Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 2001/2 E. 2001/810 K.

İstemin Özeti : Danıştay Onuncu Dairesinin 27.9.2000 günlü, E:1998/6921. K:2000/4825 sayılı kararının iptal hükmünü içeren kısmını davalı idareler temyiz etmekte ve bozulmasını istemektedirler. Savunmanın Özeti: Savunma verilmemiştir. Danıştay Tetkik Hakimi Emin Sınmaz'ın Düşüncesi: Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir, Danıştay Savcısı Bilgin Arısan'ın Düşüncesi: Nevşehir Valiliği'nin 8.10.1998 tarih ve 4-460 sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 1.10.1981 tarih ve 17475 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ulusal ve Resmi Bayramlarda Yapılacak Törenler Yönetmeliği'nin Ek-l işaretli listesinin iptali talebiyle açılan dava üzerine Yönetmeliğin Ek-l listesi 5 inci sırasını iptal eden Danıştay 1O uncu Dairesi kararının temyizen incelenerek bozulması talep edilmektedir. Dosyada mevcut dava konusu Yönetmeliğin 84/9047 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik Ek-l listesinin incelenmesinden listede Başkent dışındaki illerde: 1. TBMM üyeleri 2. Mahallin en büyük komutanı, general ve amiraller, garnizon komutanı 3. ( 85/l0l52 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik ) Büyük Şehir Belediye Başkanı, ilçe belediye başkanı 4. Üniversite Rektörleri 5. Cumhuriyet Savcısı, Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı, Adli Yargı Adalet Komisyonu Başkanı, Devlet Güvenlik Mahkemesi Başkanı, Bölge İdare Mahkemesi Başkanı, Baro Başkanı, olarak sıralamada yer aldığı görülmektedir. Sıralamada görüldüğü gibi birinci sırada ülkemizin egemenliğini temsil eden TBMM üyeleri bulunmaktadır. Bunun aksini düşünmek zaten mümkün değildir. İkinci sırada ise milletimizin gözbebeği ve devletimizi iç ve dış tehlikelere karşı her zaman ve her şartta koruyan kahraman ordumuzun en üst komutanları olan general ve amirallerimiz yer almaktadır. Milletimizin medarı iftiharı kahraman ordumuzun en üst komutanları olan general ve amirallerimizin listede ikinci sırada yer almaması ve çok geri sıralara indirilmesi düşünülemez ve kabul edilemez. Listenin üçüncü sırasında ise mahallin seçimle gelen en üst dereceli kamu görevlisi olan belediye başkanları gelmektedir. Nitekim Avrupa'da ve modern devletlerde mahallin seçimle gelmiş olan en üst kamu görevlisi belediye başkanları protokolde hemen devlet başkanından sonra yer almakta hem seçimle gelmiş olmak hem de en üst kamu görevlisi ve kamu yöneticisi olarak devlet başkanından sonra parlamento üyelerinden daha önce yer almaktadır. Demokratik rejim zamanla ülkelerde yerleştikçe mahallin seçimle gelen en üst dereceli kamu görevlisi olan belediye başkanlarının bu durumu toplum tarafından da anlaşılıp kabul görmekte ve seçimle gelen en üst kamu görevlisi olan belediye başkanlarının protokolde arka sıralara atılması gibi düşünceler asla kabul edilmemektedir. Listede dördüncü sırada yer alan Üniversite rektörleri ise her ülkede o ülkelerin geleceğini yetiştiren en üst eğitim kurumu olan Üniversiteleri temsil etmekte belki egemenliği temsil eden parlamento üyelerinden bile önce gelmektedir. Kişilerin kendilerini üniversitelerin temsilcileri olan Üniversite Rektörlerinden önce geldiğini söylemesi veya düşünmesi değil gelişmiş ülkelerde dünyanın hiç bir ülkesinde mümkün değildir, Listede 5 inci sırada ise yargıyı temsil eden cumhuriyet savcısı ve diğer yargı temsilcileri sayılmaktadır. Şu hale göre yargıyı temsilen "Cumhuriyet Savcısı, Adli Yargı Adalet Komisyonu Başkanı, Devlet Güvenlik Mahkemesi Başkanı, Baro Başkanı, çok istisnai kamu görevlileri ve temsilcilerini takiben protokolde ilk sırada yer almaktadır. Bu durumda; Ulusal ve Resmi Bayramlarda Yapılacak Törenler Yönetmeliği'nin 84/9047 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik ek 1 işaretli listesinde yer alan ilk 5 sıralama yargı erkinin bağımsızlığı, kuvvetlerin ayrılığı ve yargının saygınlığı ilkelerine aykırılık teşkil etmemektedir. Netice olarak dava konusu Nevşehir Valiliğinin 8.10.1998 tarihli işlemi ile dayanağı olan 1.10.1981 tarih ve 17475 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ulusal ve Resmi Bayramlarda Yapılacak Törenler Yönetmeliğinin Ek-l işaretli listesinde ilk 5 sıralamada hukuka aykırılık görülmediğinden, aksine verilen Danıştay 10 uncu Dairesi iptal kararı yerinde bulunmamaktadır. Açıklanan sebeplerle temyiz talebinin kabulü ile Danıştay 10 uncu Dairesi kararının bozulması gerekeceği düşünülmüştür. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunca gereği görüşüldü: Ulusal ve resmi bayramlar nedeniyle yapılan resmi törenlerdeki protokol sıralamasında Hakim ve Savcıların il düzeyinde Valinin, ilçe düzeyinde Kaymakamın yanında yer alması gerektiğine ilişkin davacı başvurusunun reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olan 1.10.1981 günlü. 17475 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ulusal ve Resmi Bayramlarda Yapılacak Törenler Yönetmeliğine ekli Ek-l işaretli listenin iptali istemiyle açılan dava sonucunda; Danıştay Onuncu Dairesince verilen ve dava konusu Yönetmeliğin Ek-l listesinin beşinci sırasının iptali, anılan listenin diğer sıralamaları ve uygulama işlemi yönünden davanın reddi yolundaki 27.9.2000 günlü, E:1998/6921. K:2000/4825 sayılı kararın iptale ilişkin kısmını davalı idareler temyiz etmekte ve bozulmasını istemektedirler. Danıştay Onuncu Dairesi; 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanunun 4. maddesi uyarınca çıkarılan dava konusu yönetmeliğin, bayramların anlam ve önemine uygun olarak coşku ile kutlanmasını sağlamak ve böylece Atatürk'e ve ilkelerine bağlılığı geliştirmek, ulusal birliği pekiştirmek, ulusal ve resmi bayramlarda yapılacak törenleri düzenlemek, bütün koordinatör kuruluş ve bakanlıkları belirlemek, resmi ve özel kuruluşların bu konuyla ilgili hizmetlerinde birlik ve beraberliği sağlamak amacıyla hazırlanıp yürürlüğe konulduğu, yönetmeliğin 7. maddesinin ( B ) bendinde, başkent dışında mahalli mülki amirin tebrikleri Ek-l'deki listede gösterilen sırayla kabul edeceğinin belirtildiği, Anayasanın başlangıç kısmında kuvvetler ayrımının, Devlet organları arasında üstünlük sıralanması anlamına gelmeyip, belli Devlet yetkilerinin kullanılmasından ibaret ve bununla sınırlı medeni bir iş bölümü ve işbirliği olduğu ve üstünlüğün ancak, Anayasa ve kanunlarda bulunduğunun belirtildiği, kuvvetler ayrılığı ilkesi benimsenerek hazırlanıp yürürlüğe konulan Anayasamızın üçüncü kısmında da devletin temel örgütlenme biçiminin "Cumhuriyetin Temel Organları" başlığı altında sırayla yasama, yürütme ve yargı olarak düzenlendiği, Anayasanın da öngördüğü ve güçler ayrılığının esas alındığı bu örgütlenme biçimi dikkate alındığında, ulusal ve resmi bayramlarda ve törenlerde de anılan kurumları ( yasama, yürütme, yargı ) temsile yetkili olanların, belirlenen bu sıraya göre törenlerde yer almalarının gerektiği, dolayısıyla 5. maddede sayılan ve yargıyı temsile yetkili ve zorunlu olanlara başkent dışındaki ulusal ve resmi bayramlarda belirtilen sıralamaya göre Ek-1 listede yer verilmesi gerekirken kuvvetler ayrılığı yönünden yargının eşiti olan yürütme organı içinde yer alan ve dava konusu listenin ikinci, üçüncü ve dördüncü sırasında sayılanlardan sonra beşinci sırada yer verilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı, yönetmeliğin Ek-1 listesinin beşinci sırası dışında kalan sıralamada ve tesis edilen uygulama işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu yönetmeliğin Ek-1 listesinin beşinci sırasının iptaline, listenin diğer sıralamaları ve uygulama işlemi yönünden davanın reddine karar vermiştir. Davalı idareler, dava konusu sıralamanın yapılmasında fiziki olanaklar ve devlet geleneklerinin dikkate alındığını, sıralamanın yargı erkinin bağımsızlığı, kuvvetler ayrılığı ve yargının saygınlığına aykırı olduğu iddialarının haklılığının olmadığını öne sürerek Danıştay Onuncu Daire kararının iptal hükmünü içeren kısmını temyiz etmektedirler. SONUÇ : Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın temyiz edilen kısmının usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından davalı idarelerin temyiz isteminin reddine, Danıştay Onuncu Dairesinin 27.9.2000 günlü, E:1998/6921 K:2000/4825 sayılı kararının temyiz edilen iptal hükmünün ONANMASlNA, 23.11.2001 günü oybirliği ile karar verildi.