İlk Derece Mahkemesi 1992/384 E. 1994/135 K.

Temyiz Eden (Davacı) : ... Mühendislik ve Müteahhitlik A.Ş. Vekili : Av. ... Karşı Taraf (Davalı) : Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İstemin Özeti : Türkiye ile Libya Arap Halk Sosyalist Cemahiriyesi arasında 13.9.1984 tarihinde imzalanan Sosyal Güvenlik Sözleşmesi ile bu sözleşmenin uygulanmasına dair olan ve 20.8.1985 günlü, 85/9807 sayılı Kararname ile onanan idari Anlaşmanın uygulama esaslarını belirlemek amacıyla Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğünce çıkarılan 20.9.1985 günlü, 3430 sayılı Genelgenin iptali için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan dava sonucunda, Danıştay Onuncu Dairesince verilen ve davanın reddine ilişkin bulunan 10.3.1992 günlü, E:1989/2708 K:1992/913 sayılı kararı, davacı temyiz etmekte ve kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulmasını istemektedir. Savunmanın Özeti : Temyiz edilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi savunulmaktadır. Danıştay Tetkik Hakimi : Dr. Ülkü Özcan Danıştay Savcısı Ülkümen Osmanağaoğlu'nun Düşüncesi : Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49 uncu maddesinin 1 inci fıkrasında belirtilen nedenlerden hiçbirisine uymayıp Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın dayandığı hukuki ve yasal nedenler karşısında anılan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemektedir. Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin reddiyle Daire kararının onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunca gereği görüşüldü: Türkiye ile Libya Arap Halk Sosyalist Cemahiriyesi arasında 13.9.1984 tarihinde imzalanan Sosyal Güvenlik Sözleşmesi ile bu sözleşmenin uygulanmasına dair olan ve 20.8.1985 günlü, 85/9807 sayılı Kararname ile onanan İdari Anlaşmanın uygulama esaslarını belirlemek amacıyla Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğünce çıkarılan 20.9.1985 günlü, 3430 sayılı Genelgenin iptali için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada. Danıştay Onuncu Dairesince: Sosyal Sigortalar Kurumu Kuruluş Kanununda, 506 sayılı Kanun ve Sosyal Güvenlik Sözleşmesinde, söz konusu Genelgenin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının onayı ile geçerlilik kazanacağı yolunda herhangi bir hükmün yer almadığı, 3146 sayılı Kanun uyarınca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Sosyal Sigortalar Kurumu üzerindeki denetim yetkisinin. Kurumun Kuruluş Kanununun değişik 11 ve müteakip maddelerinde belirtilen bazı işlemler için kullanılabileceği, kurunun tek yanlı, yönetsel, kesin ve yürütülmesi zorunlu genel düzenleyici nitelikteki genelgesinin davalı Bakanlıkça iptal edilmemesinde ve istemin reddinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle 10.3.1992 günlü, E:1990/2708, K:1992/913 sayılı davanın reddine ilişkin karar verilmiştir. Davacı, bu kararın temyizen incelenerek bozulmasını istemektedir. 3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin (L) fıkrasında, yabancı ülkelerde çalışan Türk İşçilerinin çalışma hayatı ve sosyal güvenlikle ilgili meselelerine çözüm yolları aramak, hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının görevleri arasında sayılmıştır. Anayasanın 90 ncı maddesinde, usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası anlaşmaların kanun hükmünde olduğu ifade edilmiştir. 9.1.1985 günlü, 3148 sayılı Kanunla onaylanan ve Anayasanın yukarıda anılan hükmü uyarınca kanun hükmünde olan, 13.9.1984 tarihinde imzalanan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Libya Arap Halk Sosyalist Cemahiriyesi Arasında Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin 1 inci maddesinde; sözleşmenin uygulanmasında, mevzuat, sosyal güvenlik yardımlarına taalluk eden her iki taraf ülkesinde yürürlükte bulunan veya gelecekte yürürlüğe girecek olan kanun, tüzük ve yönetmelikler; yetkili makam Türkiye bakımından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı; ilgili kurum, mevzuatı uygulamakla görevli Sosyal Sigortalar Kurunu olarak belirlenmiş; 20.8.1985 günlü, 85/9807 sayılı Kararname ile onaylanan ve Türkiye Cumhuriyeti ile Libya Arap Halk Sosyalist Cemahiriyesi Arasında İmzalanmış Olan Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin Uygulanmasına Dair İdari Anlaşmanın 1 inci maddesinde de aynı tanımlara yer verilmiş; İdari Anlaşmanın 4 üncü maddesinde, her iki ülke yetkili makamlarının uygulamaya ilişkin formülerler üzerinde mutabakata varacakları ve sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bunları uygulamaya koyacakları; 6 ncı maddesinde ise akit taraflar yetkili Hakanların ve sosyal güvenlik kuruluşlarının yerine getireceği hususlar arasında, anlaşmanın uygulanması için iki tarafın sürekli temas halinde olması ve uygulana sırasında doğacak meselelere çözüm bulmaları görevi sayılmıştır. Yukarıda anılan mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden. 3146 sayılı Kanuna göre yabancı ülkelerde çalışan Türk işçilerinin çalışma hayatı ve sosyal güvenlikle ilgili meselelerine çözüm yolları aramak, hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmekle görevli olan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Libya Arap Halk Sosyalist Cemahiriyesi arasında imzalanan Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin uygulanmasında, yetkili makam olarak kabul edildiği ve bu Bakanlığa uygulama sırasında doğacak sorunlara çözün bulma görevi verildiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, anılan Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin uygulamasında yetkili makam olan davalı idarenin, sözleşme esaslarını uygulamakla görevli olan ilgili kurum Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğünce, sözleşmenin uygulanmasına ilişkin olarak çıkarılan genel düzenleyici işlemler üzerinde bir denetim yetkisinin bulunduğu açıktır. Diğer taraftan. Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğünce çıkarılan 26.4.1993 günlü, 16-61 Ek sayılı Genelgenin iptali istemiyle Danıştay Onuncu Dairesinin 1993/3091 esasına kayıtlı olarak açılan davaya ait dosyanın incelenmesinden, Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğünce çıkarılan 23.9.1992 günlü, 16-56 Ek sayılı Genelgede prim oranı 1.9.1985 tarihinden itibaren %5,1, 1.6.1991 tarihinden itibaren de %8,5 olarak belirlenmişken. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Türkiye'de uygulanan prim oranlan üzerinden prim alınması gerektiği görüşü uyarınca, 26.4.1993 günlü, 16-61 Ek sayılı Genelge ile prim oranının %24,5'a çıkarıldığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının bu davada verdiği 1.10.1993 günlü, 33948 sayılı savunmasında da Bakanlığın Sözleşmenin uygulanması ile ilgili denetim mercii olduğu ifade edilerek 3430 sayılı Genelgeye aykırı hükümler ihtiva eden 16-56 Ek Sayılı Genelgenin yeniden düzenlenmesinin ilgili Sosyal Sigortalar Kurumundan istendiğinin belirtildiği anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında Türkiye Cumhuriyeti ile Libya Arap Halk Sosyalist Cemahiriyesi arasında imzalanan Sosyal Güvenlik Sözleşmesi ve İdari Anlaşmanın uygulama esaslarını belirlemek amacıyla ilgili kurun olan Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğünce çıkarılan 3430 sayılı Genelgenin iptali istemiyle davalı idareye yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan bu davada, davalı idarenin yetkili makam olarak sözleşmenin uygulanmasında denetim mercii olduğunun kabul edilerek dava konusu işlemin incelenmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kabulü ile Danıştay Onuncu Dairesinin 10.3.1992 günlü, E:1989/2708, K:1992/913 sayılı kararının BOZULMASINA, 10.3.1994 gününde oybirliği ile karar verildi.