliği, kooperatif veya köy birliklerine 2490 sayılı Kanuna tabi olmaksızın öncelikle ve pazarlık suretiyle ilgili bakanlıkların mütalaası alınarak Tarım Bakanlığınca kiraya verilir, hükmüne yer verilmiştir. Yasanın diğer maddeleri de birlikte incelendiğinde 4 üncü maddenin sadece üretim yerlerinin kiraya verilerek işletilmesi halinde kiralamanın nasıl yapılması gerektiğini düzenlediği; yasal düzenlemelerden bu üretim yerlerinde kiralama dışında bir yöntemle üretim yapılamayacağı veya bu yerlerin üretim dışında bir amaçla kullanılamayacağı sonucuna ulaşmanın mümkün görülmediği; maddede yerel kooperatif ve köy birliklerine tanınmış olan öncelik hakkının kiralama konusunda tanınmış bir öncelik hakkı olduğu ve bu yerlerin kamu yararı amacı güdülerek başka amaçla kullanılmasını engelleyici bir hak olarak nitelendirilemeyeceği anlaşılmaktadır. idare Mahkemesi kararında da vurgulandığı üzere aksi düşünce. Hazinenin veya devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan söz konusu yerlerin, kamu yararının veya kamu hizmetinin zorunlu kıldığı durumlarda dahi üretim amacı dışında başka amaçlarla kullanılmalarına olanak bulunmadığı sonucuna ulaşır ki maddenin sözü bu tür bir yoruma elverişli olmadığı gibi, yasa koyucunun da böyle bir sonucu amaçladığı düşünülemez. Tüm bu gerekçeler gözönüne alındığında 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun 4 üncü maddesi hükmünün, dava konusu dalyanların Ege Üniversitesi Su Ürünleri Yüksek Okuluna araştırma merkezi olarak tahsis edilmesine yasal bir engel oluşturmadığı ve kamu yararı amacı gözetilerek uyuşmazlık konusu dalyanların Maliye ve Gümrük Bakanlığınca Ege Üniversitesi Su Ürünleri Yüksek Okuluna tahsis edilmesine ilişkin işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı görülmektedir. Açıklanan nedenlerle, temyiz dilekçesinde öne sürülen sebepler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden, davacının temyiz isteminin reddine, usul ve hukuka uygun bulunan, İzmir 1.İdare Mahkemesinin 22.6.1993 günlü, E:1992/244, K:1993/473 sayılı kararının onanmasına 30.9.1994 günü oyçokluğuyla karar verildi. KARŞI OY Danıştay Onuncu Dairesinin 13.2.1991 günlü, E:1989/3032, K:1991/442 sayılı. İdare Mahkemesi kararının bozulmasına ilişkin kararında yer alan gerekçelerle temyiz isteminin kabulü ile İzmir 1.İdare Mahkemesinin ısrar kararının bozulması gerektiği oyuyla, aksine verilen karara karşıyız.