Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi 2025/1491 E. 2025/1498 K.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ 2025/1491 Esas 2025/1498 Karar T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21.HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2025/1491 KARAR NO : 2025/1498

TÜRK MİLLETİ ADINA KARAR

BAŞKAN : ... ... ÜYE : ... ... ÜYE : ... ... KATİP : ... ... İNCELENEN DOSYANIN MAHKEMESİ : ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 13/05/2025 NUMARASI : 2024/875 Esas 2025/329 Karar

TALEP : Zayi Belgesi Verilmesi TALEP TARİHİ : 17/12/2024 KARAR TARİHİ : 04/12/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 04/12/2025

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle talebin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden vekili tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü. TALEP Talep eden vekili dilekçesinde özetle; davacı...şirketin 10/2023, 11/2023, 12/2023 e-defter ve beratlarının kayıtlı olduğu hard diskin elektrik arızasından kaynaklı çalışmadığını ve defter ve beratların bu nedenle zayi olduğuna karar verilmesini talep ve dava etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece;davacının tacir olup ticari defter ve kayıtlarının korunmasında özen yükümlülüğünün bulunduğu, zayi belgesi verilmesine ilişkin hallerin TTK'nun 82/7 maddesinde tahdidi olarak sayıldığı, bununla birlikte tacirin bu maddeden yararlanabilmesi için, somut olayın özelliği de gözetilerek hem defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve özenin gösterilmiş olması hem de ziyaa uğramanın onun iradesinin dışında meydana gelmiş olması gerektiği (Ankara BAM 21. HD 2021/1967 esas 2021/1673 karar sayılı ilamı), hard disk arızası beklenmeyen durum sayılabilecekse de rapor dikkate alındığında davacının özen yükümlülüğünü yerine getirdiğinden söz edilemeyeceğinden talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; hukuki yorum içeren bilirkişi raporunun hükme esas alınmasının kabulünün mümkün olmadığını, 13/03/2025 tarihli beyan dilekçesinde dava konusu harddiskin Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/851 - 852 E. sayılı dosyalarına fiziken sunulduğu belirtildiğini, Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/851 - 852 E. sayılı dosyalarında tanzim edilen bilirkişi raporu ile işbu dosyadaki rapor aynı olup, Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/851 - 852 E. sayılı dosyalarında davanın kabulüne karar verildiğini, kesinleşme şerhleri alındığını, müvekkili firmanın dava konusu 10/2023, 11/2023, 12/2023 dönemlerine ait e-Defterleri (yevmiye ve defter-i kebir e-defterleri) her ne kadar zayi olmuşsa da; ikincil kopyaları ve onaylı beratlar GİB uhdesinde olduğunu, müvekkili şirketi dava konusu zayi olan e-defterlerini usulüne ve mevzuata uygun tuttuğunu, zamanında Gelir İdaresi Başkanlığı'na bildirdiğini, zayi kararı verilmesi halinde ilgili dönemler yönünden yeniden yüklenecek defterlerde değişiklik yapılabilmesi mümkün olmadığını, onaylı beratlar zaten GİB uhdesinde mevcut olduğundan daha önceki yüklenen defterler ile müvekkili şirketin zayi kararı alması halinde yeniden yükleyeceği defterler Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından mukayese edilebileceğini, bir başka deyişle, temin edilecek zayi belgesi ile en baştan beyan düzenlemesi yapılmayacak olup, belge gizleme, saklama, incelemeden kaçırma vb. İhtimaller söz konusu olduğunu bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir. HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Talep, TTK'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede; 30923 Sayılı Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 7.1. maddesinde de "E-defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen "mücbir sebep" halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir. Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-defter uygulama kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde mükelleflerin zayi olan e-defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-defter ve berat dosyalarının e-defter uygulaması aracılığıyla başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için başkanlık tarafından yazılı izin verilir." hükmünü içermektedir. Aynı Tebliğin "e-Defter Dosyaları, Berat Dosyaları ve Muhasebe Fişlerinin Muhafaza ve İbrazı" başlıklı 4.4. Maddesinin 1-e bendinde ise" e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-Defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur. e-Defter ve beratların teknik yeterliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta saklama izni verilen özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde muhafaza usulü ile muhafaza edilmesi sürecinde e-Defter uygulamasına dâhil olan mükellefler ve özel entegratörler tarafından uyulması gereken genel, gizlilik ve güvenliğe ilişkin usul ve esaslar, Başkanlık tarafından hazırlanarak edefter.gov.tr adresinde yayımlanan “e-Defter Saklama Kılavuzu”nda açıklanır. e-Defter ve berat dosyalarına ait ikincil kopyalarının bu fıkra uyarınca muhafazası için gerekli yükleme işlemlerinde bu Tebliğin (4.3.4) numaralı fıkrasında belirtilen süreler dikkate alınır." düzenlemesi yer almaktadır. Talep eden tarafça, e-defter olarak tutulan 10/2023, 11/2023, 12/2023 e-defter ve beratlarının kayıtlı olduğu hard diskin elektrik arızasından kaynaklı çalışmadığını ve defter ve beratlara ulaşılamadığını, bu nedenle zayi belgesi verilmesi talebiyle eldeki dava açılmıştır. Dava dilekçesi ekinde yer alan talep eden tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı'na gönderilen 13/12/2014 tarih, 1249681 sayılı yazı ile, 02/12/2024 tarihinde meydana gelen elektrik arızası sebebiyle bazı bilgisayar ve şirketin muhasebe kayıtlarının yer aldığı hard diskin zarar gördüğünü, şirketin 2023/10-11-12 dönemlerine ait verileri VUK 13. Maddede sayılan mücbir sebeplerden biri neticesinde zayi olduğunda ilgili dönem e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından talep edene verilmesinin talep edildiği, ilgili yazıya Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından cevap verilip verilmediği yönünde dosyada bir belirleme bulunmadığı görülmüştür. Mahkemece Gelir İdaresi Başkanlığı'na müzekkere yazılarak; davacının zayi olduğu belirtilen e-defter ve beraat dosyalarının elektronik ortamda tutulup tutulmadığı, elektronik defterlerinin yedeklenmesi için gereken altyapının kurulup kurulmadığı, davacının e-defterlerinin mevzuatta öngörülen kurallara davacı...şirket tarafından riayet edilip edilmediği, gerekli önlemleri alıp almadığı hususlarının sorulmasına rağmen, Gelir İdaresi Başkanlığının 24.12.2024 tarih 751423 sayılı yazısı ile şirket hakkında düzenlenen inceleme raporlarının gönderildiği, ilgili müzekkere de istenilen hususlarda cevap verilmediği görülmüştür. Yargılama aşamasında alınan bilirkişi heyeti raporunda, davaya konu verilerin (10/2023, 11/2023 ve 12/2023 dönemlerine ait e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının) başka bir ortamda yedeklendiğine dair objektif bir delile rastlanamadığı, incelemeye tabi tutulan hard diskin içerisinde davaya konu verilerin (10/2023, 11/2023 ve 12/2023 dönemlerine ait e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının) bulunduğuna dair objektif bir delile rastlanamadığı, entegratör firmadan yedekleme hizmetinin alındığına dair bir bulguya rastlanamadığını, davaya konu tarihlerde beyan edildiği üzere yüksek voltaj sonucu hard disk arızalanmasıyla davaya konu kayıtların (10/2023, 11/2023 ve 12/2023 dönemlerine ait e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının) kurtarılamaz ve kullanılamaz durumda zayi olduğu yönünde özenle koruma yükümlüğünün yerine getirilmediği ve zayi belgesi verilmesi şartlarının oluşmadığı kanaati bildirilmiştir. Talep eden tarafından istinaf dilekçesinde de belirtildiği üzere zayi belgesi verilmesi istenilen e-defterlerin ikincil kopyaları ve onaylı beratlarının GİB uhdesinde olduğu iddia edilmiştir. Açıklanan bu durum karşısında işbu davada zayi belgesi verilmesi talep edilen 10/2023, 11/2023 ve 12/2023 dönemlerine ait e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyaları Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Bilgi İşlem Sisteminde yüklü durumda bulunduğu talep eden tarafından beyan edilmiş ise de mahkemece bu yönde araştırma yapılmadığı, bahsi geçen e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının GİB sisteminde yüklü bulunup bulunmadığının denetlemeye elverişli bir şekilde belirlenmediği sabittir. İkincil kopyaların mükelleflere verilmemesine ilişkin yasal bir düzenleme ise bulunmamaktadır. Aksine Tebliğ'den Bakanlıktan ikincil örneklerin temin edilemediği hallerde zayi belgesi istenileceği belirtilmektedir. Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı bilgi işlem sistemine yüklü durumda bulunan talep edenin talebine konu 10/2023, 11/2023 ve 12/2023 dönemlerine ilişkin e-defter ve beratlarının ikincil kopyalarının yüklenmesi için talep eden tarafından anılan başkanlığa dilekçe ile resmi bir başvuru yapılarak bu başvuruya karşı tüm yasal yollar tüketilmiş durumda değildir. Hal böyle olunca, mahkemece yapılması gereken iş, öncelikle zayi belgesi verilmesi talep edilen 10/2023, 11/2023 ve 12/2023 dönemlerine ait e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyaları Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Bilgi İşlem Sisteminde yüklü durumda bulunup bulunmadığının denetime elverişli olarak tespiti ile, yüklü durumda bulunması halinde talep edenin resmi olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığına başvurarak zayi olduğunu bildirdiği e-defterlerinin bilgi işlem sisteminde yüklü olan ikincil kopyalarının yüklenmesi için talepte bulunup, Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığınca olumsuz cevap verilmesi halinde verilecek cevaba karşı tüm yasal yolların tüketilmesi beklenerek sonucuna uygun bir karar verilmesinden ibarettir. Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli nitelikteki delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olduğu anlaşılmakla talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, 6100 Sayılı HMK'nın 22/07/2020 tarih ve 7751 Sayılı Yasa'nın 35. maddesi ile değişik 353/1-a.6. maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle; 1-Talep eden vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 13/05/2025 tarih ve 2024/875 Esas 2025/329 Karar sayılı kararının HMK'nun 353/1-a.6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 2-Talebin yeniden görülmesi için dosyanın karar veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-Talep edenin yatırdığı 615,40 TL istinaf karar harcının talep halinde talep edene iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde HMK'nun 353/1-a.6 ve 362/1-g maddeleri gereğince kesin olmak üzere tarafların yokluğunda oy birliği ile karar verildi.04/12/2025

Başkan- ... Üye - ... Üye - ... Zabıt Katibi -... ... ... ... ...