Bölge Adliye Mahkemesi 2023/1634 E. 2026/483 K.

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2023/1634 KARAR NO : 2026/483

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İZMİR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 16/06/2023 NUMARASI : 2021/593 Esas - 2023/498 Karar DAVANIN KONUSU : Kooperatif Üyeliğinin Tespiti KARAR TARİHİ : 25/03/2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 25/03/2026

İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 16/06/2023 tarih 2021/593 Esas 2023/498 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye .... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA :Davacı vekili, Müvekkili ...'nın.... .... sokak no... adresinde ... nolu kooperatif üyeliğinin en başından beri sahibi olduğunu, halen de malik sıfatıyla kullanmakta ve her tür aidat ve masrafları ödemekte olduğunu, müvekkilinin mali sıkışıklığı nedeniyle kooperatif üyeliğini.... adlı kişiye devretmiş ancak üyelik kaydının yapılmadığını, bu arada eşinin borcu için ....'a teminat olarak bu üyeliğin satışı yapılmış ve ortak olarak kaydının yapıldığını, sonrasında ....'a borcun ödendiğini ancak borç ödenmesine rağmen ....'ın muvazaalı bir şekilde noter senedi ile 2.500 TL bedelle üyeliği bu defa ...'a devrettiğini, gerçek hak sahipliğinin tespiti amacıyla noter senedi ile ilk devir alan ..., ... ile ... arasındaki devir ilişkisini öğrendiğinde, Seferhisar Asliye Hukuk Mahkemesinde .... ve .... aleyhine 2015/379 esas sayılı dava açılmış, mahkemenin 06.11.2015 tarihli ara kararı ile ....'ın üncü kişiye kooperatif üyeliğinin devretmesini engellemek amacıyla ihtiyati tedbir kararının verildiğini, sonrasında görevsizlik kararıyla davanın izmir 2. asliye ticaret mahkemesinin 2017/368 esas sayılı dosyasında görülmeye başlanıldığını, bu arada birleşen dosyada ..., ...'ın kooperatif aleyhine üyeliğinin tespiti için dava açtığını, bu dosyada karar verilmemiş iken taraflardan ..., .... ve ... bir araya gelerek sulh protokolü imzaladıklarını beyan ederek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP : Davalı ... vekili; söz konusu kooperatif üyeliğiyle ilgili olarak davacı tarafın iddialarının gerçeklikle bir ilgisi bulunmadığını, İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2017/1286 Esas sayılı dosyası İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/378 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmiş ve Mahkemece birleşen davanın kabulüyle kooperatif üyeliğinin müvekkili adına tescil edilmesi gerektiğine hükmedildiğini, bu karar ... tarafından istinaf edilmek istenmişse de mahkeme 27.02.2020 tarihli Ek kararı ile ...'nın İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/1286 Esas sayılı dosyasında taraf sıfatı bulunmadığından istinaf istemi reddedildiğini, bu kez ...'nın yargılama sürecini uzatmak maksadıyla, mahkemenin vermiş olduğu ek kararı istinaf etmiş, ve yaklaşık 2 yıldır bu dosyanın vaf mahkemesinde bulunduğunu, davacını bu davayı yöneltmekteki yegane amacı söz konusu taşınmazı daha fazla haksız olarak elinde bulundurma isteğinden kaynaklandığını, Müvekkili satın almış olduğu yazlığı 7-8 yıldır kullanamamakta ve davacı taraf bu süreçten haksız menfaat elde ettiğini, davacı tarafın dilekçesinde de kötüniyeti görüldüğünü, davacı taraf dilekçesinde açıkça kooperatif üyeliğini ilk önce .... isimli kişiye devrettiğini ardından borçları sebebiyle paraya ihtiyaç duyduğunu ve üyeliği bir de .... isimli kişiye sattığını ifade ettiğini, Bir hakkımı birden fazla kişiye bedel karşılığı satarak haksız menfaat elde etme kastıyla hareket ettiğini bu kadar açık bir şekilde ikrar etmiş iken yeniden dava konusu üzerinde hak iddia etmesi hukuk düzenince koruması mümkün olmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili; kooperatif aleyhine davacı adına tespiti için açılan davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, 38 Nolu hissesinde üyeliğin tespiti ile alakalı olarak ... davacı olduğu,.... ... ve ...nin davalısı olduğu İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/368 E sayılı dosyası ile ... davacısı olduğu ...aleyhine İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/1286 E sayılı dosyasında Kooperatif üyeliğinin tespiti için dava açıldığını, Bu iki dava İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/368 E sayılı dosyasında birleştirilerek karara bağlanarak ....'ın davası yönünden kooperatif üyeliğinin tespiti davasından feragat etmesi neticesinde davanın reddine birleşen İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin müvekkili Kooperatif aleyhine açtığı tespit davasının kabulüne 24.12.2019 tarihinde karar verildiği, davacı ... tarafı olmadığı davaya ilişkin olarak kararı istinaf yoluna müracaat ettiğini, davanın kesinleşmediğini, derdestlik itirazlarının bulunduğunu beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, Dosya kapsamında yer alan sulh anlaşması adı altında dava dilekçesi ekinde sunulan ayrıca sulh anlaşmasına ek olarak davalı ...'a yapılan ödeme belgelerinin aslı İzmir 5.Asliye ticaret mahkemesi 2017/1286 esas sayılı dosyası üzerinde yapılan incelemede davacının önce dava dışı 3.kişiye kooperatif üyeliğini satıp devrettiği, ancak satıp devrettiği kişinin üzerine üyelik kaydının yapılmadığı daha sonra kocasının borcu amacıyla dava dışı ilk üyeliği satıp devrettiği kişiden başka bir 3.kişiye kooperatif üyeliğini sattığı ve kooperatife ortak kaydı olarak bu kişinin kaydının yapıldığı, daha sonra bu kişininde kooperatif üyeliğini dosyamız davalı...'a devrettiği, gerçek hak sahipliğinin tespiti amacıyla ilk satış yapılan ....'ın .... ve dosyamız davacısına karşı dava açtığı, dava devam ederken dosyamız davalısı tarafından yine dosyamız davalısı kooperatif ve .... aleyhinde üyelik tespiti davası açtığı, tüm bu davalar devam ederken dosyamız davacısı .... ve dosyamız davalısının bir araya gelerek bir protokol düzenledikleri, protokole göre taraflar arasında gerçek hak sahipliğinin tespiti amacıyla üyeliğin belirlenmesine dair anlaşma yapıldığı, bu sebeple İzmir 2.Asliye Ticaret mahkemesi 2017/368 Esas sayılı dosyasında feragat yapıldığı ve birleşen dosya açısından protokole göre karar verildiği, bu haliyle dosyamız davalısı ... lehine üyelik tespitinin mahkemece yapıldığı, taraflarca ilk yapılan protokole ek olarak ve ilk protokolü de tasdik eder şekilde devamı niteliğinde bir ek protokolünde yapıldığı, bu protokol incelendiğinde dosyamız davacısı tarafından ...'a bir kısım ödemelerin yapılması gerektiği, ancak davacı tarafından ne asıl protokole ne de asıl protokole ek olarak düzenlenen ek protokole uygun bir şekilde ödemelerin tam olarak yapılmadığı, davacının taraflar arasındaki sözleşmede belirtilen edimini ifa etmediği, davacı tarafça edim ifa edilmediğinden bahisle üyeliğin adına tespitini isteyemeyeceği anlaşılmakla, davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı Davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İSTİNAF NEDENLERİ : Davacı vekili, vakayı açıklamak ve taraflara hukuki niteleme yapma görevinin mahkemeye ait olduğu, davacı ... ile dosya davalısının biraraya gelerek protokol düzenledikleri, bu iddianın dava dilekçesinde ileri sürülen iddianın ana dayanağı olduğu, bu protokol kapsamında 2 ATM dosyasının asıl dosyasından feragat birleşen dosyasından ise protokol kapsamında kabul kararı verildiği, ancak mahkemece protokoldeki ödeme şartının yerine getirilmemesinden dolayı ret kararı verilmiş ise de sözleşmenin alım satım sözleşmesi olmadığı gibi dava dışı ....'in protokolde imzasının olmadığı bununla birlikte protokolde gerçek hak sahibinin ... olduğuna dair tespit yapıldığı, davacının protokol kapsamında ilk ödemesini yaptığı gibi ....'a da bedel ödemesi yapıldığı, davacı ...'in davasını takipsiz bıraktığında yahut feragat ettiğinde ...'a devredeceği bir kooperatif üyeliği olmayacağından işbu dava dosyası üzerinden protokol kapsamında tarafların ifaya zorlanmasının tek koşulunun ... adına kesin üyeliğin tespit sonucuna bağlandığından kesinleşmeden sonra tedbir yahut depo kararı verilmesi ile birlikte ifa kuralı kapsamında sonuca gidilmesinden başka bir yol bulunmadığından aksi değerlendirmenin yerinde ve doğru olmadığı, davacının ödeme yapma konusunda tereddütünün haklı olduğu, bu tereddütün mahkeme müdahalesi ile ancak giderileceği belirtilmekle eksik inceleme yönündeki hususları istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir. GEREKÇE :Dava, kooperatif ortaklığının tespitine istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır. Somut olayda, dava dışı .... tarafından ..., ... ve .... aleyhine 05/11/2015 tarihinde İzmir 2. ATM'nin 2017/368 esas sayılı dosyası üzerinden adı geçen kooperatifin 38 nolu üyeliğinin .... tarafından kendisine Karşıyaka 2. Noterliğinin 28/09/2011 tarih ve 35712 yevmiye sayılı belgesi ile devir edilmesine ve belgelerin kooperatife gönderilmesine rağmen gereği yapılmadığı gibi söz konusu üyeliğin .... tarafından bu sefer Seferihisar Noterliğinin 06/06/2012 tarih ve 03588 yevmiye sayılı belgesi ile ....' e satılması ve adı geçen .... adına kooperatif nezdinde kayıt edildiği, yapılan bu ikinci satış işlemi geçersiz olduğu gibi bedelsiz de olduğu iddiasıyla üyeliğin tespitine yönelik dava açıldığı, yine ... tarafından .... aleyhine 17/11/2017 tarihinde İzmir 5. ATM'nin 2017/1286 esas sayılı dosyası üzerinden adı geçen kooperatifin 38 nolu üyeliğinin.... tarafından kendisine İzmir 16. Noterliğinin 19/07/2013 tarih ve 1249 yevmiye sayılı belgesi ile devir edilmesine karşılık başka bir dava dosyasında alınan tedbir kararı sebebiyle tescil yapılamadığı iddiasıyla kooperatif üyeliğinin adına tescili istemli dava açıldığı, söz konusu 5 ATM dosyası üzerinden birleştirme kararı verilerek yargılamaya İzmir 2. ATM'nin 2017/368 esas sayılı dosyası üzerinden devam edildiği, tahkikatın devamı sırasında .... ve...tarafından düzenlenen 20/09/2019 tarihli "Sulh Anlaşması" başlıklı belge ile 24/12/2019 tarihli "20/09/2019 Tarihli sulh Anlaşmasının ek Anlaşması" başlıklı belgenin dosyaya sunulduğu, davacı .... tarafından söz konusu belgelere göre davasından feragat edildiği görülmekle sulh ve feragat karşısında 2019/1474 karar sayılı ilam ile asıl davanın (davacısı ....) feragat nedeniyle reddine, birleşen davanın (davacısı ....) ise kabulüne karar verildiği e kararın önce İzmir BAm 20 HD'nin 2020/2040 esas ve 2021/755 karar sayılı ilamından sonra ise Yargıtay 6. HD'nin 2022/107 esas ve 2023/541 karar sayılı ilamından geçerek 13/02/2023 tarihinde kesinleştiği, inceleme konusu dosya üzerinden ise, mahkememiz davacısı tarafından ise yukarıdaki gerekçeler ile birlikte ifa kuralı kapsamında davacı ifasının tedbir yahut birlikte ifa kuralı çerçevesinde mahkeme veznesine yatırılması sonrası üyeliğin davacı adına tescilinin talep edildiği, mahkemece 20/09/2019 ve 24/12/2019 tarihli sulh anlaşmalarına göre davacı edimi yerine getirilmediğinden davanın reddine karar verilmiştir. Dosya arasında bulunan 20/09/2019 tarihli sözleşmenin incelenmesinde; ...'nın ...'a 38 nolu kooperatif üyeliği için 230.000,00 TL ödeyeceği, ödemenin 50.000 TL sinin imza anında nakit, geriye kalan kısmının ise 3 ay vadeli ödeneceği ve devir sözleşmesi ile davadaki hakların sözleşme ile ....tarafından ....'a devir edileceğini, devir işleminin ödemenin tamamının yapılması ile gerçekleşeceği, ....'ın 2 ATM dosyasındaki hak ve taleplerinden diğer taraflar lehine feragat edeceği, devam eden davanın takipsiz bırakılarak açılmamış sayılmasının sağlanacağı, sözleşmenin amacının üyeliğin hak sahibi olan .... den bedeli ödenerek .... a üyeliğin intikalinin sağlanması olduğu, 24/12/2019 tarihli sözleşmede ise önceki 20/09/2019 tarihli sözleşmeye göre ödemelerin zamanında ve tam olarak yapılmaması sebebiyle bu sözleşmenin imza altına alındığı, önceki sözleşmenin şartlarının aynen muhafazası ile kalan bakiyenin 01/04/2020 tarihine kadar ödenmesinin kararlaştırıldığı, .... lehine üyeliğin tescil kararı ....'ın ödemeleri tamamlaması ile birlikte üyeliğin ....' a devir edileceği ve bu ek protokole kısmen veya tamamen uyulmaması halinde ise 20/09/2019 tarihli anlaşma ve mahkeme kararının aynen uygulanacağının kararlaştırıldığı görülmüştür. Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, her ne kadar yukarıdaki gerekçeler ile davacı yanca mahkemece yapılan incelemenin yerinde ve yeterli olmadığı davacının işbu davayı açmasının davalıya olan ödeme borcundan kaynaklı tereddüt yaşamasından kaynaklandığı, söz konusu tereddütün yaşanmasında davacının haklı olduğu, zira ....' ın katılım olmadan yapılan sözleşmenin ifa kabiliyetinin olmadığı, bu nedenle mahkemece dava dilekçesindeki gibi sözleşmeye müdahale ile mahkeme kanalı ile üyelik karşılığı miktarın depo edilerek davacı adına tespit yönünde karar verilmesi gerekirken mahkemenin aksi yöndeki değerlendirmesinin yerinde olmadığı belirtilmiş ise de dava dilekçesine ekli 20/09/2019 tarihli protokol kapsamında davacı yanın yükümlüğünde olan ödemelerin yapılmadığının sabit olduğu, bunun 24/12/2019 tarihli protokolde hükme bağlandığı, söz konusu ek protokolde kalan ödemenin 01/04/2020 tarihine kadar yapılması kararlaştırılmakla birlikte uyulmaması halinde önceki anlaşma ve mahkeme kararının aynen uygulanacağının taraflarca kabul edildiği, bakiye miktarın davalı ... e ödendiğinin davacı yanca kanıtlanamadığı dolayısıyla İzmir 2. ATM nin 2017/368 E ve 2019/1474 K sayılı kesinleşen ilamının dosya taraflarını bağlayacağı anlaşılmakla mahkemece davacı ödemesinin tam olarak yapılmadan taraflar arasında sözleşmede belirtilen edimi ifa etmeden bahisle söz konusu 38 nolu üyeliğin davacı adına tespitinin istenemeyeceği yönündeki görüşün yerinde olduğu gibi bu kapsamda mahkemece yapılan değerlendirme ve incelemenin de yerinde olduğu, tek başına davacının yükümlülüğünde olan bedel ödemesini yerine getirmeden yukarıda belirtilen çekinceler ile işbu davanın açılmasının davacıyı haklı göstermeyeceği gibi protokol içeriğine göre söz konusu 2. ATM nin 2017/368 E sayılı dosyasının kesinleşmesinden sonra işbu davanın açılmasında bir engel de olmadığı kanaati ile mahkeme kararı yerinde görülmekle ileri sürülen istinaf isteminin reddine karar verilmiştir. Bu durumda, istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre, duruşma açılmasına gerek görülmeyerek Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir. HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı yönünden istinaf karar harcı olan 732,00 TL'den peşin alınan 269,85 TL'nin mahsubu ile bakiye 462,15 TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 3-İstinaf başvurusu nedeniyle davacı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay ilgili Hukuk Dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere 25/03/2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.