1987/47 E. 1988/3 K.

İstemin Özeti : Üzerinde, davacının kiracısı olduğu yapının yer aldığı ve tapunun 140/1 pafta, 1042 ada, 30 parselinde kayıtlı bulunan taşınmaz için mal sahibi olan müdahil adına verilen inşaat ruhsatının, İmar Yönetmeliği hükümlerine aykırı olduğu iddiasıyla iptali istemiyle açılan davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin ....... 1. İdare Mahkemesinin 17.6.1985 günlü, E: 1984/702, K: 1985/241 sayılı kararı temyiz incelenmesi sonucu Danıştay Altıncı Dairesinin 12.2.1986 günlü E:1985/915, K:1986/153 sayılı kararıyla bozulmuş ise de Mahkeme bozmaya uymayarak ilk kararında ısrar etmiştir. Davacı imar mevzuatına aykırı olan ruhsat nedeniyle tahliye kararı verildiğini ve bu nedenle zarara uğradığını iddia ederek Altıncı Dairenin kararı doğrultusunda, ....... 1. İdare Mahkemesinin 7.1.1987 günlü E:1986/804, K:1987/14 sayılı kararının bozulması istenmektedir. Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir. Müdahil Savunmanın Özeti: Savunma verilmemiştir. Danıştay Tetkik Hakimi : S.T. Danıştay Savcısı Y.Ş.'in Düşüncesi: Dava, üzerinde davacının kiracısı olduğu yapının yer aldığı taşınmaz için, mal sahibinin adına verilen inşaat ruhsatının iptali talebiyle açılan davada, davacının, menfaat ilişkisi bulunmaması sebebiyle davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin ....... 1. İdare Mahkemesi kararının, Danıştay 6 nci Dairesince bozulması üzerine, sözü geçen İdare Mahkemesince verilen ısrar kararının bozulması isteği ile açılmıştır. Dava konusu inşaat ruhsatı, davacının kiracısı olduğu mevcut yapının yıkılarak yeni bina yapılması için alındığından ve böylece davacının bu yapıdan tahliyesine sebep olduğundan davacının menfaatini ihlal ettiği ihtilafsızdır. Diğer taraftan davacının tahliyesi mahkeme kararının infazı sebebiyle gerçekleştiğinden davacının iradesi dışında bulunmakla menfaatin devam ettiğinin kabulü gerekir. Bu durumda, davanın ehliyet yönünden reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında isabet görülmediğinden, bozulması gerektiği düşünülmüştür. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunca gereği görüşüldü. Davacının kiracısı olduğu taşınmaz için, mal sahibi adına verilen inşaat ruhsatının iptali istemiyle açılan davanın, mal sahibi tarafından davacı aleyhine açılan tahliye davası sonucunda tahliyeye karar verildiği, Yargıtay'ca onanarak kesinleşen kararın icra edildiği, bu durumda davacının kiracısı bulunduğu taşınmazla hukuki ve fiili ilişkisi sona erdirildiğinden bu yer için verilen inşaat ruhsatının iptalini istemekte hiçbir hukuki yararı kalmadığı gerekçesiyle ehliyet yönünden reddine ilişkin 17.6.1985 günlü E:1984/702, K:1985/241 sayılı ....... 1. İdare Mahkemesi Kararı, temyiz incelemesi sonucu Danıştay Altıncı Dairesinin 12.2.1986 günlü, K: 1985/915, K: 1986/153 sayılı Kararıyla ve tahliye kararının dava konusu inşaat ruhsatının alınması nedeniyle verildiği, tahliyenin belli gerekçeye dayanan yargı kararının yarattığı zorunluluk sonunda gerekleştiği, söz konusu inşaat ruhsatının mevcut yapının yıkılarak yeni bina yapılması dolayısıyla davacının taşınmazdan kiracı olarak yararlanamaması sonucunu doğuracağından, iptali istenilen işlemle davacının menfaatinin ihlal edildiğinin ve yargı kararıyla zorunlu olarak gerçekleşen tahliyenin de davadaki menfaat ilişkisini etkilemediğinin kabulünün zorunlu olduğu gerekçesiyle bozulmuştur. ....... 1. İdare Mahkemesi ise, Adliye Mahkemesince tahliye kararı verilirken inşaat ruhsatı yanında, taraf vekillerinin beyanları, dosya münderecatı, ibraz edilen belgeler, kira sözleşmesi tapu kayıt örneği, inşaat projesi mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi raporuna dayanıldığı ve Yargıtay içtihatlarına göre de inşaat nedeniyle tahliyeye karar verilebilmesi için, inşaat ruhsatının şart olmadığı, onaylı ön projeye dayanılarak tahliye davası açılabileceğinden bahisle ve davanın açılmakta ise de kesinleşmiş adli yargı kararları ile kiracılık sıfatı sona eren davacının davaya devamda hiçbir hukuki yararı kalmadığı gerekçesiyle bozma kararına uymayarak davanın ehliyet yönünden reddine dair ilk kararında ısrar etmiştir. Davacı, ....... 1. İdare Mahkemesinin ilk kararında ısrarına ilişkin 7.1.1987 günlü E: 1986/804, K: 1987/14 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulmasını istemektedir. İdare Mahkemesi kararında, davacının kiracı olarak oturduğu bina için verilen inşaat ruhsatı ile menfaat alakasından çok adli yargı kararlarının irdelendiği ve o kararlara dayanılarak davanın ehliyet yönünden reddedildiği anlaşılmaktadır. Oysa, İdare hukukuna özgü bir dava türü olan iptal davaları idari işlemler hakkında hukuka uygunluk denetiminin yapıldığı, hukuksal düzeni korumaya yönelik nesnel davalar olup, iptal davalarında yargı yeri yalnızca hukuksal işlemi inceler, tasarrufta bir sakatlık olup olmadığına ve hukuka aykırılık arz edip, etmediğine bakar. Tam yargı davalarında olduğu gibi hakları ihlaldeki ağırlık derecesinin ve bunun giderilmesi yollarının araştırılmadığı iptal davalarında öncelikle aranan ilgilinin menfaatinin ihlal edilip edilmediğidir. Ancak, menfaat ilişkisinin olması gerekenden daha geniş kapsamlı olarak ele alınması, iptal davalarının objektifliğini zedeleyeceği gibi idarenin hukuka uygunluğun sağlamada en etkili yollardan biri olan bu davanın amacı ile de bağdaşmaz. İhlal edilen menfaatin her halde maddi veya ekonomik olması gerekmediğinden, temyizen incelenen ısrar kararında belirtilen "davacının davaya devam etmekte hiç bir hukuki yararı kalmamaktadır. Çünkü dava sonucunda mahkememizce bir iptal kararı verilmiş olsa bile davacının tekrar kiracısı bulunduğu konutta oturmasına veya bir tazminat talebinde bulunmasına kesinleşen yargı kararları karşısında olanak yoktur." gerekçesi de yerinde değildir. Açıklanan nedenlerle, Danıştay Altıncı Dairesinin bozma kararına uyulmayarak davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin kararda ısrar edilmesi yerinde görülmediğinden davacının temyiz isteminin kabulü ile ....... 1. İdare Mahkemesinin 7.1.1987 günlü E:1986/804, K:1987/14 sayılı kararının bozulmasına dosyanın, adı geçen Mahkemeye iadesine 21.1.1988 günü oyçokluğuyla karar verildi. KARŞI OY Temyiz edilen ....... 1. İdare Mahkemesinin 7.1.1987 günlü E:1986/804, K. 1987/14 sayılı Kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49 uncu maddesinde sayılan bozma nedenlerinde hiçbirisi bulunmadığından, anılan mahkeme kararının onanması gerektiği oyuyla karara karşıyım.