İlk Derece Mahkemesi 1992/14 E. 1993/38 K.

Temyiz Eden (Davacı) : ... Karşı Taraf (Davalılar): 1-Maliye ve Gümrük Bakanlığı 2- İş ve İşçi Bulma Kurumu Genel "Müdürlüğü İstemin Özeti : Taban aylığı ile kıdem aylığına ilişkin göstergelerin ikramiye hesabında dikkate alınamayacağına ilişkin Maliye ve Gümrük Bakanlığının 21.7.1989 günlü, BÜMKO-KY-10-115567-106/13626 sayılı genel tebliği ile taban ve kıdem aylığı dikkate alınarak ödenen ikramiye farklarının bu tebliğ uyarınca geri alınması yolundaki İş ve İşçi Bulma Kurumu Genel Müdürlüğünün 26.12.1989 günlü, 1989/52 sayılı genelgesinin iptali ve kesilen ikramiye farklarının ödenmesine hükmedilmesi istemiyle açılan dava sonucunda Danıştay Beşinci Dairesince verilen ve davanın reddine ilişkin bulunan 30.10.1991 günlü, E:1990/2692, K:1991/1996 sayılı kararı davacı temyiz etmekte ve bozulmasını istemektedir. Maliye ve Gümrük Bakanlığının Savunmasının Özeti: Danıştay Besinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun olduğu temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır. Is ve işçi Bulma Kurumu Genel Müdürlüğü Savunmasının özeti: Danıştay Beşinci Dairesince verilen kararın onanması gerektiği savunulmaktadır. Danıştay Tetkik Hakimi: Zeynep Yılmaz Danıştay Savcısı Öcal Beningtan'ın Düşüncesi: 4837 sayılı "iş ve işçi Bulma Kurumu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun"un 9 uncu maddesinde "kurum memurlarının aylıkları hakkında 3659 sayılı Kanun hükümleri uygulanır" hükmü getirilmiştir. 3659 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde "bu müesseseler memurlarına almakta olduktan aylıklardan başka denilmek suretiyle maddenin (c) bendinde "her sene temettü kaydıyla mukayyet olmak üzere bir aylık istihkakı geçmemek üzere ikramiye ödenir. Bu ikramiye iki olabilir" şeklinde hüküm sevkedilmiştir. 3659 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin (c) bendi hükmü 440 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi ile kaldırılmıştır. Ancak aynı kanunun geçici 7 nci maddesi ikinci fıkrası hükmü uyarınca 3659 sayılı Kanunun 13/c bendinde yer alan ikramiyenin ödenmesi devam edilmesi kabul edilmiş, 440 sayılı Kanunu kaldıran 2929 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesinde bu kanun kapsamı dışında kalan teşebbüs ve kurumlar kuruluş ve işleyişleri de ilgili olarak yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar kendi mevzuatına göre idare olunur hükmü getirilmiş, 2929 sayılı Kanunu kaldıran 233 sayılı Kararnamenin geçici 1 inci maddesinde bu hüküm aynen tekrarlanmıştır. Yukarıda kronolojik olarak sıralanan mevzuat hükümlerinin birlikte incelenmesinden anlaşılacağı üzere "iş ye İşçi Bulma Kurumu" 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamı dışında olduğu ve kuruluş ve işleyişi ile ilgili 440 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca 3659 sayılı Kânunun 13/C maddesi hükmüne dayanmaktadır. İş ve İşçi Bulma Kurumu personeline ikramiye ödenmesinin yasal dayanağı 3659 sayılı Kanunun 13/C fıkrası hükmü olunca, ödenecek ikramiyenin miktarının da maddede yer alan "bir aylık istihkak" miktarında olması yasal zorunluluktur. "İstihkak" sözcüğü hak etme, hak kespetme anlamına geldiğinden ödenecek ikramiye miktarı da ilgilinin bir ayda hak ettiği maaşın tümünü kapsamaktadır. Davacının bir ayda hak ettiği maaşın tümünü Kapsamaktadır. Davacının bir ayda hak" ettiği maaşın taban ve kıdem aylığı toplamından ibaret olduğu tartışmasız olduğu ve ikramiye kavramının 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesinde yer alan "zam, tazminat, ödenek; ücret ve benzeri ödemeler zımmında kabul edilemiyeceği cihetle tesis edilen işlemde davacının ikramiye alması bakımından tabi olduğu yasal düzenlemeye uygunluk görülmemiştir. Yukarıda açıklanan nedenle temyiz isteminin kabulü ile Danıştay Beşinci Dairesinin kararının bozulması gerektiği düşünüldü: TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunca gereği görüşüldü: Taban aylığı ile kıdem aylığına ilişkin göstergelerin ikramiye hesabında dikkate alınamayacağına ilişkin Maliye ve Gümrük Bakanlığının 21.7.1989 günlü BUMKO-KY-10-115567-106/13626-14 sayılı genel tebliği ile taban ve kıdem aylığı dikkate alınarak ödenen ikramiye farklarının bu tebliğ uyarınca geri alınması yolundaki iş ve İşçi Bulma Kurumu Genel Müdürlüğünün 26.12.1989 günlü, 1989/52 sayılı genelgesinin iptali istemiyle açılan dava sonucunda; Danıştay Beşinci Dairesinin 30.10.1991 günlü E:1990/2692, K:1991/1996 sayılı kararıyla; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesinin düzenleniş biçiminden, memuriyet taban aylığı ye kıdem aylığının, aylıklar esas alınmak suretiyle yapılan her türlü ödemenin hesabında dikkate alınamıyacağını, sadece emekli, adi malûllük ve vazife malûllüğü aylıkları ile emekli ikramiyelerinin hesaplanmasına dahil edileceği, buna bağlı olarak da emekli kesenekleri ile kurum karşılıklarına tabi tutulacağının anlaşıldığı, bu hususun altıncı fıkrada söz konusu aylıkların her ne ad altında olursa olsun (yapılan) ödemelerin nesabında dikkate alınamayacağının belirtilmesi ve yedinci fıkrada da, altıncı fıkradaki ilkelerin istisnalarının tek tek sayılmış olması ile açıkça ortaya konulduğu, belirtilen hukuki duruma göre, kurum personeline ödenen ikramiyenin kıdem ve taban aylığı dikkate alınarak hesaplanmasında mevzuata uyarlık bulunmadığından ve hataen ödenen miktar Danıştay'ın yerleşmiş içtihatları ile kabul edilen süre içerisinde geri alınabileceğinden, genel tebliğ hükmü ile taban ve kıdem aylığı dikkate alınarak ödenen 1989 yılı ikramiyesinin fazlaya ilişkin kısmının geri alınmasına ilişkin genelgede hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle dava reddedilmiştir. Davacı bu kararı temyiz etmekte ve bozulmasını istemektedir. Danıştay Beşinci Dairesince verilen 30.10.1991 günlü, E:1990/2692, K:1991/1996 sayılı kararın 21.7.1989 günlü, BÜMKO-KY-10-115567-106/13626-14 sayılı genel tebliğ ile İş ve İşçi Bulma Kurumu Genel Müdürlüğünün 26.12.1989 günlü, 1989/52 sayılı genelgeye ilişkin kısmının hukuk ve usule uygun olduğu dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşılmıştır. Davanın kesilen ikramiye farklarının ödenmesine hükmedilmesi istemine yönelik kısmına gelince; Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 günlü, E:1968/6, K:1973/14 sayılı kararında idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın hatalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği, bunun dışında kalan hallerde hatalı ödemelerin istirdadının hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere daya açma süresi içinde olanaklı olduğu ve bu süre geçtikten sonra istirdat edilemiyeceği belirtilmiş olup anılan kararın gerekçesinde iyiniyet kuralı üzerinde de durularak idarenin sakat ve* dolayısıyla hukuka aykırı işlemine, idare edilenlerin gerçek dışı beyanı veya hilesi neden olmuşsa ya da geri alınan idari işlem yok denilecek kadar sakatlık taşımakta ise hatalı işlemde idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata bulunmaktaysa ve idareyi bu konuda haberdar etmemişse, memurun iyiniyetinden söz etmeye olanak bulunmadığı ve bu işlemlere dayanılarak yapılan ödemeler için süre düşünülemeyeceği bu ödemelerin her zaman geri alınabileceği ancak bunun dışındaki hatalı ödemeler için memurun iyiniyetinin istikrar ve kanunilik kadar önemli bir kural olduğu ve bu nedenle yukarda belirtilen istisnalar dışındaki hatalı ödemelerin dava süresi içinde geri alınabileceği vurgulanmıştır. Her ne kadar Danıştay Beşinci Dairesince verilen sözü geçeri kararda hataen ödenen miktarın Danıştay'ın yerleşmiş içtihatları ile kabul edilen süre içerisinde geri alınabileceği vurgulanmış ise de; gerek dava konusu genelge tarihinin gerek hataen ödenen ikramiye farklarının kesilmesine ilişkin işlemin yukarıda sözü geçen Danıştay içtihatları Birleştirme Kurulu kararında belirtilen dava süresinden sonraya ait olması hususunun dikkate alınmadığı ve kesilen ikramiye farklarının ödenmesine hükmedilmesi istemi hakkında herhangi bir karar verilmediği anlaşıldığından anılan kararın bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle temyize konu kararın 21.7.1989 günlü BÜMKO-KY-10-115567-106/13626/14 sayılı genel tebliği ile 26.12.1989 günlü ve 89/52 sayılı genelgeye ilişkin kısmının davacının temyiz isteğinin reddiyle onanmasına, kararın kesilen ikramiye farklarının davacıya ödenmesine hükmedilmesi istemi hakkında karar verilmemesine ilişkin kısmının ise 2577 sayılı Yasanın 49 uncu maddesinin 1/b fıkrası yönünden bozulmasına, aynı maddenin 3622 sayılı Yasayla değişik 3 üncü fıkrası uyarınca yukarda belirtilen hususlar dikkate alınmak suretiyle karar verilmek üzere dosyanın Danıştay Beşinci Dairesine gönderilmesine 19.2.1993 günü davanın genel tebliğ ve genelgeye ilişkin kısmında oyçokluğu, istirdata ilişkin kısmında ise oybirliği ye karar verildi. KARŞI OY Dava, taban ve kıdem aylığının ikramiye hesabında gözönüne alınmayacağına ilişkin Maliye ve Gümrük Bakanlığı genel tebliği ile bu tebliğ uyarınca hataen ödenen ikramiye farklarının geri alınmasına ilişkin İş ve İşçi Bulma Kurumu genelgesinin iptali istemiyle açılmıştır. 657 sayılı Yasanın 155 inci maddesine göre aylığın taban, kıdem ve temel aylıkla ek göstergeden oluştuğu vurgulanmıştır. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesinde taban her ne ad altında olursa olsun ödenmekte olan zam, tazminat, ödenek, ücret ye benzeri ödemelerin hesabında gözönüne alınmayacağı belirtilmişse de, ikramiyenin zam, tazminat ve ödenek niteliğinde bir ödeme olmadığı açık olduğundan, ikramiyelerin taban ve kıdem aylığı düşürülmek suretiyle hesaplanmasına ilişkin genel tebliğ ile taban ve kıdem aylığı dikkate alınarak ödeneni 989 yılı ikramiyesinin, bu tebliğ uyarınca fazlaya ait kısmının geri alınmasına ilişkin genelgede mevzuata uyarlık bulunmadığından davacının temyiz isteminin tümüyle kabulü ve anılan daire kararının bozulması gerektiği oyuyla kararın, daire kararının onanmasına ilişkin kısmına karşıyım.