Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 2001/410 E. 2004/492 K.

İstemin Özeti : Posta İşletmesi Genel Müdürlüğünün 7.10.1997 günlü, PİG.0.08.00.01/265 sayılı Genelgesinin iptali istemiyle açılan davada; davanın reddi yolunda Danıştay Onuncu Dairesince verilen 20.11.2000 günlü, E:1998/1581, K-.2000/5799 sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması davacı tarafından istenilmektedir. Savunmanın Özeti : Yerinde olmadığı ileri sürülen temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Danıştay Tetkik Hakimi Yakup Bal'ın Düşüncesi : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir. Danıştay Savcısı Bilgin Arısan'ın Düşüncesi : Posta İşletmesi Genel Müdürlüğünün 7.10.1997 tarih ve Pig 0.08.00, 01/265 sayılı Genelgesinin iptali talebiyle açılan davayı red eden Danıştay 10 uncu Dairesi kararının temyizen incelenerek bozulması talep edilmektedir. Telgraf ve Telefon Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Ek ve Geçici Maddeler Eklenmesine Dair 4000 sayılı Kanunun 1 nci maddesi gereğince T.C. Posta Telgraf ve Telefon İşletmesi Genel Müdürlüğü T.C. Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü ve Türk Telekomünikasyon A.Ş. olmak üzere iki ayrı Kuruluş olarak yeniden yapılanmış, 4046 sayılı Kanunun 35 nci maddesi ile de T.C. Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü Kamu İktisadi Kuruluşları arasında sayılmıştır. 4000 sayılı Kanunun 3 ncü maddesi ile 406 sayılı Kanuna eklenen Geçici 3 ncü maddede ise; "406 sayılı Kanun ile diğer Kanunlarda Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi Genel Müdürlüğüne yapılan atıflar, hizmet alanları itibariyle Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi ve Türkiye Cumhuriyeti Posta İşletmesi Genel Müdürlüğüne (P.İ.) yapılmış sayılır." hükmünü koymuştur. 5584 sayılı Posta Kanununun 2 nci maddesinde açık ve kapalı mektuplar ile üzerlerinde haberleşme mahiyetinde yazı bulunan kartlar posta tekeli kapsamına alınmıştır. 5584 sayılı Posta Kanununun PTT İdaresinin görevleri başlıklı, 1986 sayılı Kanunla değişik 1/A maddesi ile; "Açık ve kapalı mektuplar, kartlar, gazetelerle belli zamanlarda çıkan dergiler, kitaplar, her türlü basılmış kağıtlar küçük paketler, değer konulmuş mektuplar ve kutular, değer konulmamış posta kolileri ve tebliğ kağıtları kabul etmek, taşımak ve dağıtmak görevi Posta İşletmesi Genel Müdürlüğüne verilmiştir. Aynı Kanunun "Posta Tekeli" başlıklı 2 nci maddesi "PTT İdaresinin tekeli altında olan maddeler şunlardır. A) Açık ve kapalı mektuplar, B) Üzerlerinde haberleşme mahiyetinde yazı bulunan kartlar Şu kadar ki, aşağıda yazılı olanlar tekel dışındadır. 1) Postaca kabul edilemeyecek olan veya kabulü şarta bağlı bulunan maddeler, 2) Göndericinin kendi ihtiyaç ve işiyle ilgili olarak beraberinde taşıdığı veya bir adamıyla gönderdiği maddeler, 3) Kara, deniz ve hava taşıma giderlerinin kendi işleri hakkında ve teşkilleri arasında kendi araçlarıyla taşıtacakları maddeler, 4) Aynı ilçenin ve sınırları bir olan ilçelerin posta bulunmayan veya işlemeyen yerleri arasında gönderilecek maddeler" hükmünü amir bulunmaktadır. Posta Tüzüğünün 10 ncu maddesinde de "kişiye ve içinde bulunulan zamana ilişkin haberleşme yazıları taşıyan kağıtlarla benzerlerine mektup denir. Bunların zarf içinde bulunup, bulunmamaları niteliklerini değiştirmez." hükmü konulmuştur. Mektup Postası Gönderileri Yönetmeliğinin 5 nci maddesinde de; "Mektup postası gönderilerinden açık ve kapalı mektuplarla üzerlerinde haberleşme niteliğinde yazılar bulunan posta kartlarının kabul, taşıma ve dağıtımı PTT'nin tekeli altındadır. Kapalı zarf ve kapalı ambalaj içindeki gönderilerin tümü mektup sayılır" hükümleri yer almaktadır. Türk Standartları Enstitüsü tarafından hazırlanan "Zarflar, Kartlar ve Yazışma Kağıtları (Zarfsız Postalanabilen)" hakkındaki TS 6488/Ekim 1991 sayılı tebliğ 16.03.1992 tarihli Resmi Gazete'de neşredilmiştir. Adı geçen standart kapsamına giren malı üretenlerin ve satanların standart hükümlerine uymaları mecburi bulunmaktadır. Bu standarda ait hükümlerin 3348 sayılı, 1705 sayılı, 132 sayılı, 1131 sayılı ve 1925 sayılı kanunlara göre Ulaştırma Bakanlığınca (Haberleşme Dairesi Başkanlığı) uygulanacağı ve buna ait tebliğde; kağıttan yapılmış, bir kenarı açık kenarından kapağı olan, genellikle yazılı kağıtların ve diğer posta gönderilerinin korunması ve şevkinde kullanılan bir kılıf şeklinde zarfın tanımı yapılmış ve zarfların boyutları tesbit edilmiştir. Bu tanım ve zarf standardı Uluslararası Dünya Posta Birliğince belirtilen standartlara uygun bulunmaktadır. Yukarıda açıklandığı üzere; zarf, mektup, haberleşme maddesi, bunların tanımı şekil, boyut ve ebatlarını kabul ile taşıma ve dağıtımının Posta Tekelinde olması hususları yurt içi mevzuata ve Uluslararası Dünya Posta Birliği Kongresi kararlarına ait yazılı kaynaklarla konunun sınırları kesin olarak tespit edilmiştir. Bu sebeple kapalı bir mektup zarfının içinde fotokopi, belge, mektup, gizli evrak veya bir fotoğrafın bulunması kapsamı itibariyle bu gönderinin mektup niteliğini bozmaz ve yukarıda belirtilen yazılı kaynaklara göre böyle bir gönderi mektuptur. Davacı şirketin ... Dağıtım ve Postalama Hizmetleri Ltd. Şirketi adı altında faaliyet gösterdiği dönemde, posta tekelini ihlal etmesi sebebiyle bu şirket aleyhine muaraza ve müdahalenin men'i talebiyle açılan dava neticesinde ... 5 inci Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 18.13.1996 tarih ve Esas No: 1995/890 Karar No: 1996/986 sayılı kararı ile bu kararın tasdikine ilişkin Yargıtay 11 nci Hukuk Dairesinin 9.7.1997 tarih ve Esas No: 1997/4546 Karar No: 1997/5633 sayılı kararı ve ... 1 nci Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan dava sonucunda verilen, 5.11.1996 tarih ve Esas No:1995/1182 Karar No: 1996/796 sayılı kararı ve bu kararın tasdikine ilişkin Yargıtay 11 inci Hukuk Dairesinin 7.7.1997 tarih ve Esas No: 1997/2001 Karar No: 1997/5618 sayılı kararı ve bu karara vaki karar düzeltme talebini red eden 2.12.1997 tarih ve Esas No: 1997/8962 Karar No: 1997/8809 sayılı kararlar ile bu faaliyetinden men edilmiştir. Dava konusu genelgede yer alan "Posta Haberleşmesi Anayasa'da güvence altına alınmış olup, korunması görevi de Posta İşletmesi Genel Müdürlüğüne aittir" ifadesi de Yargıtay 11 inci Hukuk Dairesinin 7.7.1997 tarih ve Esas No:1997/2001 Karar No: 1997/5618 sayılı kararında sarahaten belirtildiği gibi madde metinleri yukarıda belirtilen bu kanun ve mevzuat hükümlerine uygun bulunmaktadır. Posta Kanunun 2 nci maddesinde posta tekelinin istisnalarından "Postaca kabul edilemeyecek olan veya kabulü şarta bağlı olan maddeler" hükmü aynı kanunun 41 inci ve devamı maddelerinde açıklanmış olup, bu maddelerde posta ile gönderilmesi yasak olan maddeler ve değerli koli ile yollanma şartına bağlanmış maddeler sayılmıştır. Bu istisna bunun dışında bir anlam taşımamakta ve ileri sürüldüğü gibi göndericisi tarafından şartlı teslim edilen mektupların tekel kapsamı dışına çıktığı anlamına gelmemektedir. Dava dilekçesinde 5584 sayılı Posta Kanununun Posta tekelini düzenleyen 2 inci maddesi 1 nci fıkrasının Anayasanın 22 inci ve 48 inci maddelerine aykırı olduğunu ileri sürmekte ise de bu iddia Yargıtay 11 inci Hukuk Dairesinin 7.7.1997 tarih ve Esas No: 1997/2001 Karar No: 1997/5618 sayılı kararı ile reddedilmiş olduğundan ciddi bulunmamaktadır. Açıklanan sebeblerle dava konusu Posta İşletmeleri Genel Müdürlüğünün 7.10.1997 tarihli Genelgesi 406 sayılı Kanuna 4000 sayılı Kanunla eklenen geçici 3 üncü maddesi hükmüne ve 5584 sayılı Posta Kanunu'nun 2 nci maddesi ile yine aynı Kanunun 1986 sayılı Kanunla değişik 1 nci maddesi A fıkrası hükmüne ve Posta Tüzüğünün 10 uncu maddesine ve Mektup Postası Gönderileri Yönetmeliğinin 5 inci maddesi hükmüne uygun bulunduğundan davayı red eden Danıştay 10 uncu Dairesi kararı yerinde bulunduğu cihetle hukuki mesnedi bulunmayan temyiz talebinin reddi ile Danıştay 10 uncu Dairesi kararının tasdiki gerekeceği düşünülmüştür. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunca gereği görüşüldü: Dava; Posta İşletmesi Genel Müdürlüğünün 7.10.1997 günlü, PİG.0.08.00.01/265 sayılı Genelgesinin iptali istemiyle açılmıştır. Danıştay Onuncu Dairesi 20.11.2000 günlü, E:1998/1581, K:2000/5799 sayılı kararıyla; Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün 7.10.1997 günlü, PİG.0.08.00.01/265 sayılı Posta İşletmesi Başmüdürlüklerine yönelik "posta tekeli ihlali" konulu Genelgesi ile, üzerlerinde haberleşme mahiyetinde yazı bulunan kartlar ile açık ve kapalı mektupların idare tekelinde bulunduğu, son zamanlarda kargo ve dağıtım firmalarının posta tekelini ihlal ettikleri, bu hususlar dikkate alınarak ivedi ve etkin önlemler alınmasına gerek duyulduğunun belirtildiği, gönderilen "duyurunun" çok sayıda gönderi veren kişi ve kuruluşlara personel ziyaretiyle verilmesi, teşekkülün prestij, itibar ve ücret kaybına neden olan kişileri veya durumların bildirilmesinin istenildiği, Genelge ekinde gönderi veren kişi ve kuruluşlara verilmek üzere hazırlanan "duyuru"da da, posta tekeli hatırlatılarak, son dönemde posta tekelinin özel kuruluşlarca ihlal edildiği, tekel kapsamı gönderileri kabul edenler gibi gönderenlerinde sorumlu olduğu, banka ekstrelerinin, sigorta poliçelerinin de haberleşme niteliğinde bulunduğu, haberleşme maddelerinin mutlaka posta yoluyla yapılması gerektiği, aksi halde yasal işlem yapılacağının belirtildiği, davacının, Genelge ve eki duyuruda posta tekeli dışında kalan eşyanın da tekel kapsamında gösterilmeye çalışıldığı, hakim durumun kötüye kullanıldığı, alıcıların kabulü şartına bağlı gönderilerin dağıtım şirketlerince kabul edilebileceği iddiasıyla ve anılan Genelge'nin iptali istemiyle dava açtığı, Anayasa'nın 22. maddesinde, herkesin haberleşme hürriyetine sahip bulunduğu, haberleşmenin gizliliğinin esas olduğunun hükme bağlandığı, Anayasa ile haberleşmenin her türlü müdahale ve baskıdan uzak, güvenli bir ortamda yapılmasının amaçlandığı, böyle bir ortamın ya doğrudan devletçe ya da devletin büyük payına sahip olduğu iktisadi devlet teşebbüsleri aracılığı ve devlet denetimi ile gerçekleştirilebileceğinin açık olduğu, nitekim Anayasa'nın 22. maddesi gerekçesinde, burada sözkonusu olan haberleşmenin kişilerin kendi aralarında PTT araçları aracılığıyla serbestçe haberleşmesini kapsadığı hususuna yer verildiği, Telgraf ve Telefon Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Ek ve Geçici Maddeler Eklenmesine Dair 4000 sayılı Kanunun 1 nci maddesi gereğince T.C. Posta Telgraf ve Telefon İşletmesi Genel Müdürlüğü T.C. Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü ve Türk Telekomünikasyon A.Ş. olmak üzere iki ayrı Kuruluş olarak yeniden yapılandığı, 4000 sayılı Kanunun 3 ncü maddesi ile 406 sayılı Kanuna eklenen Geçici 3 ncü maddede ise; "406 sayılı Kanun ile diğer Kanunlarda Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi Genel Müdürlüğüne yapılan atıflar, hizmet alanları itibariyle Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi ve Türkiye Cumhuriyeti Posta İşletmesi Genel Müdürlüğüne (P.İ.) yapılmış sayılır." hükmünün yer aldığı, 5584 sayılı Posta Kanununun 2 nci maddesinde açık ve kapalı mektuplar ile üzerlerinde haberleşme mahiyetinde yazı bulunan kartların posta tekeli kapsamına alındığı, 5584 sayılı Posta Kanununun PTT İdaresinin görevleri başlıklı, 1986 sayılı Kanunla değişik 1/A maddesi ile; "Açık ve kapalı mektuplar, kartlar, gazetelerle belli zamanlarda çıkan dergiler, kitaplar, her türlü basılmış kağıtlar küçük paketler, değer konulmuş mektuplar ve kutular, değer konulmamış posta kolileri ve tebliğ kağıtları kabul etmek, taşımak ve dağıtmak görevinin Posta İşletmesi Genel Müdürlüğüne verildiği, aynı Kanunun "Posta Tekeli" başlıklı 2 nci maddesi "PTT İdaresinin tekeli altında olan maddeler şunlardır. A) Açık ve kapalı mektuplar, B) Üzerlerinde haberleşme mahiyetinde yazı bulunan kartlar Şu kadar ki, aşağıda yazılı olanlar tekel dışındadır. 1) Postaca kabul edilemeyecek olan veya kabulü şarta bağlı bulunan maddeler, 2) Göndericinin kendi ihtiyaç ve işiyle ilgili olarak beraberinde taşıdığı veya bir adamıyla gönderdiği maddeler, 3) Kara, deniz ve hava taşıma giderlerinin kendi işleri hakkında ve teşkilleri arasında kendi araçlarıyla taşıtacakları maddeler, 4) Aynı ilçenin ve sınırları bir olan ilçelerin posta bulunmayan veya işlemeyen yerleri arasında gönderilecek maddeler" hükmünü amir bulunduğu, Posta Tüzüğünün 10 ncü maddesinde de "kişiye ve içinde bulunulan zamana ilişkin haberleşme yazıları taşıyan kağıtlarla benzerlerine mektup denir. Bunların zarf içinde bulunup, bulunmamaları niteliklerini değiştirmez." hükmünün konulduğu, Mektup Postası Gönderileri Yönetmeliğinin 5 nci maddesinde de; "Mektup postası gönderilerinden açık ve kapalı mektuplarla üzerlerinde haberleşme niteliğinde yazılar bulunan posta kartlarının kabul, taşıma ve dağıtımı PTT'nin tekeli altındadır. Kapalı zarf ve kapalı ambalaj içindeki gönderilerin tümü mektup sayılır" hükümlerinin yer aldığı, bu sebeple kapalı bir mektup zarfının içinde fotokopi, belge, mektup, gizli evrak veya bir fotoğrafın bulunmasının kapsamı itibariyle bu gönderinin mektup niteliğini bozmayacağı ve yukarıda belirtilen yazılı kaynaklara göre böyle bir gönderinin mektup olduğu, Posta Kanununun 2 nci maddesinde posta tekelinin istisnalarından "Postaca kabul edilemeyecek olan veya kabulü şarta bağlı olan maddeler" hükmünün aynı kanunun 41 inci ve devamı maddelerinde açıklanmış olduğu, bu maddelerde posta ile gönderilmesi yasak olan maddelerin ve değerli koli ile yollanma şartına bağlanmış maddelerin sayıldığı, bu istisnanın bunun dışında bir anlam taşımadığı ve ileri sürüldüğü gibi göndericisi tarafından şartlı teslim edilen mektupların tekel kapsamı dışına çıktığı anlamına gelmediği, aktarılan mevzuat ve belirtilen bu durum karşısında, Anayasa ile teminat altına alınan haberleşme hürriyetinin korunması, yasalarla idareye tanınan posta tekeline yönelik ihlallerin önlenmesi ve üstlenilen kamu hizmetinin güvenli bir ortamda yürütülebilmesi amacıyla hazırlandığı anlaşılan Genelge'de yasal düzenlemeye aykırılık görülmediği, öte yandan, davacının hakim durumun kötüye kullanılarak 4054 sayılı Yasada öngörülen yasağın ihlal edildiği iddiasının da, davalı idarenin konumu, Genelge'nin düzenleniş amacı ve ortada 4054 sayılı Yasa'nın 6. maddesinde sayılan kötüye kullanma fiillerinden birinin bulunmaması karşısında dayanaksız kaldığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir. Davacı, 20.11.2000 günlü, E: 1998/1581, K: 2000/5799 sayılı kararı temyiz etmekte ve Genelge eki ve duyuruda posta tekeli dışında kalan eşyanın da tekel kapsamında gösterilmeye çalışıldığını ileri sürerek bozulmasını istemektedir. Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, davacının temyiz isteminin reddine, Danıştay Onuncu Dairesinin 20.11.2000 günlü, E:1998/1581, K:2000/5799 sayılı kararının onanmasına, 8.4.2004 günü oybirliği ile karar verildi.